AI mu buhinzi bwa Afurika: Ubunararibonye bwa e-Soko, Smart Nkunganire na TUNGA bwagejejwe i New York

Ibanze ·

Minisitiri Paula Ingabire afashe indangururamajwi, inyuma ye hagaragara amashusho yanditseho “Success of AI in Agriculture in Africa”, mu nama ya ATLAS i New York

Mu nama nyunguranabitekerezo ya ATLAS yakiriwe na BCG ku ruhande rwa UNGA81, Minisitiri Paula Ingabire yasobanuye uko u Rwanda rushyira ubwenge buhangano (AI) mu mbuga n’uburyo bisanzwe bifasha abahinzi.

Ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81) i New York, intumwa z’u Rwanda zitabiriye inama nyunguranabitekerezo ya ATLAS (Agricultural Transitions Lab for African Solutions), ihuriro ryiga ku mpinduka zikenewe mu buhinzi bwa Afurika. Iyo nama yakiriwe n’ikigo mpuzamahanga cy’ubujyanama Boston Consulting Group (BCG), yigaga ku buryo ubwenge buhangano (AI) bwahindura ubuhinzi bwo ku mugabane wa Afurika. Minisiteri y’Ikoranabuhanga n’Inovasiyo (MINICT) yabitangaje ku wa 22 Nzeri 2026, ivuga ko Minisitiri Paula Ingabire yasangije abitabiriye ubunararibonye bw’u Rwanda.

Nk’uko MINICT yabitangaje, ibiganiro byagarutse ku buryo AI yakongera imbaraga serivisi z’ubujyanama zigenerwa abahinzi, ubushobozi bwo kwihanganira ingaruka z’ihindagurika ry’ibihe, ubuzima bw’ibihingwa n’amatungo, kugera ku masoko ndetse n’ifatwa ry’ibyemezo mu nzego za Leta. Ibiganiro byanashimangiye ko ibyo bisaba amakuru yizewe, ibikorwaremezo, abantu b’abahanga n’uburyo burambye bwo kugeza serivisi ku bazikeneye.

Nk’uko bigaragara ku mafoto MINICT yashyize ahagaragara, igice Minisitiri Ingabire yatangiyemo ikiganiro cyari cyiswe “Success of AI in Agriculture in Africa”, ni ukuvuga aho AI yatanze umusaruro mu buhinzi bwa Afurika. Ku mashusho yari inyuma y’abatanga ibiganiro, urutonde rw’icyo gice rwariho kandi Ross Miranti, umuyobozi ushinzwe ubufatanye no kwagura ibikorwa mu muryango One Acre Fund, na Anup Jagwani, Umuyobozi ushinzwe ubuhinzi n’ubucuruzi bushingiye ku buhinzi mu itsinda rya Banki y’Isi (World Bank Group), mu gihe Patrick Dupoux, umwe mu bayobozi bakuru ba BCG, ari we wari uhawe kuyobora ikiganiro.

Minisitiri Paula Ingabire asangiza abitabiriye inama ya ATLAS ubunararibonye bw’u Rwanda. Iruhande rwe hicaye umugabo wambaye ikarita iriho izina rya Ross Miranti wa One Acre Fund; inyuma yabo hagaragara amazina n’amafoto y’abatanga ibiganiro, barimo Patrick Dupoux wa BCG wari uhawe kuyobora ikiganiro.

e-Soko, Smart Nkunganire na TUNGA

Minisitiri w’Ikoranabuhanga n’Inovasiyo, Paula Ingabire, yagarutse ku bunararibonye bw’u Rwanda, atanga ingero zirimo e-Soko, Smart Nkunganire na TUNGA, porogaramu ya AI isubiza abahinzi mu Kinyarwanda ikoresheje ijwi. MINICT ivuga ko yashimangiye akamaro ko gushyira AI mu mbuga n’uburyo bisanzwe bifasha abahinzi, no guhuza ikoranabuhanga n’ubumenyi bw’inzobere.

Izi mbuga Minisitiri Ingabire yari yazisobanuye mu ijambo yavugiye i Kigali ku wa 1 Nzeri 2026, mu nama nyunguranabitekerezo yabereye ku ruhande rw’Ihuriro Nyafurika ku Biribwa (Africa Food Systems Forum), nk’uko KT Press yabitangaje. Yavuze ko e-Soko yatumye ibiciro byo ku masoko arenga 30 mu gihugu, byakusanywaga n’intoki, bigera ku muhinzi kuri telefoni ye. Smart Nkunganire yo ishyira mu ikoranabuhanga uburyo bwo gutanga inyongeramusaruro za nkunganire; abahinzi barenga miliyoni 1,5 bamaze kuyiyandikishaho, batumiza imbuto n’ifumbire bakoresheje uburyo bworoshye bwa USSD.

TUNGA yo ni umufasha ukoresha AI uri kugeragerezwa mu kigo cyakira ibibazo by’abahinzi cya Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi (MINAGRI). Umuhinzi ayibaza ikibazo mu Kinyarwanda, igasubiza ishingiye ku bumenyi bwemejwe bwakusanyijwe na MINAGRI, Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Guteza Imbere Ubuhinzi n’Ubworozi (RAB) n’abandi bafatanyabikorwa. Mu igerageza, yasubije neza 60% by’ibibazo yabajijwe, naho ibyo idasobanukiwe ikabyohereza ku nzobere. Icyo gihe Minisitiri Ingabire yagize ati: “Moderi ya AI idashobora kuvuga ururimi abahinzi bacu bumva ntizigera ihindura ubuhinzi,” nk’uko ijambo rye ryatangajwe na KT Press ribigaragaza.

Kuva ku igerageza ukagera ku bahinzi babarirwa muri za miliyoni

MINICT ivuga ko inama ya ATLAS yahurije hamwe amasomo yavuye mu bikorwa bitandukanye bya AI mu buhinzi, igashimangira ko hakenewe kurenga imishinga y’igerageza, hakubakwa ibisubizo bishobora kwaguka kandi bijyanye n’imiterere itandukanye y’ibihugu bya Afurika.

Ni ingingo Minisitiri Ingabire yari yagarutseho i Kigali, aho yagize ati: “Afurika ntibuze imishinga y’igerageza. Icyo dukeneye ni ishoramari ry’imyaka myinshi kandi ryihangana, rifasha ibisubizo bifitiye akamaro abahinzi 10.000 kugera ku bahinzi babarirwa muri za miliyoni,” nk’uko IGIHE yabitangaje. U Rwanda rwihaye intego yo kuzamura igipimo cy’abahinzi bagerwaho n’ubujyanama mu buhinzi, kikava kuri 35% cyariho mu 2023 kikagera kuri 69% mu 2029, bityo mu myaka itatu iri imbere hakagerwa ku bahinzi barenga miliyoni 2,5.

ATLAS n’icyuho cy’ishoramari mu buhinzi

ATLAS yatangijwe n’Ihuriro ry’i Paris ku Mahoro (Paris Peace Forum) muri Kamena 2024, nk’urubuga ruhoraho rw’ibiganiro n’ubufatanye hagati y’ibihugu byo mu Majyaruguru n’ibyo mu Majyepfo y’Isi, rugamije kongera ishoramari mu buhinzi bwa Afurika. Inyandiko y’isesengura BCG yakoranye n’iryo huriro, yasohotse muri Kanama 2025, Patrick Dupoux ari mu bayanditse, igaragaza ko mu 2022 ubuhinzi bwa Afurika bwashowemo miliyari 49 z’amadolari, zivuye mu nzego za Leta, abikorera n’abaterankunga, mu gihe bukeneye ishoramari rigera kuri miliyari 200 z’amadolari.

Iyo nyandiko ivuga ko ubuhinzi n’urwego rw’ibiribwa bitunze 70% by’abaturage ba Afurika, kandi bigatanga hafi 30% by’umusaruro mbumbe (GDP) w’umugabane. Binyuze muri gahunda yiswe “2x30 Challenge”, ATLAS isaba abaterankunga gufatanya gukuba kabiri ishoramari rya miliyari 49 z’amadolari bitarenze mu 2030.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza