Urugomero rwa Muvumba rugeze kuri 69%: Nyagatare itegereje amazi meza, ayo kuhira n’amashanyarazi

Ibanze ·

Itsinda ry’abayobozi n’abatekinisiye bambaye ingofero n’amakoti by’ubwirinzi bagenda ahari kubakwa imishinga y’ibikorwa remezo i Nyagatare

Umunyamabanga wa Leta muri MININFRA, Armand Zingiro, yasuye i Nyagatare imirimo yo kubaka urugomero rwa Muvumba igeze kuri 69% n’iy’ikusanyirizo ry’amashanyarazi rya Megawati 500 igeze kuri 85%, imishinga izafasha kubona amazi meza, ayo kuhira n’amashanyarazi.

Imirimo yo kubaka urugomero rwa Muvumba mu Karere ka Nyagatare igeze ku kigero cya 69%, naho iyo kubaka ikusanyirizo ry’amashanyarazi rya Nyagatare, rizaba rifite ubushobozi bwo kwakira Megawati 500, igeze kuri 85%. Ibi byatangajwe na Minisiteri y’Ibikorwa Remezo (MININFRA) ku wa Kane, tariki ya 24 Nzeri 2026, ubwo yagarukaga ku ruzinduko Umunyamabanga wa Leta muri iyo Minisiteri, Armand Zingiro, yagiriye kuri iyo mishinga yombi.

Iyi mishinga yasuwe mu ruzinduko rw’akazi Zingiro yatangiye ku wa 23 Nzeri 2026 mu Ntara y’Iburasirazuba, asura imishinga y’ibikorwa remezo iri kubakwa hirya no hino muri iyo Ntara. Zingiro yagizwe Umunyamabanga wa Leta muri MININFRA muri Kamena 2026; mbere yaho yari Umuyobozi Mukuru wa Rwanda Energy Group (REG), ikigo gishinzwe ingufu mu Rwanda, nk’uko The New Times yabitangaje.

Igice cy’umubiri w’urugomero rwa Muvumba kiri kubakwa mu Karere ka Nyagatare; kure hagaragara abantu bambaye amakoti y’ubwirinzi.

Amazi meza, ayo kuhira n’amashanyarazi

Nk’uko MININFRA yabitangaje, uretse gutanga amazi azifashishwa mu kuhira ibyanya by’ubuhinzi, muri uyu mushinga hazubakwa uruganda rutunganya amazi meza ruzaba rufite ubushobozi bwo gutanga metero kibe 50.000 ku munsi. Mu cyiciro cya mbere, uru ruganda ruzatangira rutanga metero kibe 25.000 ku munsi, ubushobozi bwarwo bugende bwongerwa. Urugomero kandi ruzatanga amashanyarazi, bityo rugire uruhare mu bikorwa by’ubukungu n’imibereho myiza y’abaturage.

Uru rugomero ruri kubakwa ku mugezi wa Muvumba, ku birometero 12 haruguru y’Umujyi wa Nyagatare, mu Mirenge ya Karama, Gatunda na Rukomo. Banki Nyafurika Itsura Amajyambere (AfDB), itera inkunga uyu mushinga, isobanura ko ruzaba rufite ubuhagarike bwa metero 39 n’ubushobozi bwo kubika metero kibe miliyoni 54,77 z’amazi, ndetse n’uruganda ruto rw’amashanyarazi rwa Megawati 1 ruzajya rutanga amashanyarazi angana na GWh 6,94 ku mwaka. IGIHE yatangaje ko amazi meza ruzatanga azagezwa ku baturage barenga 800.000. Ubwo Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva yasuraga uyu mushinga ku wa 11 Nyakanga 2026, Ibiro bye byatangaje ko nirumara kuzura ruzafasha kuhira hegitari zisaga 10.000.

Umubiri w’urugomero rwa Muvumba, wubakishijwe itaka, ugaragara inyuma y’amazi n’urufunzo.

Igice cyo kugeza amazi meza ku baturage cyari cyagarutsweho n’Umukuru w’Igihugu. Muri Werurwe 2026, ubwo Perezida Paul Kagame yari mu nama n’abayobozi b’inzego zitandukanye, harimo n’iz’ibanze, yagaragaje ko muri uyu mushinga hari ibyakurikiranywe, ibindi biribagirana, agira ati “Mu mushinga umwe ugomba gutanga ibintu bibiri. Ugakurikirana kimwe udakurikirana ikindi. Wagera ku mwanzuro gute uguha ibyo wifuza?” Guverineri w’Intara y’Iburasirazuba, Pudence Rubingisa, yasubije ko mu ishyirwa mu bikorwa ry’uyu mushinga bakurikiranye ibijyanye no kuhira gusa, bakibagirwa kugeza amazi ku baturage bo mu mirenge no mu turere twegereye Nyagatare, nk’uko IGIHE yabitangaje.

Ahakorerwa imirimo y’urugomero rwa Muvumba: hagaragara ibirundo by’amabuye n’imashini zifashishwa muri iyo mirimo, imbere y’umusozi w’amashyamba.

Nyuma y’ubukererwe, imirimo irihutishwa

Muri Mutarama 2026, Ikigo cy’Igihugu Gishinzwe Umutungo Kamere w’Amazi (RWB) cyatangaje ko imirimo yari igeze kuri 44%. Mu nkuru IGIHE yasohoye ku wa 1 Nyakanga 2026, Umuyobozi Mukuru wa RWB, Emmanuel Rukundo, yavuze ko urugomero rwari rugeze kuri 61,5%. Iyo nkuru igaragaza ko ubukererwe bwatewe n’ivugururwa ry’inyigo, aho ubuhagarike bw’urugomero bwavuye kuri metero 30 bugashyirwa kuri 39, n’ubuso buzuhirwa bukava kuri hegitari 6.000 bukagera ku 10.000, hakiyongeraho iyishyurwa ry’ingurane n’inzira ndende yo kwemeza amasoko n’umuterankunga. Kugeza ku wa 30 Kamena 2026, u Rwanda rwari rumaze kwishyura miliyari 1,8 Frw kubera gutinda gukoresha inguzanyo.

Iyo nkuru ivuga kandi ko mu mpera za 2020 AfDB yemeje inguzanyo ya miliyoni 121,5 z’amayero yagenewe uyu mushinga, naho ku wa 16 Mata 2026 hemezwa andi miliyoni 45,4 z’amayero. Icyo gihe, RWB yavuze ko imirimo yakorwaga amanywa n’ijoro, ndetse no mu mpera z’icyumweru, kandi ko imodoka zitunda itaka zari 60, zikaba zarimo kongerwa ngo zigere ku 100. Nk’uko IGIHE yabitangaje, Umuyobozi Nshingwabikorwa wa RWB, Eng. Richard Nyirishema, yagize ati “Dushaka ko imirimo yo kubaka dam n’urugomero rw’amashanyarazi birangira muri Werurwe umwaka utaha [2027], ni byo twiyemeje n’ubu turacyabona ko bishoboka kereka hari izindi mpamvu tutazi ubu zaza nyuma.”

Imwe mu nyubako nini za sima ziri kubakwa mu mushinga w’urugomero rwa Muvumba; hejuru ibumoso hahagaze itsinda ry’abasuye imirimo.

Ku ruhande rwo kuhira, ku wa 31 Kanama 2026 RWB yagarutse ku nama nyunguranabitekerezo yatangirijwemo umushinga wo kuhira uterwa inkunga y’inyongera (Additional Financing), uzashyirwa mu bikorwa ku bufatanye n’Ikigo cy’Igihugu Gishinzwe Iterambere ry’Ubuhinzi n’Ubworozi (RAB). Uwo mushinga uzuhira hegitari 3.073 zo mu Karere ka Nyagatare, ziri hepfo y’urugomero. Ku wa 9 Nzeri 2026, RWB yatangije amahugurwa y’abafashamyumvire bazifashishwa mu igenamigambi ry’imikoreshereze y’ubutaka ku rwego rw’umudugudu hagamijwe kurwanya isuri, mu mishinga iterwa inkunga n’ikigega Rwanda Green Fund, izafasha kurinda isuri urugomero rwa Muvumba.

Ikusanyirizo rya Megawati 500 rigeze kuri 85%

Zingiro yanasuye imirimo yo kubaka ikusanyirizo ry’amashanyarazi rya Nyagatare (Nyagatare Substation), igeze ku kigero cya 85%. MININFRA ivuga ko iri kusanyirizo rizaba rifite ubushobozi bwo kwakira Megawati 500, rikazongera ubushobozi bwo kugeza amashanyarazi ku bikorwa byo kuhira imyaka, ku nganda no ku baturage muri rusange.

Abagize itsinda ryasuye imirimo bahagaze ku nkengero z’umuferege munini wubakishijwe amabuye, iruhande rw’ikusanyirizo ry’amashanyarazi rya Nyagatare riri kubakwa.

Iri kusanyirizo rifitanye isano n’indi mirimo REG imaze igihe ikora mu Ntara y’Iburasirazuba. Ku wa 16 Mutarama 2026, ubwo Zingiro yari akiyobora REG, yayoboye itsinda ry’abayobozi bakuru b’icyo kigo ryasuye imirimo yo kwagura ikusanyirizo rya Gabiro n’umuyoboro w’amashanyarazi wa kilovolti 110 uzarihuza n’ikusanyirizo rishya rya Nyagatare, nk’uko REG yabitangaje.

Ibyuma n’insinga bigize ikusanyirizo ry’amashanyarazi rya Nyagatare; imirimo yo kuryubaka igeze kuri 85%.

Taarifa yatangaje ko Zingiro yagarutse ku kamaro k’iyi mishinga, agira ati “Iyi mishinga ntigamije kubaka ibikorwa remezo gusa; igamije kubaka ubushobozi bukenewe mu gushyigikira ubuhinzi, inganda, itangwa ry’amashanyarazi no kubona amazi meza, kandi ibyo ni ingenzi ku iterambere rya Nyagatare n’ibice biyikikije.”

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza