Andorra, igihugu gito cyo mu misozi ya Pyrénées, mu biganiro n’u Rwanda

Ibanze ·

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na Imma Tor Faus, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Andorra

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na mugenzi we wa Andorra, Imma Tor Faus, bahuriye i New York ku ruhande rwa UNGA81, baganira ku gushimangira ubufatanye no ku myiteguro y’Inama ya Francophonie izaba mu Ugushyingo 2026.

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Olivier J.P. Nduhungirehe, na mugenzi we wa Andorra, Imma Tor Faus, bahuriye i New York ku wa 23 Nzeri 2026, ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81). Baganiriye ku gushimangira ubufatanye bw’ibihugu byombi no ku myiteguro y’Inama y’Abakuru b’Ibihugu bya Francophonie iteganyijwe mu Ugushyingo 2026.

Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane (MINAFFET) yatangaje ku wa 24 Nzeri 2026 ko aba baminisitiri “baganiriye ku bufatanye bw’ibihugu byombi, banagaragaza inzego zifitiye inyungu impande zombi, aho ibihugu byombi bishobora kurushaho gushimangira imikoranire.” Ibi biganiro biri mu byo Minisitiri Nduhungirehe yakoze ku munsi wa gatatu w’ibikorwa bye muri UNGA81, aho yagiranye ibiganiro n’abayobozi batandukanye.

Ku ruhande rwa Andorra, Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’icyo gihugu yatangaje ko Tor Faus na Nduhungirehe baganiriye “ku gushimangira ubufatanye bw’ibihugu byombi no ku myiteguro y’Inama ya Francophonie iteganyijwe mu kwezi kw’Ugushyingo gutaha.” Tor Faus ubwe, mu butumwa yanyujije kuri X avuga ku biganiro yagiranye uwo munsi na bagenzi be b’u Rwanda na Thailand, yagize ati: “Twunguranye ibitekerezo ku ngingo ziri ku murongo w’ibyigwa mpuzamahanga no ku bufatanye bw’ibihugu byinshi, kandi twarebeye hamwe inzira nshya zo gushimangira umubano w’ibihugu byombi.”

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Andorra, Imma Tor Faus, i New York ku wa 23 Nzeri 2026. (Ifoto: Imma Tor Faus / X)

Francophonie mu byo bashyize imbere

Inama ya 20 y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bya Francophonie iteganyijwe i Phnom Penh muri Cambodge mu Ugushyingo 2026. Ku wa 16 Ugushyingo, abayobozi b’ibihugu 53 bifite ubunyamuryango bwuzuye bazatora Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu Bikoresha Ururimi rw’Igifaransa (OIF) uzayobora kuva mu 2027 kugeza mu 2030. Ni ubwa mbere hazakurikizwa byuzuye uburyo bushya bw’amatora bwemejwe mu ivugurura ryo muri Werurwe 2022. Abakandida bane baturuka muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Mauritanie, Roumanie n’u Rwanda; barimo Louise Mushikiwabo, Umunyamabanga Mukuru uriho, ukomoka mu Rwanda.

Andorra, igihugu gifite Igikatalani nk’ururimi rwemewe rwonyine, ni umunyamuryango wuzuye wa OIF. Igifaransa gifite umwanya wihariye muri Andorra kubera isano y’amateka n’inzego ihuza icyo gihugu n’u Bufaransa, dore ko Perezida w’u Bufaransa ari umwe mu bakuru b’igihugu babiri ba Andorra. Ibyo impande zombi zatangaje ntibigaragaza niba kandidatire ya Mushikiwabo yaganiriweho by’umwihariko.

Imma Tor Faus azi Francophonie imbere mu nzego zayo. Kuva mu Ukuboza 2010 kugeza mu 2023 yakoraga muri OIF: yabanje kuba umuyobozi wungirije ushinzwe ururimi rw’Igifaransa, guhera mu 2016 aba ashinzwe ururimi rw’Igifaransa n’ubudasa bw’indimi. Ibyo yabikoze mbere yo kugirwa Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Andorra muri Gicurasi 2023, muri Guverinoma iyobowe na Xavier Espot. Mbere yaho yari yarabaye Ambasaderi wa Andorra mu Bufaransa (1999–2007) no mu Bumwe bw’u Burayi (2007–2010), anahagararira igihugu cye mu Nama y’u Burayi no muri UNESCO.

Si ubwa mbere bahuye muri uyu mwaka

Ibiganiro by’i New York byakurikiye ibyo aba baminisitiri bagiranye muri Gashyantare 2026 i Genève mu Busuwisi, ku ruhande rw’inama ya 61 y’Akanama ka Loni gashinzwe Uburenganzira bwa Muntu (HRC61). Icyo gihe, ku wa 24 Gashyantare, MINAFFET yatangaje ko baganiriye ku ngingo zifitiye inyungu u Rwanda na Andorra.

Tor Faus we yanditse kuri X ati: “Twagiranye ibiganiro birimo ubwuzu na mugenzi wanjye w’u Rwanda. Turimo gushimangira umubano w’ubucuti n’ubufatanye hagati ya Andorra n’u Rwanda, haba hagati y’ibihugu byombi mu mikino, mu gusiganwa ku magare no mu bukerarugendo, haba no mu rwego mpuzamahanga muri Francophonie no mu guteza imbere ibijyanye n’imisozi.”

Gusiganwa ku magare ni urwego u Rwanda rumaze kugaragazamo ubushobozi bwo kwakira amarushanwa akomeye: kuva ku wa 21 kugeza ku wa 28 Nzeri 2025, Kigali yakiriye Shampiyona y’Isi yo gusiganwa ku magare mu muhanda (UCI Road World Championships), bwa mbere iyi shampiyona ibera muri Afurika.

Andorra mu ncamake

Andorra ni igihugu gito kidakora ku nyanja, kiri mu burasirazuba bw’imisozi ya Pyrénées, hagati y’u Bufaransa mu majyaruguru na Esipanye mu majyepfo. Gifite ubuso bwa kilometero kare 468 n’abaturage bagera ku 90.021, nk’uko byagereranyijwe muri Nyakanga 2026. Umurwa mukuru wacyo, Andorra la Vella, uri ku butumburuke bwa metero 1.023, ukaba ari wo murwa mukuru uri hejuru cyane mu Burayi.

Iki gihugu kiyoborwa n’abakuru b’igihugu babiri bafatanyije: Umwepisikopi wa Urgell muri Catalonia, Esipanye, na Perezida w’u Bufaransa. Cyinjiye mu Muryango w’Abibumbye mu 1993, kandi ubukerarugendo bukizanira abashyitsi bagera kuri miliyoni 8 buri mwaka.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza