Monaco n’u Rwanda byaganiriye ku kwagura ubufatanye mu nzego zitandukanye

Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva na Christophe Mirmand, Umukuru wa Guverinoma ya Monaco, bahuriye i New York baganira ku gushimangira umubano no kwagura ubufatanye, hashize umwaka umwe Igikomangoma Albert II asuye u Rwanda.
Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva yagiranye ibiganiro na Christophe Mirmand, Minisitiri wa Leta akaba n’Umukuru wa Guverinoma ya Monaco, ku wa Gatanu tariki ya 25 Nzeri 2026 i New York. Baganiriye ku buryo bwo kurushaho gushimangira umubano w’u Rwanda na Monaco no kwagura ubufatanye mu nzego zifitiye inyungu impande zombi.
Ibi biganiro byabaye mu cyumweru cy’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81), aho Minisitiri w’Intebe Nsengiyumva yari ahagarariye Perezida Paul Kagame. Ibiro bya Minisitiri w’Intebe (Primature) byatangaje kuri X no kuri Instagram ko aba bayobozi bombi “baganiriye ku buryo bwo kurushaho gushimangira umubano hagati y’u Rwanda na Monaco, ndetse banarebera hamwe amahirwe yo kwagura ubufatanye mu nzego zifitiye inyungu impande zombi.” Ubwo butumwa ntibwagaragaje mu buryo burambuye inzego zaganiriweho.
Minisitiri w’Intebe Dr. Justin Nsengiyumva na Christophe Mirmand, Umukuru wa Guverinoma ya Monaco, bari kumwe n’abagize intumwa z’ibihugu byombi mu biganiro byabereye i New York ku wa 25 Nzeri 2026. (Ifoto: Primature)
Mirmand, umuyobozi wavuye mu nzego nkuru z’u Bufaransa
Muri Monaco, Minisitiri wa Leta ni we Mukuru wa Guverinoma. Christophe Mirmand, Umufaransa w’imyaka 65, yashyizwe kuri uwo mwanya n’Igikomangoma Albert II, Umukuru w’Igihugu cya Monaco, atangira imirimo ku wa 21 Nyakanga 2025.
Mbere yaho, Mirmand yari amaze imyaka myinshi mu buyobozi bukuru bw’u Bufaransa. Kuva mu 2006 kugeza mu 2025 yabaye Perefe w’intara zitandukanye, iheruka ikaba Bouches-du-Rhône ifite icyicaro i Marseille (2020–2025). Yanabaye Umunyamabanga Mukuru wa Minisiteri y’u Bufaransa ishinzwe Umutekano w’Imbere mu Gihugu (2018–2020), no kuva muri Mutarama kugeza muri Nyakanga 2025 aba Umuyobozi w’Ibiro bya Manuel Valls, wari Minisitiri w’u Bufaransa ushinzwe Intara zo hakurya y’inyanja.
Uwo munsi kandi, Mirmand yagejeje ijambo rya Monaco ku Nteko Rusange ya Loni. Nk’uko incamake y’Umuryango w’Abibumbye ibigaragaza, yavuze ko Amasezerano ashinga Loni yemera ko ibihugu byose bingana mu busugire, mu burenganzira no mu nshingano, ashimangira ko kurengera amategeko n’ubufatanye bw’ibihugu byinshi ari inshingano ihuriweho n’ibihugu byose kuko “nta gihugu, uko cyaba gikomeye kose, gishobora cyonyine kubungabunga amahoro cyangwa guhangana n’ibyago byugarije isi.”
Minisitiri w’Intebe Nsengiyumva aganira na Christophe Mirmand, bari kumwe n’abari babaherekeje, i New York. (Ifoto: Primature)
Umubano w’u Rwanda na Monaco mu myaka ya vuba
Mu rwego rwa dipolomasi, ku wa 7 Ugushyingo 2023, François Nkulikiyimfura, icyo gihe wari Ambasaderi w’u Rwanda mu Bufaransa, muri Espagne, mu Butaliyani no muri Portugal, yashyikirije Igikomangoma Albert II impapuro zimwemerera no guhagararira u Rwanda muri Monaco, nk’uko Monaco Tribune yabitangaje.
Muri Nzeri 2025, Igikomangoma Albert II ubwe yasuye u Rwanda ubwo Kigali yakiraga Shampiyona y’Isi yo gusiganwa ku magare mu muhanda (UCI Road World Championships), yari ibereye muri Afurika ku nshuro ya mbere. Nk’uko Monaco Life yabitangaje, ku wa Gatandatu tariki ya 27 Nzeri 2025 yashyikirije umudali wa zahabu Umunyakanadakazi Magdeleine Vallières wegukanye isiganwa ry’abagore, bukeye atangiza isiganwa ry’abagabo ryarimo n’Umunya-Monaco Victor Langellotti, nyuma akurikirana umusozo waryo ari kumwe na Perezida Paul Kagame na Perezida wa UCI, David Lappartient, ubwo Umunyasiloveniya Tadej Pogačar yegukanaga intsinzi. The New Times yatangaje ko ku wa 27 Nzeri, Perezida Kagame yahuye n’Igikomangoma Albert II ku ruhande rw’ibirori byo gusangira byateguwe na UCI i Kigali.
Muri urwo ruzinduko kandi, ku wa 26 Nzeri 2025, Igikomangoma Albert II yasuye mu gace ka Musanze amashuri abiri y’ubuvumvu y’Ikigo cy’Abafaransa cyita ku nzuki, Observatoire Français d’Apidologie (OFA). Ayo mashuri yigisha abagore bari mu buzima bugoye korora inzuki, kugira ngo bagere ku bwigenge mu by’ubukungu binyuze mu musaruro w’ubuki. Igikomangoma n’umuryango we w’ubugiraneza, Fondation Prince Albert II de Monaco, bashyigikira ibikorwa by’icyo kigo, kandi urwo rugendo rwasojwe no gutaha irindi shuri nk’ayo i Ruhengeri.
Yanitabiriye itangizwa rya Carlos Takam Academy i Kigali, ishuri rihuza imyitozo y’iteramakofe n’amasomo, ryashinzwe n’umukinnyi w’iteramakofe Carlos Takam, Umufaransa ukomoka muri Cameroun wamaze imyaka myinshi akorera imyitozo muri Monaco. Ibiganiro bya Nsengiyumva na Mirmand by’i New York byabaye hashize umwaka umwe urwo ruzinduko rubaye.