Icyanya cy’Ubuhinzi cya Gabiro: Amacumbi y’abakozi 2.000 azabarinda ingendo ndende

Ibanze ·

Abantu batanu bicaye ku meza mu cyumba cy’inama, umwe hagati avuga azamuye ikiganza, iruhande rwabo hari icyapa cya GAH

Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ibikorwa Remezo, Col. Claudien Bizimungu, yasuye ahagenewe kubakwa amacumbi azacumbikira abakozi bagera ku 2.000 b’Icyanya cy’Ubuhinzi cya Gabiro mu Karere ka Nyagatare, kugira ngo bajye bakora imirimo yabo batagombye gukora ingendo ndende.

Ku wa Kabiri, tariki ya 22 Nzeri 2026, Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ibikorwa Remezo (MININFRA), Col. Claudien Bizimungu, yasuye ahagenewe kubakwa amacumbi y’abakozi bakora mu mushinga mugari w’Icyanya cy’Ubuhinzi cya Gabiro (Gabiro Agribusiness Hub), mu Karere ka Nyagatare mu Ntara y’Iburasirazuba. Aya macumbi azacumbikira abakozi bagera ku 2.000.

Nk’uko MININFRA yabitangaje ku mbuga nkoranyambaga zayo, aya macumbi azafasha abakozi “gukora imirimo yabo ya buri munsi batagombye gukora ingendo ndende.” Iyi minisiteri yongeyeho ko “ibi bizabafasha kongera igihe bamara ku kazi, bityo bizamure umusaruro w’ibikorwa by’uyu mushinga.”

Imiturire n’amacumbi biri mu nshingano za MININFRA, hamwe n’ubwikorezi, ingufu, amazi n’isukura. Ubutumwa bwayo ku ruzinduko rw’i Gabiro ntibwagaragaje igihe imirimo yo kubaka izatangirira, ingengo y’imari izakoreshwa, uzubaka aya macumbi cyangwa abandi bayobozi bari kumwe na Col. Bizimungu.

Abitabiriye inama bicaye mu cyumba kirimo ibyapa bya Gabiro Agribusiness Hub Ltd (GAH); bamwe muri bo bambaye impuzankano za gisirikare

Icyifuzo cyari kimaze umwaka kigaragajwe

Ikibazo cy’aho abakozi b’iki cyanya bacumbika cyari cyaragaragajwe mbere. Ku wa 9 Kanama 2025, ku munsi wa kabiri w’uruzinduko yagiriraga mu mishinga y’ubuhinzi yo mu Ntara y’Iburasirazuba, Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva yasuye iki cyanya, avuga ko hakenewe amacumbi n’uburyo bwo gutwara abakozi. Yasobanuye ko nubwo akazi kagenerwa mbere na mbere abaturiye iki cyanya, abakozi bakenewe bashobora kuzajya bavanwa kure mu gihe abo mu nkengero batabonetse.

“Niba abashoramari bose uko ari barindwi batangiye gukenera abakozi ba nyakabyizi, aka karere ntikazabishobora. Bityo tugomba kubashaka ahandi, kandi tugomba gutekereza uko tuzabacumbikira,” ni ko yavuze, nk’uko The New Times yabitangaje.

Icyo gihe, Umuyobozi Mukuru wa Gabiro Agribusiness Hub Ltd, Aloysius Ngarambe, yavuze ko umushinga wakoreshaga abantu bagera ku 6.000. Ikigo Kinvest gihinga imboga n’imbuto zirimo imiteja, marakuja n’urusenda, cyavuze ko gifite abakozi 60 bahoraho n’abandi 600 ba nyakabyizi, bashobora kugera kuri 800 bitewe n’imirimo ihari. Abagore bakora muri iki cyanya babwiye Minisitiri w’Intebe ko akazi kabafashije kwiteza imbere; umwe muri bo yavuze ko bahembwa 15.000 Frw buri cyumweru, nk’uko Kigali Today yabitangaje.

Bukeye bwaho, mu nyandiko y’ubwanditsi, The New Times yanditse ko kuba abakozi bagera ku 6.000 babura aho bacumbika hafi y’iki cyanya ari ikimenyetso cy’iterambere, ishishikariza abikorera kubaka amacumbi y’abakozi n’inzu zo gukodesha.

Ibihingwa byuhirwa hakoreshejwe imiyoboro mito y’amazi irambitse ku butaka; ni imwe mu mafoto MININFRA yashyize ahagaragara ku ruzinduko rw’i Gabiro

Hegitari 5.600 zuhirwa n’amazi y’Akagera

Icyanya cy’Ubuhinzi cya Gabiro cyatangijwe ku bufatanye bwa Leta y’u Rwanda na Netafim, ikigo cyo muri Isiraheli kizobereye mu ikoranabuhanga ryo kuhira. Amasezerano yasinywe mu 2019; Leta ifitemo imigabane 90%, Netafim ikagira 10%, nk’uko bisobanurwa na Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi (MINAGRI).

Icyiciro cya mbere gikorerwa ku buso bwa hegitari 5.600 mu mirenge ya Rwimiyaga na Karangazi, icya kabiri kikazaba gifite hegitari 10.000, bityo umushinga wose ukagera kuri hegitari 15.600. Amazi yuhira iyi mirima avomwa mu ruzi rw’Akagera. Nk’uko The New Times yabitangaje muri Nyakanga 2026, hamaze gushorwamo arenga miliyari 100 Frw, hegitari zirenga 4.000 zahawe abashoramari, kandi imirima iha akazi abaturage barenga 6.000.

Mu igenamigambi ry’umushinga hari hateganyijwe imirimo mishya 4.000, irimo 2.000 igenewe abaturage bo mu nkengero, ndetse n’ingo 1.402 zizungukira mu bukode bw’ubutaka no guhabwa ubutaka bwuhirwa. Muri Nyakanga 2026, Minisitiri w’Ubuhinzi n’Ubworozi, Telesphore Ndabamenye, yavuze ko Leta iteganya kwagura ibikorwa remezo byo kuhira no kongera umusaruro w’iki cyanya ku kigero cya 50%.

Imiturire ifitanye isano n’iki cyanya si ubwa mbere yitaweho: imiryango 312 yimuwe ahari iki cyanya yatujwe mu midugudu y’icyitegererezo itatu, harimo uwa Rwabiharamba mu Murenge wa Karangazi ugizwe n’inzu 120, nk’uko Kigali Today yabitangaje muri Kanama 2025.

Icyapa cya Gabiro Agribusiness Hub Ltd kigaragaza ibikorwa by’iki cyanya, birimo ikigega cy’amazi, umuyoboro w’amazi n’imashini zigezweho z’ubuhinzi, kikanandikwaho amazina y’ibigo birindwi, birimo EA Agro, Garden Fresh, Agropark Gabiro na Capstone Kinvest

Umunyamabanga wa Leta w’inararibonye mu bwubatsi

Col. Claudien Bizimungu yagizwe Umunyamabanga wa Leta muri MININFRA ku wa 10 Kamena 2026. Mbere yaho, kuva mu 2022 kugeza mu 2026, yari Umuyobozi Wungirije w’Ishami ry’Ingabo z’u Rwanda (RDF) rishinzwe imirimo y’ubwubatsi (Engineer Command), nyuma yo kuba Umuyobozi Wungirije wa Burigade ishinzwe ubwubatsi (Engineer Brigade) kuva mu 2020 kugeza mu 2022.

Nk’uko MININFRA ibisobanura, afite uburambe bw’imyaka irenga 20 mu bijyanye n’ubwubatsi, iterambere ry’ibikorwa remezo, imicungire y’imishinga n’imiyoborere y’inzego za Leta, harimo no kugenzura iyubakwa ry’imihanda n’ibiraro mu Mujyi wa Kigali hagati ya 2005 na 2007. Afite impamyabumenyi y’icyiciro cya gatatu cya kaminuza mu bwubatsi bujyanye n’amazi (Hydraulic Engineering) yakuye muri Kaminuza ya Arba Minch muri Etiyopiya.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza