Amajwi: Rugezi ishobora kuba parike y’igihugu ya gatanu y’u Rwanda

Ubushakashatsi bwo guhindura igishanga cya Rugezi n’ibirwa by’ibiyaga bya Burera na Ruhondo parike y’igihugu ya gatanu buteganyijwe kurangira muri Ukuboza 2026. Umva inkuru mu majwi, usome n’inyandiko yayo yose.
Iyi ni inkuru y’amajwi. Ushobora kuyumva ukanda buto yo hejuru, cyangwa ugasoma inyandiko yayo yose iri hepfo.
Icyo inkuru ivuga
Guverineri w’Intara y’Amajyaruguru, Maurice Mugabowagahunde, yavuze ko ubushakashatsi ku mushinga wo gushyiraho parike yitwa Rugezi, Burera na Ruhondo bugeze kure, kandi ko buteganyijwe kurangira muri Ukuboza 2026. Yabivugiye mu muhango wo gutaha ikigo cy’abaturage cya Urugezi, mu Kagari ka Ibanda, Umurenge wa Miyove, mu Karere ka Gicumbi.
Igishanga cya Rugezi gifite hegitari 6.735 mu turere twa Burera na Gicumbi, kiri ku butumburuke bwa metero zigera ku 2.100. Ni isoko y’amazi ajya mu ruzi rwa Nili, kandi ni yo itanga amazi akoreshwa n’uruganda rw’amashanyarazi rwa Ntaruka.
Inyandiko y’ijwi
Murakaza neza kuri IBANZE. Iyi ni inkuru y’amajwi yo ku wa makumyabiri na rimwe Nzeri, umwaka w’ibihumbi bibiri na makumyabiri na gatandatu.
Umushinga wo guhindura igishanga cya Rugezi parike y’igihugu ya gatanu y’u Rwanda urimo gutera imbere. Guverineri w’Intara y’Amajyaruguru, Maurice Mugabowagahunde, yavuze ko ubushakashatsi kuri uwo mushinga buteganyijwe kurangira muri Ukuboza uyu mwaka.
Parike yateganyijwe, yitwa Rugezi, Burera na Ruhondo, yahuza igishanga n’ibirwa by’ibiyaga bya Burera na Ruhondo. Ikiyaga cya Burera cyonyine gifite ibirwa icyenda.
Igishanga cya Rugezi gifite hegitari zisaga ibihumbi bitandatu na magana arindwi, kiri mu turere twa Burera na Gicumbi, ku butumburuke bwa metero zisaga ibihumbi bibiri. Ni isoko y’amazi ajya mu ruzi rwa Nili, kandi ni yo atanga amazi akoreshwa n’uruganda rw’amashanyarazi rwa Ntaruka.
Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Iterambere, RDB, kivuga ko abahanga barenga mirongo itatu baturutse mu bihugu bitandukanye batangiye ubushakashatsi kuri iyi parike no ku yindi yateganyijwe ku birwa by’ikiyaga cya Kivu. Bakorana na REMA, Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Amashyamba, WASAC, n’Ikigo gishinzwe Umutungo w’Amazi. Gushyiraho iyo parike bishobora gutwara arenga miliyari eshatu z’amafaranga y’u Rwanda.
Ubushakashatsi ku binyabuzima bwakozwe n’umuryango RWCA bwagaragaje ubwoko magana arindwi na mirongo ine na bumwe muri icyo gishanga, harimo ubwoko magana ane na mirongo irindwi na bubiri butari buzwi ko buhaba.
Rugezi ni ahantu h’ingenzi ku musambi, inyoni iri ku rutonde rw’ibinyabuzima biri mu kaga. Nk’uko RWCA ibitangaza, umubare w’imisambi yabarurwe muri icyo gishanga wavuye kuri mirongo irindwi na rimwe mu mwaka w’ibihumbi bibiri na cumi na birindwi, ugera kuri magana atatu na mirongo irindwi na munani muri uyu mwaka.
Hafi y’icyo gishanga hakinguwe ikigo cy’abaturage cya Urugezi, cyubatswe n’umuryango RWCA. Gifasha abagore mirongo ine na batanu bakora imyenda n’ububoshyi, bamwe muri bo bakaba barahoze bakora ibikorwa bibujijwe mu gishanga.
Iyo ni yo nkuru y’uyu munsi. Iri jwi ryakozwe hifashishijwe ikoranabuhanga. Murakoze kutwumva kuri IBANZE.
Ibyerekeye iri jwi
Iri jwi ryakozwe hifashishijwe ikoranabuhanga risoma inyandiko. Nta jwi ry’umuntu uvugwa muri iyi nkuru ryakoreshejwe, kandi nta muntu wiganwe.
Inkomoko: The New Times, “Plans to turn Rugezi Wetland into national park gain momentum”, Michel Nkurunziza, 21 Nzeri 2026.