Loni n’u Rwanda: Ubufatanye bwashimwe mu gihe Guterres yitegura gusoza manda

Ibanze ·

Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva asuhuzanya na António Guterres, Umunyamabanga Mukuru wa Loni

Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva yashimiye António Guterres imikoranire myiza y’u Rwanda na Loni mu myaka amaze ayiyobora; baganiriye kandi ku mubano wa Loni na Afurika n’umutekano mu burasirazuba bwa RDC.

Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva yashimiye Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye (Loni), António Guterres, imikoranire myiza yaranze u Rwanda n’uyu muryango mu myaka amaze awuyobora. Ubwo butumwa yabumugejejeho mu biganiro bagiranye ku wa Gatatu, tariki ya 23 Nzeri 2026, i New York muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Ibi biganiro byabereye ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 ya Loni (UNGA81), aho Minisitiri w’Intebe yari ahagarariye Perezida wa Repubulika, Paul Kagame. Byabaye mu gihe Guterres ari mu mezi ya nyuma ya manda ye.

Ibiro bya Minisitiri w’Intebe (Primature) byatangaje ko Nsengiyumva yagiranye ibiganiro na Guterres, “amushimira ubufatanye bwiza bwaranze umubano hagati y’u Rwanda n’Umuryango w’Abibumbye mu gihe amaze muri izi nshingano, banaganira ku gukomeza ubufatanye mu guteza imbere ibyo impande zombi zihuriyeho.”

Afurika n’umutekano wo mu karere mu byaganiriweho

Itangazo ryashyizwe ahagaragara n’Ibiro by’Umunyamabanga Mukuru wa Loni rivuga ko abayobozi bombi baganiriye ku mubano wa Loni na Afurika no ku bufatanye bwa Loni n’u Rwanda. Rivuga kandi ko baganiriye “ku kibazo cy’umutekano giteye impungenge mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) no ku bikorwa bigamije amahoro bikomeje.”

Ku wa 4 Ukuboza 2025, Perezida Paul Kagame na Perezida Félix Tshisekedi wa RDC basinyiye Amasezerano ya Washington agamije amahoro n’iterambere, mu muhango wayobowe na Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump. Nyuma y’iryo sinywa, Guterres yanditse ku rubuga rwa X ati: “Nishimiye isinywa ku mugaragaro ry’Amasezerano ya Washington agamije amahoro hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’u Rwanda, ku buhuza bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika.” Yashimiye Perezida Trump ku mbaraga yashyizemo, anashimira Perezida Tshisekedi na Perezida Kagame kuri iyo ntambwe ikomeye, yongeraho ko Loni “yiteguye gukomeza gushyigikira imbaraga zose zigamije amahoro arambye n’ituze mu karere.”

Manda ya Guterres igana ku musozo

António Guterres ni Umunyamabanga Mukuru wa cyenda wa Loni, akaba yaratangiye imirimo ku wa 1 Mutarama 2017. Mbere yaho yabaye Komiseri Mukuru wa Loni ushinzwe Impunzi (UNHCR) kuva muri Kamena 2005 kugeza mu Kuboza 2015, akaba yarabaye na Minisitiri w’Intebe wa Portugal kuva mu 1995 kugeza mu 2002.

Ku wa 18 Kamena 2021, Inteko Rusange ya Loni yamushyizeho ku nshuro ya kabiri, muri manda y’imyaka itanu, ku bwumvikane nta matora abaye. Iyo manda yatangiye ku wa 1 Mutarama 2022, ikazarangira ku wa 31 Ukuboza 2026.

Kugeza ubu, Akanama k’Umutekano ka Loni kari mu gikorwa cyo gutoranya uzamusimbura. Ingingo ya 97 y’Amasezerano Shingiro ya Loni iteganya ko Umunyamabanga Mukuru ashyirwaho n’Inteko Rusange, bisabwe n’Akanama k’Umutekano. Ku wa 18 Nzeri 2026, abagize ako Kanama bakoze ku nshuro ya gatatu amatora atari aya burundu, agamije kureba uko abakandida umunani bahatanira uwo mwanya bashyigikiwe, nyuma y’ayabaye ku wa 30 Nyakanga no ku wa 21 Kanama, nk’uko urubuga Security Council Report rubisobanura.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza