Kibeho: abasenzi barenga 80.000 ku munsi mukuru wa Bikira Mariya, n’umushinga wa bazilika
Ku ya 15 Kanama 2026 abasenzi barenga 80.000 bateraniye i Kibeho. Kiliziya Gatolika iteganya kubaka bazilika yakira abantu 10.000 ku kigo cy’ubutagatifu cya Nyaruguru.
Buri ya 15 Kanama, ikigo cy’ubutagatifu cya Kibeho mu Karere ka Nyaruguru kiba ahantu abakristu benshi baturuka mu Rwanda no hanze yarwo bateranira ku munsi mukuru wo Kujyanwa mu Ijuru kwa Bikira Mariya.
Umubare w’abasenzi
Muri 2026, abasenzi barenga 80.000 baturutse hirya no hino ku isi bitabiriye uwo munsi mukuru ku ya 15 Kanama, nk’uko ikinyamakuru The New Times cyabitangaje mu nyandiko yasohotse ku ya 20 Kanama 2026.
Mu mwaka wari wabanje, ku ya 15 Kanama 2025, abakristu barenga 100.000 bari barateraniye i Kibeho. Itangazo ry’Akarere ka Nyaruguru ryagaragaje ko abasenzi bari baturutse mu Rwanda, Uganda, Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Ubutaliyani, Esipanye, Côte d’Ivoire, Tanzaniya, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo, Kenya, Uburundi, Zambiya, Silovakiya na Nijeriya. Misa yo mu 2025 yayobowe na Musenyeri Celestin Hakizimana wa Diyosezi ya Gikongoro. Ibi byatangajwe n’ikinyamakuru The New Times ku wa 15 Kanama 2025.
Umushinga wa bazilika
Akarere ka Nyaruguru kavuze ko hakenewe abashoramari mu bucuruzi bw’amacumbi kubera ko umubare w’abasura Kibeho ukomeza kwiyongera. Itangazo ry’akarere rigira riti: “Kibeho ntisurwa gusa ku ya 15 Kanama no ku ya 28 Ugushyingo buri mwaka, ahubwo yakira abashyitsi — Abanyarwanda n’abanyamahanga — buri cyumweru. Dushishikariza abikorera gukomeza gushora imari mu kubaka amacumbi y’urwego runyuranye, ndetse no kwagura serivisi zikenerwa n’abaza gusura Kibeho.”
Ku kigo cy’ubutagatifu hateganyijwe kubakwa bazilika yakira abantu 10.000, ikagira urugo rwakira abasenzi bagera ku 100.000. Uwo mushinga, uracyari mu gushushanywa, uteganyijwe kugura miliyoni 70 z’amadolari, ukazaba urimo aho gupaka bisi 700 n’ibinyabiziga bito 2.000. Mu 2024 Kiliziya Gatolika yatangije gukusanya miliyari 3,5 z’amanyarwanda zo kwishyura abimurwa mu kwagura icyo kigo.
Amateka y’ibonekerwa
Ibonekerwa rya Bikira Mariya i Kibeho ryatangiye ku ya 28 Ugushyingo 1981, ubwo Alphonsine Mumureke, umunyeshuri muri Kibeho High School, yavugaga ko yabonye umugore witwaje izina rya “Nyina wa Jambo”. Nyuma haje Nathalie Mukamazimpaka ku ya 12 Mutarama 1982 na Marie Claire Mukangango ku ya 2 Werurwe 1982.
Kibeho ni ho hantu ha mbere muri Afurika, kandi ha 15 ku isi, hemewe na Kiliziya Gatolika nk’aho Bikira Mariya yabonekeye. Mu 2001 Papa Yohani Pawulo wa II yatangaje ko ari ahantu hera.
Serivisi zikenewe
Mu isesengura ryasohotse kuri The New Times ku ya 20 Kanama 2026, umwanditsi yagaragaje ko amazi yabonekaga ku manywa na nijoro — impinduka ikomeye ugereranyije n’imyaka yabanje — kandi ko Polisi y’u Rwanda yacunze neza imbaga. Ariko yagaragaje ko serivisi z’amacumbi, ibiribwa n’isuku zitajyanye n’umubare w’abasenzi.
Iyi nkuru dukesha ikinyamakuru The New Times.