Ingoro y’Ibwami i Nyanza: Aho abami b’u Rwanda babaga, ubu ni inzu ndangamurage

Ku musozi wa Rukari mu Karere ka Nyanza hari ingoro y’abami b’u Rwanda. Inteko y’Umuco ivuga ko yahinduwe inzu ndangamurage muri Gicurasi 2008, isobanura uko ubwami bwakoraga.
Ku musozi wa Rukari mu Karere ka Nyanza, mu Ntara y’Amajyepfo, hari ahantu hahoze ari icyicaro cy’abami b’u Rwanda. Inteko y’Umuco (Rwanda Cultural Heritage Academy) ivuga ko Ingoro y’Ibwami (Rukari) iherereye mu birometero 88 uvuye i Kigali, kandi ko yahinduwe inzu ndangamurage muri Gicurasi 2008.
Abami babaga i Nyanza
Mu nkuru yasohoye ku hantu ndangamurage ho mu Karere ka Nyanza, Inteko y’Umuco ivuga ko kuva mu mpera z’ikinyejana cya 19 Nyanza yabaye umurwa w’abami, kandi ko abami barenga bane bahabaye: Kigeli IV Rwabugiri (i Mwima n’i Mushirarungu), Yuhi V Musinga (i Mwima n’i Gakenyeri), Mutara III Rudahigwa (i Rukari) na Kigeli V Ndahindurwa (i Busasamana).
Iyo nteko ivuga ko ahagana mu 1899 Umwami Yuhi V Musinga n’Umugabekazi Nyirayuhi V Kanjogera babaga i Gakenyeri, kandi ko Nyanza yakomeje kuba umurwa w’ibwami kugeza mu 1962, ubwo ubwami bwavanwagaho.
Ingoro gakondo n’inyambo
Urubuga Visit Rwanda rw’Urwego rw’Igihugu rw’Iterambere (RDB) ruvuga ko ku Rukari hari ingoro gakondo yongeye kubakwa, isakaye ibyatsi kandi ifite ishusho y’umutiba w’inzuki. Rusobanura ko ubwami bwahoze bwimuka, kandi ko umurwa w’umwami washoboraga guturwa n’abantu bagera ku 2.000.
Urwo rubuga ruvuga kandi ko inka z’inyambo z’amahembe maremare ziri aho zikomoka ku mukumbi w’umwami, ko abazitaho baziririmbira, kandi ko zakoreshwaga mu mihango yo guha icyubahiro umwami.
Umusezero wa Mwima
Inteko y’Umuco ivuga ko umusezero w’abami wa Mwima uri nko ku kilometero kimwe uvuye i Rukari. Umwami Mutara III Rudahigwa yatanze ku wa 25 Nyakanga 1959, atabarizwa ku wa 28 Nyakanga 1959. Umwami Kigeli V Ndahindurwa yatanze ku wa 16 Ukwakira 2016, atabarizwa ku wa 15 Mutarama 2017.
Iyo nteko ivuga kandi ko Umwamikazi Rosalie Gicanda yishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi ku wa 20 Mata 1994, agashyingurwa mu cyubahiro ku wa 20 Mata 1995.
Ibihe bya none: inzu ndangamurage
Inteko y’Umuco ivuga ko Ingoro y’Ibwami (Rukari) isobanura mu buryo burambuye uko ubwami bw’u Rwanda bwakoraga. Iyi ngoro ni imwe mu nzu ndangamurage umunani za Leta zicungwa n’iyo nteko, urwego rwashyizweho mu 2020.
Ku musozi wa Rwesero uri mu Karere ka Nyanza, iyo nteko icunga kandi Inzu Ndangamurage ya Kwigira, yubatswe hagati ya 1957 na 1958. Ivuga ko ari ho habereye imurika rya mbere ku bisubizo bishingiye ku muco nyarwanda (Home Grown Initiatives).