Abafunzwe mu Ntara ebyiri basuwe mu igenzura ry’uburenganzira bwa muntu
Komisiyo y’Igihugu y’Uburenganzira bwa Muntu, NCHR, yakoze igenzura ry’iminsi itanu ahafungirwa abantu mu Ntara y’Iburengerazuba n’iy’Amajyepfo, harebwa imibereho yabo n’uko uburenganzira bwabo bwubahirizwa. Igenzura ryakozwe kuva ku wa 21 kugeza ku wa 25 Nzeri 2026.
Komisiyo y’Igihugu y’Uburenganzira bwa Muntu (NCHR) yakoze igenzura ahantu hafungirwa abantu mu Ntara y’Iburengerazuba n’iy’Amajyepfo, mu rwego rwo kureba uko abafunzwe babayeho n’uko uburenganzira bwabo bwubahirizwa.
Iri genzura ryamaze iminsi itanu, kuva ku wa 21 kugeza ku wa 25 Nzeri 2026, ryibanda ku kureba uburyo abafunzwe bafashwe n’uko imibereho yabo ijyanye n’amahame yo kubahiriza uburenganzira bwa muntu.
Mu Karere ka Rubavu, Perezida wa NCHR, Providence Umurungi, yasuye ahafungirwa abantu, aganira n’abafunzwe ndetse n’abayobozi baho.
Yasabye abafunzwe kumenya uburenganzira bwabo no kubuharanira mu buryo bwemewe n’amategeko, anibutsa abayobozi b’ahafungirwa abantu inshingano bafite zo kubaha no kurengera ubwo burenganzira.
Yanashishikarije ko amakimbirane ashobora gukemurwa binyuze mu bwunzi, aho amategeko abyemera.
Abafunzwe bagaragaje ibibazo bahura na byo
Mu biganiro byakozwe muri iryo genzura, bamwe mu bafunzwe bagaragaje ibibazo bahura na byo mu gihe bafunzwe.
Komisiyo yavuze ko ibyo bibazo byahaye abayobozi b’ahafungirwa abantu umwanya wo kubisuzuma, aho bimwe muri byo byahise bikemurwa.
Mu igenzura ryayo, NCHR ireba ibintu bitandukanye birebana n’imibereho y’abafunzwe, birimo isuku, ibiribwa, urumuri ruhagije, niba ifungwa ryakozwe mu buryo bwemewe n’amategeko ndetse no kureba niba nta bikorwa byo kubabaza cyangwa kubafata mu buryo bwa kinyamaswa, butesha umuntu agaciro cyangwa bumuha ibihano bidakwiye.
Harebwa kandi niba abafunzwe bafite uburyo bwo kubona ababunganira mu mategeko, kuvugana n’imiryango yabo no guhabwa ubuvuzi igihe babukeneye.
Iri genzura rikorwa hashingiwe ku Itegeko No 024/2026 ryo ku wa 11 Kamena 2026 rigenga Komisiyo y’Igihugu y’Uburenganzira bwa Muntu.
Iri tegeko riha Komisiyo ububasha bwo gusura ahafungirwa abantu igihe bibaye ngombwa, yaba yabimenyesheje mbere cyangwa itabikoze, ndetse no kugenzura ahantu abantu bafungirwa mu rwego rw’iperereza cyangwa kubakurikiranaho ibyaha.
NCHR ivuga ko iri genzura rigamije no gukumira iyicarubozo n’ibindi bikorwa bya kinyamaswa, bitesha umuntu agaciro cyangwa ibihano bidakwiye ku bantu bavukijwe umudendezo.
Komisiyo yakomeje gusaba inzego zose zifite aho zihuriye n’ifungwa kubahiriza amahame y’uburenganzira bwa muntu no gukoresha ubwunzi mu gukemura ibibazo aho amategeko abiteganya.