Dangote Foundation yatangije gahunda y’abayobozi b’Abanyafurika baba mu mahanga, u Rwanda rurahagararirwa

Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva yitabiriye i New York inama ya gahunda ya Aliko Dangote Foundation igamije gutegura abayobozi b’Abanyafurika n’abo muri Diaspora, yabereye muri The Africa Center, irimo Aliko Dangote, Ngozi Okonjo-Iweala na Makhtar Diop.
Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva, uri i New York ahagarariye Perezida Paul Kagame mu Nteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye, yifatanyije n’abandi bayobozi mu nama nyunguranabitekerezo yo gutangiza gahunda ya Aliko Dangote Foundation igamije guteza imbere imiyoborere n’uruhare rw’Abanyafurika baba mu mahanga. Iyi nama yabereye muri The Africa Center i New York ku wa Mbere, tariki ya 21 Nzeri 2026.
Ibiro bya Minisitiri w’Intebe (Primature) byatangaje ko iyi nama yari ihuriro ry’ingenzi ryahariwe icyiciro cya mbere cy’iyi gahunda, izwi ku izina rya Aliko Dangote Foundation Diaspora Leadership Programme. Ku cyapa cyari inyuma y’abatanze ibiganiro yanditseho “ADF Africa–Diaspora Leadership Programme”, ni ukuvuga gahunda ya Aliko Dangote Foundation yo gutegura abayobozi bo muri Afurika no muri Diaspora nyafurika.
Yahereye i Lagos, ikomereza i New York
Iyi gahunda itegurwa na Aliko Dangote Foundation ifatanyije n’ihuriro Forum of Young Global Leaders (ihuriro mpuzamahanga ry’abayobozi bakiri bato), ku bufatanye na Banki Nyafurika y’Ibyoherezwa n’Ibitumizwa mu mahanga (Afreximbank) na The Africa Center. Nk’uko iryo huriro ryabitangaje, yabanje kubera i Lagos muri Nigeria, aho abayitabiriye basuye uruganda rutunganya peteroli rwa Dangote, bakumva Aliko Dangote ubwe asobanura inzozi n’imbogamizi zo kubaka ibikorwa binini, banaganira ku buryo bwo kubonera imari ibigo byinshi by’Abanyafurika. Mu cyumweru cy’Inteko Rusange ya Loni, urugendo rwakomereje i New York.
Iyi gahunda yubakiye ku bufatanye bw’imyaka 15 hagati ya Aliko Dangote Foundation n’ihuriro Young Global Leaders. Ikinyamakuru Techeconomy cyo muri Nigeria cyatangaje ko binyuze muri ubwo bufatanye, abayobozi bakiri bato b’Abanyafurika barenga 130 bamaze gufashwa kwinjira muri iryo huriro mpuzamahanga.
Aliko Dangote avuga mu kiganiro cyabereye muri The Africa Center i New York; iruhande rwe hicaye Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, Umuyobozi Mukuru wa WTO.
Inzitizi z’ishoramari ku meza y’ibiganiro
Muri iyi nama, Aliko Dangote, umunyemari ukomoka muri Nigeria washinze Dangote Group akaba Perezida n’Umuyobozi Mukuru wa Dangote Industries Limited, yagiranye ikiganiro na Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, Umuyobozi Mukuru w’Umuryango Mpuzamahanga w’Ubucuruzi (WTO), na Makhtar Diop, Umuyobozi Mukuru wa IFC, ikigo cy’itsinda rya Banki y’Isi gishora imari mu bikorera. Baganiriye ku buryo inganda, imari n’ubucuruzi byahanga imirimo bikanakomeza ubukungu bw’ibihugu bya Afurika.
Nk’uko Business Insider Africa yabitangaje, Dr. Okonjo-Iweala yagize ati: “Dukeneye abandi ba Aliko benshi, ariko tugomba no kwibuka ko hakiri inzitizi nyinshi cyane zibangamiye ishoramari.” Icyo kinyamakuru cyanditse ko yasobanuye ko ba rwiyemezamirimo nka Aliko Dangote bafite ijambo n’ubushobozi byo kurenga zimwe muri izo nzitizi, mu gihe abandi bayobozi b’ibigo benshi bo muri Afurika batabifite. Yasabye ko Afurika isuzuma neza inzitizi zikoma mu nkokora ishoramari, aburira ko igihe zidakuweho, Abanyafurika baba biteza igihombo ubwabo.
Makhtar Diop na we wari muri icyo kiganiro, nyuma yacyo yanditse kuri Instagram ko yaganiriye n’urubyiruko rw’Abanyafurika rwaturutse hirya no hino ku mugabane no muri Diaspora, kandi ko ubutumwa yarugejejeho ari ubu: “Afurika ifite imari, impano n’ubushobozi byo kugena ejo hazaza hayo. Ubu dukeneye guhindura ubwo bushobozi ishoramari ryagutse: kugabanya amananiza asubiza inyuma ubucuruzi, gukusanya imari nyinshi yo muri Afurika n’iyo ku isi, gucunga ibyago mu buryo bunoze kurushaho no kubaka amasoko manini kandi ahuzwa kurushaho.”
Ihuriro Young Global Leaders ryagaragaje ko iki kiganiro cyahuriranye no gutangira kw’icyo uruganda rwa Dangote rutunganya peteroli rwise “People’s IPO”, ni ukuvuga kugurisha imigabane yarwo ku baturage, bituma ikibazo cyo kumenya abazasangira umusaruro w’iryo terambere kirushaho kuba ingingo y’ingenzi. Techeconomy yatangaje ko hateganyijwe kugurishwa imigabane miliyari 4,1 ku giciro cya Naira 525 kuri buri mugabane, hagamijwe gukusanya hafi tiriyari 2,15 za Naira (hafi miliyari 1,63 z’amadolari y’Amerika), kandi ko kwiyandikisha kwari guteganyijwe gutangira ku wa 14 Nzeri kugasozwa ku wa 13 Ukwakira 2026. Uru ruganda rufite ubushobozi bwo gutunganya ingunguru 700.000 za peteroli ku munsi, rukaba rushaka kubwongera bukagera kuri miliyoni 1,4 bitarenze mu 2029.
Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva, Aliko Dangote, Dr. Ngozi Okonjo-Iweala n’abandi bayobozi bitabiriye inama bafata ifoto y’urwibutso muri The Africa Center i New York.
The Africa Center, ihuriro rya Afurika na Diaspora yayo
The Africa Center ni ikigo kidaharanira inyungu giherereye ku muhanda wa Fifth Avenue i New York. Gihuza abahanzi, ba rwiyemezamirimo, abashoramari n’abafata ibyemezo bya politiki, hagamijwe kubaka ejo hazaza heza ha Afurika n’abayikomokaho baba mu mahanga. Fatima Aliko Dangote, Umuyobozi Nshingwabikorwa ushinzwe ubucuruzi muri Dangote Industries Limited, ari mu bagize inama z’ubutegetsi za The Africa Center na Aliko Dangote Foundation.