Ballon d’Or yavuye i Paris ijya i Londres: Amateka y’imyaka 70 n’impamvu u Bwongereza bwatoranyijwe

Yvan Mukiza ·

Ballon d’Or yavuye i Paris ijya i Londres: Amateka y’imyaka 70 n’impamvu u Bwongereza bwatoranyijwe

Umuhango wo gutanga ibihembo bya Ballon d’Or, umaze imyaka 70 ufatwa nk’umwe mu ikomeye mu mupira w’amaguru ku Isi, wanditse amateka mashya ubwo waberaga i Londres mu Bwongereza ku nshuro ya mbere, mu birori byaranzwe no guha icyubahiro Sir Stanley Matthews, Umwongereza wabaye uwa mbere wegukanye iki gihembo mu 1956, ndetse no kwishimira intsinzi ya Harry Kane, wabaye Umwongereza wa mbere ugitwaye nyuma y’imyaka 25.

Uyu muhango wabaye ku wa Mbere, tariki ya 26 Ukwakira 2026, muri London Palladium Theatre, imwe mu nyubako zizwi cyane mu myidagaduro mu murwa mukuru w’u Bwongereza, witabirwa n’abakinnyi, abatoza, abayobozi b’amakipe n’abandi bafite aho bahuriye n’umupira w’amaguru.

Wari umuhango wa 70 w’ibihembo bya Ballon d’Or, watangiwemo ibihembo bitandukanye, birimo iby’abakinnyi bitwaye neza mu bagabo no mu bagore, abakinnyi bakiri bato, abanyezamu, abatoza ndetse n’amakipe yitwaye neza.

Kuba ibi bihembo byaratangiwe i Londres ntibyabaye impanuka, kuko abategura Ballon d’Or bari baratangaje ko ari icyemezo cyafashwe mu rwego rwo kwizihiza imyaka 70 iki gihembo kimaze gitangwa, cyane cyane mu guha icyubahiro uwacyegukanye bwa mbere, Sir Stanley Matthews.

Ballon d’Or yatangijwe mu 1956 n’ikinyamakuru France Football cyo mu Bufaransa, mu gitekerezo cyo guhemba umukinnyi witwaye neza kurusha abandi mu Burayi, hakoreshejwe amatora y’abanyamakuru b’imikino.

Mu matora ya mbere yabaye mu 1956, Stanley Matthews wakiniraga Blackpool mu Bwongereza ni we wegukanye igihembo, agira amanota 47, arusha Alfredo Di Stéfano wakiniraga Real Madrid amanota atatu, mu gihe Raymond Kopa yabaye uwa gatatu n’amanota 33.

Ayo matora yari yitabiriwe n’abanyamakuru 16 baturukaga mu bihugu bitandukanye by’u Burayi, mu gihe muri iki gihe amatora ya Ballon d’Or yitabirwa n’abanyamakuru baturuka mu bihugu byinshi byo ku Isi.

Matthews yegukanye iki gihembo afite imyaka 41, aba umukinnyi wa mbere kandi ugifite agahigo ko kuba yaragitwaye akuze kurusha abandi.

Uyu mukinnyi wavukiye mu gace ka Stoke-on-Trent, yatangiye kumenyekana cyane akinira Stoke City, mbere yo kwerekeza muri Blackpool mu 1947. Yari azwi cyane kubera ubuhanga bwo gucenga, guha bagenzi be imipira ivamo ibitego no gukomeza gukina ku rwego rwo hejuru nubwo yari amaze kugira imyaka myinshi mu mupira w’amaguru.

Mu 1953, yagize uruhare rukomeye mu gufasha Blackpool kwegukana FA Cup nyuma yo gutsinda Bolton Wanderers ibitego 4-3 mu mukino wa nyuma. Icyo gihe Blackpool yari yatsinzwe ibitego 3-1, ariko iza kwishyura no gutsinda umukino, Matthews agira uruhare rukomeye mu bitego byatumye ikipe ye yandika amateka.

Nyuma y’imyaka itatu, ku wa 18 Ukuboza 1956, yegukanye Ballon d’Or ya mbere. Iki gihembo yagishyikirijwe muri Blackpool Town Hall mu Bwongereza, aho kuba mu Bufaransa, igihugu cyagihimbye.

Iyi ni imwe mu mpamvu zatumye abategura Ballon d’Or ya 2026 bahitamo gusubiza umuhango mu Bwongereza, mu rwego rwo kwibutsa abakunzi b’umupira w’amaguru inkomoko y’iki gihembo n’umukinnyi wagitangije.

Mu 2026, amateka yasaga n’ayonze kwisubiramo, ubwo Harry Kane, kapiteni w’ikipe y’Igihugu y’u Bwongereza akaba na rutahizamu wa Bayern Munich, yegukanaga Ballon d’Or mu bagabo imbere y’abarimo Kylian Mbappé wa Real Madrid na Lamine Yamal wa FC Barcelona.

Kane w’imyaka 33 yabaye Umwongereza wa gatanu wegukanye iki gihembo nyuma ya Stanley Matthews mu 1956, Bobby Charlton mu 1966, Kevin Keegan mu 1978 na 1979, ndetse na Michael Owen wagitwaye mu 2001.

Ibi byatumye u Bwongereza bwongera kugira umukinnyi wegukana Ballon d’Or nyuma y’imyaka 25, ibintu byahaye umwihariko umuhango wari wateguwe mu rwego rwo guha icyubahiro Umwongereza wabaye uwa mbere kuyegukana.

Kane yahawe iki gihembo nyuma y’umwaka w’imikino wa 2025/2026 w’indashyikirwa, aho yatsinze ibitego 73 mu mikino 65 yakiniye Bayern Munich n’ikipe y’Igihugu y’u Bwongereza. Muri ibyo bitego, 61 yabitsinze mu ikipe ye, naho 12 abitsindira igihugu cye.

Yafashije Bayern Munich kwegukana Bundesliga, Igikombe cy’u Budage ndetse na Franz Beckenbauer Supercup, anatsinda ibitego 14 muri UEFA Champions League, aho ikipe ye yageze muri ½ cy’irangiza.

Mu Gikombe cy’Isi cya 2026, Kane yanagize uruhare mu kugeza u Bwongereza ku mwanya wa gatatu, aho bwageze bwa mbere kuva bwacyegukana mu 1966.

Uretse Ballon d’Or, Kane yanahawe igihembo cya Gerd Müller, gihabwa rutahizamu witwaye neza, kubera umusaruro we w’ibitego byinshi mu mwaka w’imikino ushize.

Mu bagore, Alexia Putellas wo muri Espagne, wakiniye FC Barcelona mbere yo kwerekeza muri London City Lionesses, ni we wegukanye Ballon d’Or ku nshuro ya gatatu, nyuma yo kuyitwara mu 2021 na 2022.

Putellas yahawe iki gihembo nyuma yo gufasha Barcelona kwegukana ibikombe bine mu mwaka w’imikino wa 2025/2026, birimo UEFA Women’s Champions League, shampiyona y’u Bushinwa? Oya, shampiyona ya Espagne y’abagore ya Liga F, Copa de la Reina na Supercopa de España.

Iki gihembo cyatumye anganya na Aitana Bonmatí ku nshuro eshatu buri wese amaze kwegukana Ballon d’Or y’abagore. Bonmatí yari yarayitwaye mu 2023, 2024 na 2025.

Mu bindi bihembo byatanzwe, Lamine Yamal yegukanye icy’umukinnyi ukiri muto witwaye neza mu bagabo, naho Vicky López wa Barcelona acyegukana mu bagore.

Unai Simón wo muri Athletic Club yahawe igihembo cy’umunyezamu mwiza mu bagabo, Cata Coll wa Barcelona acyegukana mu bagore, mu gihe Luis de la Fuente utoza ikipe y’Igihugu ya Espagne yahawe icy’umutoza mwiza mu bagabo, Pere Romeu wa Barcelona acyegukana mu bagore.

Paris Saint-Germain yatowe nk’ikipe y’umwaka mu bagabo, Barcelona itorwa nk’iy’umwaka mu bagore, naho Bukayo Saka ukinira Arsenal ahabwa igihembo cya Sócrates, gihabwa umukinnyi wagaragaje uruhare rukomeye mu bikorwa bifitiye akamaro sosiyete.

Mu myaka 70 Ballon d’Or imaze itangwa, iki gihembo cyagiye gihinduka mu buryo butandukanye, haba ku bakinnyi bemererwaga kugihatanira, uko amatora akorwa ndetse n’uburyo umuhango wo kugitanga utegurwa.

Mu ntangiriro, Ballon d’Or yari igenewe abakinnyi b’Abanyaburayi gusa, ariko mu 1995 itangira guhatanirwa n’abakinnyi baturuka mu bindi bice by’Isi bakinaga mu makipe yo ku mugabane w’u Burayi.

Ibyo byatumye George Weah wo muri Liberia aba Umunyafurika wa mbere wegukanye Ballon d’Or muri uwo mwaka wa 1995, ubwo yakinaga muri AC Milan yo mu Butaliyani.

Mu 2007, iki gihembo cyafunguriwe abakinnyi bose bo ku Isi, hatitawe ku bwenegihugu bwabo cyangwa igihugu bakiniramo.

Hagati ya 2010 na 2015, France Football yafatanije na FIFA gutanga iki gihembo cyitwaga FIFA Ballon d’Or, mbere y’uko ibyo bigo byombi bitandukanya ibihembo byabyo mu 2016.

Mu 2018, Ballon d’Or yatangiye no gutangwa mu cyiciro cy’abagore, Ada Hegerberg wo muri Norvège aba umukinnyi wa mbere uyegukanye.

Kuva mu 2024, France Football yatangiye gufatanya na UEFA mu gutegura umuhango wo gutanga Ballon d’Or, nubwo amatora yo guhitamo abegukana ibihembo akomeje gutegurwa na France Football.

Mu matora yo mu 2026, hifashishijwe abanyamakuru 100 bo mu bihugu biri ku myanya 100 ya mbere ku rutonde rwa FIFA mu bagabo, hamwe n’abanyamakuru 50 bo mu bihugu 50 bya mbere mu bagore.

Abatora bagendera ku mikinire y’umukinnyi ku giti cye, uruhare rwe mu ntsinzi z’ikipe n’ibikombe yatwaye, ndetse n’imyitwarire ye mu kibuga no hanze yacyo.

Nubwo umuhango wa 2026 wabereye i Londres ku nshuro ya mbere, si ubwa mbere ibihembo bya Ballon d’Or bitangiwe hanze y’u Bufaransa, kuko hagati ya 2010 na 2015 byatangirwaga i Zurich mu Busuwisi, mu gihe FIFA yari ifatanyije na France Football kubitegura.

Mu myaka ya vuba, Théâtre du Châtelet iri i Paris ni yo yari yaramenyerewe nk’ahabera uwo muhango, ariko abawutegura bahisemo Londres mu 2026 kubera umwihariko w’imyaka 70 n’amateka ya Stanley Matthews.

France Football yasobanuye ko kwimurira umuhango i Londres ari icyemezo cy’uyu mwaka wihariye, nubwo kuba Ballon d’Or ikomeje kumenyekana ku rwego mpuzamahanga bishobora gutuma no mu bihe biri imbere yakongera kubera mu bindi bihugu.

Bityo, umuhango wa 2026 wasize amateka abiri ahurira ku Bwongereza: kongera kwibuka Stanley Matthews wabaye uwa mbere wegukanye Ballon d’Or mu 1956, no kubona Harry Kane agiye mu gitabo cy’amateka nk’Umwongereza wa gatanu uyitwaye, nyuma y’imyaka 25 igihugu cye gitegereje undi mukinnyi ugihesha iki gihembo.

Ibi birori byaranzwe no guha icyubahiro Sir Stanley Matthews, Umwongereza wabaye uwa mbere wegukanye iki gihembo mu 1956

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza