Kuva ku ntego kugera ku bikorwa: Uburambe bw’u Rwanda muri AI mu biganiro bya AU na Google i New York

Ibanze ·

Abantu bicaye ku meza atondetse mu cyumba kinini gifite amadirishya y’ibirahure n’ibimera, bari mu biganiro, ku meza hari ibirahure by’amazi n’ibikombe

Minisitiri Paula Ingabire yasangije abaminisitiri b’Afurika uko u Rwanda ruva ku ntego za AI rukajya ku bikorwa bifatika, mu biganiro ku bikorwa remezo bya AI n’amakuru byateguwe na Komisiyo y’Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika ifatanyije na Google, ku ruhande rwa UNGA81.

Minisitiri w’Ikoranabuhanga n’Inovasiyo, Paula Ingabire, yitabiriye ibiganiro by’abaminisitiri byo ku rwego rwo hejuru ku kwihutisha iyubakwa ry’ibikorwa remezo by’ubwenge buhangano (AI) n’iby’amakuru (data) muri Afurika. Byateguwe na Komisiyo y’Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika (AUC) ifatanyije n’ikigo Google, bibera i New York ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81). Minisiteri y’Ikoranabuhanga n’Inovasiyo (MINICT) yabitangaje ku wa Kabiri, tariki ya 22 Nzeri 2026.

Nk’uko MINICT yabitangaje, ibi biganiro byahuje abaminisitiri baturutse hirya no hino ku mugabane, hamwe n’abayobozi bo mu rwego rw’abikorera n’abo muri za kaminuza. Ibiro bihagarariye Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika (AU) mu Muryango w’Abibumbye byo byatangaje ko byayobowe na Lerato D. Mataboge, Komiseri wa AU ushinzwe Ibikorwa Remezo n’Ingufu, na James Manyika, Visi Perezida Mukuru wa Google-Alphabet.

Abitabiriye ibiganiro by’abaminisitiri ku bikorwa remezo bya AI n’amakuru muri Afurika, byateguwe na AUC ifatanyije na Google, bafashe ifoto y’urwibutso

Ibikorwa remezo bishingiye ku byo abaturage bakeneye

Muri ibyo biganiro, Minisitiri Ingabire yasangije abari aho uburambe bw’u Rwanda mu kuva ku ntego rufite muri AI rukagera ku kuyishyira mu bikorwa bifatika. Nk’uko MINICT yabisobanuye, yagaragaje ko ari ingenzi kubaka ibikorwa remezo bishingiye ku mikoreshereze izwi neza, no kureba ko ishoramari rishyirwa mu makuru no mu bushobozi bwa mudasobwa bwo kuyatunganya (compute) ribyara umusaruro ugaragara ku baturage. Yanagaragaje ko hakenewe gushora imari mu bumenyi no mu bushobozi bw’imbere mu gihugu, kugira ngo sisitemu za AI zibashe kuramba.

MINICT yongeyeho ko ibiganiro byashimangiye akamaro k’ubufatanye hagati y’ibihugu by’Afurika, ndetse no hagati ya za guverinoma n’abikorera, kugira ngo hubakwe urusobe rwa AI rugera kuri bose, rwizewe kandi rujyanye n’ibyo Afurika ishyize imbere.

Ku ruhande rwa AU, mu byihutirwa byaganiriweho harimo gushimangira ibikorwa remezo bituma amakuru yambukiranya imipaka, kunoza imikoranire ya za guverinoma, abikorera n’amashuri makuru, kubaka ubushobozi mu buryo budaheza, guhuza ibikorwa remezo na politiki by’ibihugu kugira ngo bibashe gukorana, no gushyira urubyiruko ku isonga. Nk’uko AU yabitangaje, ibi biganiro byanaharuriye inzira inama ya Komite Tekiniki Yihariye ya AU ishinzwe Itumanaho n’Ikoranabuhanga (STC-CICT), yari iteganyijwe kubera muri Gabon ku wa 26 Nzeri 2026.

Ubufatanye bwa AU na Google

Ku wa 17 Gashyantare 2026, i Addis Ababa, Komiseri Mataboge na Charles Njenga Murito, Umuyobozi wa Google ushinzwe imikoranire na za guverinoma na politiki rusange muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara, basinye amasezerano y’ubufatanye ashyira imbere ibikorwa remezo bya AI n’ibya “cloud”, ubumenyi n’abahanga muri AI, ubushakashatsi, ba rwiyemezamirimo n’imiyoborere ya AI ifite inshingano. Icyo gihe Mataboge yagize ati: “Ingamba z’Umugabane z’Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika ku bwenge buhangano zitanga umurongo usobanutse w’uko Afurika izateza imbere AI ikanayigenzura mu buryo bwubahiriza indangagaciro, bufite inshingano, budaheza kandi bugamije iterambere.” Izo ngamba zemejwe n’abaminisitiri b’Afurika bashinzwe itumanaho n’ikoranabuhanga muri Kamena 2024.

Kwitegura si ko gushyira mu bikorwa

Gushyira AI mu bikorwa ni yo ntego u Rwanda rushyize imbere muri iki gihe. Nyuma ya Politiki y’Igihugu ya AI yemejwe mu 2023, Inama y’Abaminisitiri yo ku wa 8 Kamena 2026 yemeje ishyirwaho ry’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe AI. Nk’uko The New Times yabitangaje, Minisitiri Ingabire yagize ati: “Ibyo bikorwa byashyize u Rwanda mu bihugu biyoboye muri Afurika mu kwitegura AI. Ariko kwitegura si kimwe no gutanga umusaruro.” Yavuze ko icyo kigo kigamije gukemura imbogamizi eshanu, zirimo amakuru ateguriwe AI akiri make n’ibikorwa remezo bya mudasobwa bidahagije.

Mu mishinga ifatika harimo Rwanda AI Scaling Hub, yashyizweho ku bufatanye na Fondasiyo Gates yiyemeje kugeza kuri miliyoni 7,5 z’amadolari mu myaka itatu; amasezerano yayo yasinywe muri Mata 2025, mu nama Global AI Summit on Africa yabereye i Kigali. U Rwanda kandi ni rwo rwatangiriweho igerageza rya Horizon 1000, gahunda ya miliyoni 50 z’amadolari ya Fondasiyo Gates na OpenAI yo gukoresha AI mu mavuriro y’ibanze, nk’uko The New Times yabitangaje.

Muri iyo nama y’i Kigali, Komiseri Mataboge yashimiye Ingabire, yise “mushiki wanjye”, anavuga ko kubaka ubushobozi bw’ibihugu by’Afurika mu bikorwa remezo by’ikoranabuhanga, mu makuru no mu bushobozi bwa mudasobwa biri mu byo AU ishyize imbere mu gushyira mu bikorwa ingamba zayo za AI.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza