Inama y’i Berlin yo mu 1884-1885: uko ibihugu by’i Burayi byumvikanye ku mategeko yo kwigarurira Afurika
Inama y’i Berlin yabaye kuva ku wa 15 Ugushyingo 1884 kugeza ku wa 26 Gashyantare 1885. Inkoranyabumenyi Britannica ivuga ko muri iyo nama ibihugu bikomeye by’i Burayi byafatiye hamwe ibyemezo ku bibazo byerekeye ikibaya cy’uruzi rwa Kongo, kandi ko yashyizeho uburyo rusange bwo kwemeza ko igihugu cy’i Burayi cyigaruriye koko (effective occupation) inkombe za Afurika.
Abari bayitabiriye n’impamvu yabaye
Britannica ivuga ko ubutumire bwatanzwe na Otto von Bismarck, umukuru wa guverinoma y’Ubudage. Ivuga ko icyabiteye ari uko Portugali yavugaga ko ifite uburenganzira ku munwa w’uruzi rwa Kongo, ibyo bikaba byarahabanaga n’ibyifuzo bya Leopold wa II, umwami w’Ababiligi, ariko ko impamvu y’ibanze yari ishyari no kutizerana hagati y’ibihugu by’i Burayi.
Ibihugu 14 byitabiriye: Otirishiya-Hongiriya, Ububiligi, Danimarike, u Bufaransa, u Budage, u Bwongereza, u Butaliyani, u Buholandi, Ingoma ya Ottoman, Portugali, u Burusiya, Esipanye, Suwede-Noruveje na Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Britannica ivuga ko muri ibyo bihugu, hafi kimwe cya kabiri ari byo byari bifite cyangwa byari kuzagira ibikoloni.
Ibyo amasezerano yemeje
Nk’uko Britannica ibisobanura, amasezerano yasojwe iyo nama (General Act) yari agizwe n’ingingo esheshatu: ikibaya cya Kongo cyagizwe akarere kadafite aho kabogamiye; ubucuruzi n’ubwikorezi mu kibaya cya Kongo byagizwe ubwisanzure; ubucuruzi bw’abacakara burabuzwa; ubwato bwemererwa kugenda mu bwisanzure ku ruzi rwa Kongo; ubwato bwemererwa kugenda mu bwisanzure ku ruzi rwa Niger; hanashyirwaho uburyo bwo kwemera ko igihugu cyafashe igice gishya cy’inkombe za Afurika.
Icyahindutse ku mugabane
Britannica ivuga ko irushanwa ryo kwigarurira Afurika ryari ryaratangiye mbere y’iyo nama, ariko ko nyuma yayo umuvuduko wo gukoloniza Afurika wiyongereye cyane.
Mu nkuru ivuga ku mwami Leopold wa II, Britannica ivuga ko mu 1870 hejuru ya 80% bya Afurika yo munsi ya Sahara byari bitegekwa n’abatware n’abami b’aho, ariko nyuma y’imyaka mirongo ine hafi ya yose yari yarahindutse ibikoloni, uturere dukingiwe n’ibihugu by’i Burayi (protectorates) cyangwa uturere tuyobowe n’abimukira b’Abazungu.
Iyo nkuru ivuga kandi ko Leta Yigenga ya Kongo (Congo Free State) ya Leopold wa II yashinzwe mu 1885, iza guhinduka Kongo y’Ababiligi mu 1908.
Ku byerekeye u Rwanda, Britannica ivuga ko kuva mu 1890 Abadage bavugaga ko u Rwanda ari igice cy’Afurika y’Iburasirazuba y’Abadage, nubwo batigeze baruyobora by’ukuri.