Komisiyo y’Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika mu biganiro n’u Rwanda i New York
Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na Ambasaderi Selma Malika Haddadi, Visi Perezida wa Komisiyo ya AU, baganiriye i New York ku mavugurura y’inzego za AU, amahoro, umutekano, iterambere no kwihuza kwa Afurika.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, Olivier J.P. Nduhungirehe, yagiranye ibiganiro na Ambasaderi Selma Malika Haddadi, Visi Perezida wa Komisiyo y’Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika (AU), ku wa Kane tariki ya 24 Nzeri 2026 i New York, ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81). Ibiganiro byabo byibanze ku mavugurura y’inzego za AU, amahoro n’umutekano, iterambere rirambye no kwihuza kw’ibihugu bya Afurika.
Nk’uko Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane (MINAFFET) yabitangaje, ibi biganiro “byibanze ku gushimangira ubufatanye na AU no guteza imbere ibyo impande zombi zishyize imbere mu by’amahoro, umutekano, iterambere no kwihuza k’umugabane.” Byari mu biganiro bine Minisitiri Nduhungirehe yagiranye n’abayobozi batandukanye ku munsi wa kane w’ibikorwa bye muri UNGA81.
Nduhungirehe ubwe yabigarutseho ku rubuga rwa X ku mugoroba w’uwo munsi, avuga ko ibiganiro yagiranye uwo munsi “byibanze ku mavugurura ya AU mu by’ubuyobozi n’imari, umubano hagati y’ibihugu, ubufatanye bw’impande nyinshi ndetse n’Umuryango w’Ibihugu Bivuga Igifaransa (Francophonie).” Ingingo y’amavugurura ya AU mu by’ubuyobozi n’imari ijyanye neza n’inshingano za Haddadi, kuko Visi Perezida wa Komisiyo ya AU ari we ushinzwe by’umwihariko ubuyobozi n’imari by’iyo Komisiyo.
Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na Ambasaderi Selma Malika Haddadi, Visi Perezida wa Komisiyo ya AU, baramukanya ubwo bahuriraga i New York ku ruhande rwa UNGA81. (Ifoto: Komisiyo ya AU)
Haddadi na we yashyize ubutumwa ku rubuga rwa X ku wa 25 Nzeri, yandika ati: “Nagize ibyishimo byo kugirana ibiganiro byatanze umusaruro na Nyakubahwa Olivier J.P. Nduhungirehe, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, ku ruhande rw’Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye.”
Yongeyeho ati: “Twashimangiye akamaro ko gukomeza ubufatanye mu mavugurura y’inzego, iterambere rirambye no kwihuza k’umugabane, ari na ko turushaho gukomeza ijwi rya Afurika, uruhare rwayo nka nyir’ibiyireba n’ubwigenge bwayo mu kwifatira ibyemezo by’ingenzi, bijyanye na Agenda 2063.” Agenda 2063 ni gahunda ngari ya AU, igishushanyo mbonera kigamije guhindura Afurika igihangange ku isi mu bihe biri imbere. AU na yo yatangaje iby’ibyo biganiro ku rubuga rwayo ku wa 26 Nzeri 2026.
Amavugurura ya AU u Rwanda rwagizemo uruhare
Amavugurura y’inzego za AU yagarutsweho muri ibi biganiro ni umushinga u Rwanda rufitemo amateka. Nk’uko AU ibisobanura ku rubuga rwayo, Perezida Paul Kagame ni we wayoboye ishyirwa mu bikorwa ry’amavugurura y’inzego z’uwo muryango kuva mu 2016, kugeza muri Gashyantare 2024 ubwo Inteko ya 37 y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma yahaga Perezida wa Kenya, William Ruto, inshingano zo kuyakurikirana no kuyavuganira.
Ibi biganiro byabaye mu gihe intumwa za AU ziyobowe na Perezida wa Komisiyo yayo, Mahmoud Ali Youssouf, zirimo na Haddadi, zari i New York mu cyumweru cy’inama z’abayobozi bakuru muri UNGA81. AU yari yatangaje ko izahasabira Afurika ijwi rikomeye mu byemezo by’isi, harimo guhagararirwa mu buryo bufatika mu Kanama ka Loni gashinzwe umutekano no mu bigo mpuzamahanga by’imari, ikanagaragaza uko ikomeje amavugurura y’inzego no kwigira mu by’imari.
Ambasaderi Selma Malika Haddadi na Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe i New York, aho bahuriye ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 ya Loni. (Ifoto: Komisiyo ya AU)
Umudipolomate wasimbuye Umunyarwandakazi
Selma Malika Haddadi ni umudipolomate w’umwuga akaba n’inzobere mu mategeko ukomoka muri Algeria. Yatorewe kuba Visi Perezida wa Komisiyo ya AU mu Nteko ya 38 isanzwe y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma, yabaye ku wa 15–16 Gashyantare 2025, abona ubwiganze bw’amajwi bungana na bibiri bya gatatu bwasabwaga, mu bihugu 49 byari byemerewe gutora. Yasimbuye Umunyarwandakazi Dr. Monique Nsanzabaganwa, wari watowe mu 2021 akaba ari we mugore wa mbere wabaye Visi Perezida wa Komisiyo ya AU. Mbere yaho, Nsanzabaganwa yari Guverineri Wungirije wa Banki Nkuru y’u Rwanda (2011–2021), akaba yaranabaye Minisitiri w’Ubucuruzi n’Inganda.
Mbere yo gutorwa, Haddadi yari Ambasaderi wa Algeria muri Ethiopia akaba n’Intumwa ihoraho yayo muri AU no muri Komisiyo y’Umuryango w’Abibumbye ishinzwe ubukungu muri Afurika (UNECA), kuva mu 2024. Hagati ya 2019 na 2023 yari Ambasaderi wa Algeria muri Kenya, akaba yaranabaye Ambasaderi wayo muri Sudani y’Epfo, naho hagati ya 2023 na 2024 aba Umuyobozi Mukuru ushinzwe Afurika muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Algeria.
Uretse gufasha Perezida wa Komisiyo mu nshingano ze no gukurikirana ubuyobozi n’imari byayo, Visi Perezida ni we uyobora Komisiyo igihe Perezida wayo adahari. Atorerwa manda y’imyaka ine ishobora kongerwa inshuro imwe.
Si ubwa mbere Nduhungirehe na Haddadi bahura. Muri Ugushyingo 2024, ubwo Haddadi yari yagenwe kuba Ambasaderi wa Algeria muri Ethiopia n’Intumwa ihoraho yayo muri AU, Minisitiri Nduhungirehe yaramwakiriye, baganira ku ngingo zireba impande zombi n’uburyo bwo kwagura ubufatanye, nk’uko MINAFFET yabitangaje icyo gihe.