Kwihangira imirimo n’ubuhanzi: Pakistan n’u Rwanda byaganiriye ku bufatanye mu guteza imbere urubyiruko

Minisitiri w’Urubyiruko n’Iterambere ry’Ubuhanzi, Dr. Jean Nepo Abdallah Utumatwishima, yakiriye Dr. Robina Awan, ushinzwe guhuza ibikorwa bya Gahunda ya Minisitiri w’Intebe wa Pakistan igenewe Urubyiruko (Prime Minister’s Youth Programme), nk’uko Minisiteri y’Urubyiruko n’Iterambere ry’Ubuhanzi (MoYA) yabitangaje ku wa 25 Nzeri 2026. Dr. Awan ari i Kigali, aho yaje kwitabira Ihuriro ry’Ishoramari hagati y’u Rwanda na Pakistan (Rwanda–Pakistan Investment Forum 2026).
Nk’uko MoYA yabitangaje ku rubuga rwa X, ibiganiro by’impande zombi “byibanze ku gushimangira ubufatanye hagati y’u Rwanda na Pakistan mu kongerera urubyiruko ubushobozi, mu burezi, mu kwihangira imirimo no mu rwego rw’ubuhanzi.”
Gahunda ya Pakistan igenewe urubyiruko
Gahunda ya Minisitiri w’Intebe wa Pakistan igenewe Urubyiruko (PMYP) iyoborwa na Rana Mashhood Ahmad Khan. Muri Kamena 2026, Ikigo cya Leta ya Pakistan gishinzwe Itangazamakuru (PID) cyatangaje ko urubuga rw’iyi gahunda rwitwa Digital Youth Hub, ruhuza urubyiruko n’amasomo, amahirwe y’akazi, abajyanama n’inzira zo kwiteza imbere mu mwuga, rwari rumaze kwiyandikishaho abarenga 800.000.
Mbere y’iri huriro, Dr. Awan yari mu bashyitsi bitabiriye ikiganiro n’abanyamakuru cyabereye i Islamabad, aho Ambasaderi w’u Rwanda muri Pakistan, Fatou Harerimana, na Ambasaderi Hamid Asghar Khan, umurinzi mukuru (Patron-in-Chief) w’Inama y’Ubukungu ihuza Pakistan na Afurika (Pakistan Africa Economic Council, PAEC), batangaje urugendo rw’itsinda ry’abashoramari ba Pakistan i Kigali, nk’uko Daily Times na Pakistan In the World byabitangaje. Ambasaderi Harerimana yavuze ko Dr. Awan na we azitabira iryo huriro, naho Hamid Asghar Khan avuga ko itsinda ry’abantu 15 kugeza kuri 16 rya PAEC rizashakisha amahirwe mu bucuruzi, mu ishoramari no mu murimo, harimo n’amahirwe menshi ku rubyiruko rwa Pakistan rufite ubumenyi.
Ku wa 23 Nzeri 2026, intumwa za Pakistan ziyobowe na Dr. Awan zari zakiriwe muri Minisiteri y’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango (MIGEPROF), aho zaje kwigira ku bunararibonye bw’u Rwanda mu guteza imbere uburinganire n’iterambere ry’umugore.
Urubyiruko ku isonga mu mubano w’ibihugu byombi
Mu Rwanda, urubyiruko rufite hagati y’imyaka 16 na 30 rungana na 27% by’abaturage bose, nk’uko Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) kibigaragaza. Dr. Utumatwishima, umuganga wize no kubaga, yagizwe Minisitiri w’Urubyiruko muri Werurwe 2023, asimbuye Rosemary Mbabazi, nk’uko The New Times yabitangaje. Mu bikorwa by’ingenzi by’iyi Minisiteri harimo YouthConnekt, gahunda yatangijwe mu 2012 ihuza urubyiruko n’amahirwe y’akazi, ibigo bifasha imishinga mishya gukura, abajyanama n’uburyo bwo kubona igishoro, nk’uko ikinyamakuru The Diplomatic Insight cyo muri Pakistan kibisobanura.
Iyi si yo nshuro ya mbere Minisitiri Utumatwishima aganira na Pakistan ku by’urubyiruko. Ku wa 12 Nzeri 2023, i Londres, yahuye n’uwari Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’agateganyo wa Pakistan, Jalil Abbas Jilani, ku ruhande rw’Inama ya 10 y’Abaminisitiri b’Urubyiruko bo mu Muryango w’Ibihugu Bikoresha Icyongereza (Commonwealth). Ibiro Ntaramakuru bya Leta ya Pakistan (APP) byatangaje ko icyo gihe bungurana ibitekerezo ku bufatanye bw’ibihugu byombi no ku nzira nshya zo guteza imbere urubyiruko.
U Rwanda na Pakistan bifitanye umubano ushingiye kuri dipolomasi kuva mu 1962. Pakistan yafunguye ambasade yayo i Kigali mu 2021, naho u Rwanda rufungura iyarwo i Islamabad muri Kamena 2024, nk’uko Daily Times yabitangaje. Ihuriro Dr. Awan yitabiriye ryahuje i Kigali, ku wa 24 Nzeri 2026, abayobozi ba Leta, abikorera n’abashoramari b’ibihugu byombi, rigamije guteza imbere ubucuruzi, ishoramari n’ubufatanye bw’ibigo by’ubucuruzi, nk’uko Urwego rw’Igihugu rw’Iterambere (RDB) rwabitangaje.
Mu kiganiro cy’i Islamabad, Ambasaderi Harerimana yari yagize ati: “Iri huriro si igikorwa gisanzwe cy’ubucuruzi. Ni kimwe mu bigize urugendo rugari rwo guhindura umubano wacu ubufatanye bukomeye mu bucuruzi, mu ishoramari, mu ikoranabuhanga, mu nganda no mu mikoranire y’abaturage mu by’ubukungu,” nk’uko Pakistan In the World yabitangaje.