Kwihutisha ikoranabuhanga muri serivisi za Leta: Yorudaniya n’u Rwanda byasinyanye amasezerano

Ibanze ·

Minisitiri Paula Ingabire na Minisitiri Sami Smeirat wa Yorudaniya bahana ibiganza bafashe inyandiko z’amasezerano bamaze gusinya i New York

U Rwanda na Yorudaniya byasinyanye i New York amasezerano y’ubufatanye mu ikoranabuhanga, arimo ubwenge buhangano (AI), indangamuntu koranabuhanga, umutekano w’ikoranabuhanga no kwishyura hifashishijwe ikoranabuhanga, hanashyirwaho komite tekiniki izajya iterana buri mezi atatu.

Guverinoma y’u Rwanda n’iya Yorudaniya zashyize umukono ku masezerano y’ubwumvikane (MoU) agamije kongera ubufatanye mu guhindura imikorere n’imitangire ya serivisi hifashishijwe ikoranabuhanga. Yasinywe i New York ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81), na Minisitiri w’Ikoranabuhanga mu Itumanaho n’Inovasiyo, Paula Ingabire, ndetse na Minisitiri w’Ubukungu bushingiye ku Ikoranabuhanga no Kwihangira Imirimo wa Yorudaniya, Eng. Sami Smeirat. MINICT yabitangaje ku wa 23 Nzeri 2026 nimugoroba, ku isaha y’i New York.

Minisiteri y’Ikoranabuhanga mu Itumanaho n’Inovasiyo (MINICT) yatangaje ko ibiganiro by’impande zombi byibanze ku guhanahana ubunararibonye n’ubumenyi mu bijyanye na serivisi za Leta zitangwa hifashishijwe ikoranabuhanga. Yorudaniya yagaragaje imbuga zayo z’igihugu zitangirwaho izo serivisi, harimo n’iyo yita “Super App”, ni ukuvuga porogaramu imwe ihuriza hamwe serivisi nyinshi. MINICT yagize iti “Impande zombi zaganiriye ku mahirwe yo guhanahana ubumenyi, ubufatanye hagati y’inzego no gusurana, kugira ngo aya masezerano ashyirwe mu bikorwa mu nzego zifatika z’ubufatanye.”

Minisitiri Paula Ingabire na Minisitiri Sami Smeirat bashyira umukono ku masezerano, ku meza ariho utubendera tw’u Rwanda n’utwa Yorudaniya; inyuma yabo hari ibendera ry’Umuryango w’Abibumbye n’irya Yorudaniya.

AI, indangamuntu koranabuhanga n’umutekano w’ikoranabuhanga

Nk’uko ikigo ntaramakuru cya Leta ya Yorudaniya, Petra, cyabitangaje ku wa Kane, tariki ya 24 Nzeri 2026, gishingiye ku itangazo rya minisiteri ya Smeirat, aya masezerano agamije kwagura ubufatanye mu ikoranabuhanga rigezweho, guhanahana ubunararibonye mu guteza imbere urwego rw’ikoranabuhanga mu itumanaho, guteza imbere guhanga udushya no kubaka ubushobozi mu by’ikoranabuhanga mu bihugu byombi.

Minisitiri Smeirat yavuze ko aya masezerano azatuma ibihugu byombi bifatanya mu nzego zishyizwe imbere, cyane cyane ubwenge buhangano (AI), kubika no gutunganya amakuru hifashishijwe murandasi (cloud computing), indangamuntu koranabuhanga, umutekano w’ikoranabuhanga no kurinda amakuru bwite, ndetse no guteza imbere ibikorwaremezo by’itumanaho, uburyo bwo kwishyura hifashishijwe ikoranabuhanga no guhuza sisitemu kugira ngo zibashe gukorana. Yagaragaje ko ubufatanye mpuzamahanga ari inkingi ikomeye yo kwihutisha impinduka zishingiye ku ikoranabuhanga no kunoza serivisi za Leta, kandi ko minisiteri ye yifuza ko ubu bufatanye bugera no ku bikorera, ku mashuri makuru no ku bigo by’ubushakashatsi, bukavamo imishinga ihuriweho itanga umusaruro ugaragara.

Aya masezerano kandi arimo guhanahana ubumenyi muri politiki n’ingamba z’ikoranabuhanga, ibikoresho bihuzwa na murandasi (Internet of Things), amakuru menshi (big data), imijyi ikoresha ikoranabuhanga (smart cities), ubucuruzi bukorerwa kuri murandasi, no kugarura serivisi z’ibigo bibika amakuru igihe habaye ibiza. Ateganya ko hashyirwaho komite tekiniki ihuriweho izajya ikurikirana ishyirwa mu bikorwa ryayo n’imishinga ihuriweho, ikajya iterana buri mezi atatu cyangwa igihe bibaye ngombwa.

Sanad ya Yorudaniya n’urugendo rw’u Rwanda

Imwe mu mbuga z’ingenzi Yorudaniya yubakiyeho serivisi za Leta ni porogaramu ya Sanad, icungwa na minisiteri ya Smeirat. Nk’uko Jordan News yabitangaje ku wa 22 Nzeri 2026, iyo minisiteri yavuze ko abantu miliyoni 3,25 bamaze gufungura indangamuntu zabo koranabuhanga binyuze muri Sanad, ko 87,5% bya serivisi za Leta byamaze gushyirwa ku ikoranabuhanga, kandi ko muri Kanama na Nzeri Sanad yakoreshwaga n’abagera ku 320.000 ku munsi. Biometric Update yatangaje muri Gicurasi 2026 ko itegeko ry’irangamimerere rya Yorudaniya ryavuguruwe ryahaye indangamuntu koranabuhanga agaciro kangana n’ak’ikarita y’indangamuntu isanzwe.

U Rwanda na rwo rufite urubuga Irembo, rwatangijwe mu 2015, ruhuriza hamwe serivisi za Leta zisabirwa kuri telefoni cyangwa kuri mudasobwa. Mu 2026, Irembo yatumye u Rwanda ruhabwa igihembo cya serivisi ya Leta nziza ku Isi muri GovTech Prize, cyatangiwe mu nama ya World Government Summit i Dubai, nk’uko Africa-Press yabitangaje.

Umubano ukomeje kwaguka

Aya masezerano yiyongera ku yandi ibihugu byombi byasinyanye mu myaka ishize. Ku wa 9 Kanama 2023, i Amman, u Rwanda na Yorudaniya byasinyanye amasezerano akuraho viza ku bafite pasiporo zisanzwe, maze Dr Vincent Biruta wari Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda atangaza icyemezo cyo gushyiraho ibiro by’intumwa z’u Rwanda i Amman, nk’uko ikigo ntaramakuru Xinhua cyabitangaje. Muri Ukwakira 2025, ibihugu byombi byongeye gusinyana andi masezerano arimo ay’ubucuruzi n’ishoramari, nk’uko The New Times yabitangaje.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza