Bahamas n’u Rwanda mu biganiro byo gushimangira umubano

Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva na mugenzi we wa Bahamas, Philip Davis, baganiriye i New York ku gushimangira umubano w’ibihugu byombi no kwagura ubufatanye, ku ruhande rw’Inama ya 81 y’Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye.
Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Dr. Justin Nsengiyumva, na mugenzi we wa Bahamas, Philip Davis, bagiranye ibiganiro ku wa Kabiri, tariki ya 22 Nzeri 2026, i New York muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Byibanze ku gushimangira umubano w’ibihugu byombi no kwagura ubufatanye, bibera ku ruhande rw’Inama ya 81 y’Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81), ku munsi hatangirijweho ibiganiro rusange byayo.
Dr. Nsengiyumva, wari uhagarariye Perezida Paul Kagame i New York, uwo munsi yanitabiriye umuhango wo gutangiza ibyo biganiro rusange, aho ibihugu binyamuryango bigeza ijambo ku Nteko Rusange. Nk’uko Ibiro bya Minisitiri w’Intebe (Primature) byabitangaje, ibiganiro yagiranye na Davis byibanze ku gushimangira umubano w’u Rwanda na Bahamas no “kurebera hamwe amahirwe y’imikoranire mu nzego zifitiye impande zombi inyungu.”
Nyuma y’ibyo biganiro, Minisitiri w’Intebe Davis yanditse ku mbuga nkoranyambaga ze ati: “Uyu munsi nagiranye ibiganiro by’ingenzi na Perezida wa Botswana, Duma Boko, na Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Justin Nsengiyumva, ku gushimangira umubano wacu no kwagura ubufatanye hagati y’ibihugu byacu. Bahamas izakomeza kubaka ubufatanye buteza imbere inyungu zacu, buzana amahirwe mashya kandi bushimangira isano iri hagati y’Afurika na Karayibe.”
Philip Davis ayobora Guverinoma ya Bahamas kuva ku wa 17 Nzeri 2021. Ku wa 12 Gicurasi 2026, ishyaka rye rya Progressive Liberal Party (PLP) ryongeye gutsinda amatora rusange yabaye mbere y’igihe cyari giteganyijwe, ryegukana imyanya 33 kuri 41 mu Nteko y’Abadepite, maze arahirira manda ya kabiri ku wa 14 Gicurasi. Ni we Minisitiri w’Intebe wa mbere wa Bahamas wongeye gutorerwa manda ikurikiranye kuva mu matora yo mu 1997. Dr. Nsengiyumva we yagizwe Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda ku wa 23 Nyakanga 2025, avuye ku mwanya wa Guverineri Wungirije wa Banki Nkuru y’u Rwanda (BNR).
Umubano watangijwe ku mugaragaro mu 2022
U Rwanda na Bahamas byatangije ku mugaragaro umubano ushingiye kuri dipolomasi ku wa 16 Kamena 2022, ubwo byasinyaga itangazo rihuriweho (Joint Communiqué). Icyo gihe, Ibiro by’Intumwa Ihoraho y’u Rwanda mu Muryango w’Abibumbye byatangaje ko intego yari “kurushaho gushimangira ubufatanye hagati y’ibihugu byombi no guteza imbere imigenderanire y’abaturage.”
Nyuma y’iminsi mike, Minisitiri w’Intebe Davis yari i Kigali mu Nama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bo muri Commonwealth (CHOGM 2022). Ku wa 22 Kamena 2022, we n’umugore we Ann Marie Davis basuye Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kigali. Yanditse ati: “Byatumye dutekereza cyane ku bugome umuntu ashobora kugirira mugenzi we. Tugomba gukora ku buryo ibikorwa nk’ibyo bitazongera kubaho hano cyangwa ahandi. Imana ikomeze guha umugisha u Rwanda.” Iyo nama irangiye, yashimiye Perezida Kagame n’abaturage b’u Rwanda “kuba barakiriye CHOGM2022 yagenze neza cyane.”
Umubano w’ibihugu byombi wongeye gufata indi ntera muri Nyakanga 2023, ubwo Perezida Kagame yitabiraga i Nassau ibirori by’isabukuru y’imyaka 50 Bahamas imaze ibonye ubwigenge. Icyo gihe yambitswe umudali w’icyubahiro witwa Order of Excellence, umwe mu midali yo ku rwego rwo hejuru muri icyo gihugu, awuhawe na Guverineri Mukuru Sir Cornelius Smith ari kumwe na Minisitiri w’Intebe Davis, mu rwego rwo kumushimira ubucuti afitanye na Guverinoma n’abaturage ba Bahamas. Nk’uko Perezidansi ya Repubulika yabitangaje, Perezida Kagame yagize ati: “Amateka dusangiye ntawayahakana, kandi inyanja idutandukanya ntiyigeze iyacogoza. Iyo sano ni urufatiro rukomeye rwo kubakiraho ubufatanye bukomeye kandi bwimbitse kurushaho.” Muri urwo ruzinduko, nk’uko Imvaho Nshya yabitangaje, yanaganiriye na Davis ku ngamba zo kurushaho kwimakaza umubano w’ibihugu byombi.
Amasezerano yo gukuraho viza
Ku wa 23 Nzeri 2024, ku ruhande rwa UNGA79 i New York, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane Mpuzamahanga, Olivier Nduhungirehe, na mugenzi we wa Bahamas, Frederick Mitchell, basinye amasezerano y’ubwumvikane akuraho viza ku baturage b’ibihugu byombi. The New Times yavuze ko ari “intambwe ikomeye mu mubano wa dipolomasi hagati y’u Rwanda na Bahamas.”
Ibihugu byombi ni abanyamuryango ba Commonwealth: u Rwanda rwawinjiyemo mu 2009, mu gihe Bahamas, igizwe n’ibirwa bigera kuri 700 byo mu Nyanja ya Atlantika, yabonye ubwigenge ku wa 10 Nyakanga 1973. Nta masezerano mashya yatangajwe ko yasinywe muri ibi biganiro byo ku wa 22 Nzeri 2026, ariko impande zombi zagaragaje ubushake bwo kwagura ubufatanye, naho Minisitiri w’Intebe Davis ashimangira ko Bahamas izakomeza kwimakaza isano iri hagati y’Afurika na Karayibe.