“RDC yari izi ko umukandida wayo atazatsinda amatora ya OIF” – Minisitiri Nduhungirehe

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yavuze ko Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) yari imaze kubona ko umukandida wayo mu matora y’Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF) adashyigikiwe n’abaminisitiri, bityo ikagerageza kubuza Louise Mushikiwabo kongera gutorwa.
Yabivugiye mu kiganiro Tête-à-tête cya France 24, cyashyizwe ahagaragara ku wa Kane, tariki ya 19 Ugushyingo 2026, ubwo yari i Oslo muri Norvège. Yavuze ko ikibazo cyavutse ku matora ya OIF cyahimbiwe i Paris n’i Kinshasa, kandi ko ubwumvikane bwafashije kugikemura bwatanzwe n’u Rwanda, butari ubwo rwategetswe na RDC.
Mu Nama ya 20 y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bigize OIF yabereye i Phnom Penh muri Cambodge, ku wa 15–16 Ugushyingo 2026, u Rwanda rwemeye ko Louise Mushikiwabo akomeza kuyobora uyu muryango umwaka umwe gusa. Rwemeye kandi kuzatanga undi mukandida w’Umunyarwanda mu matora azakurikiraho.
Abajijwe niba ibyo byari ugutsindwa k’u Rwanda, Nduhungirehe yagize ati: “Mu by’ukuri, ubu bwari ubwumvikane bwatanzwe n’u Rwanda kugira ngo duhoshe muri iki kibazo cyahimbiwe i Paris n’i Kinshasa.”
Yasobanuye ko Mushikiwabo yari afite uburenganzira bwo kongera kwiyamamaza hakurikijwe amategeko, ariko u Rwanda rugatanga igitekerezo cyo kumwongerera amezi 12, agamana uburenganzira bwe bwatanzwe n’amategeko. Uwo mwaka wari kuzakorerwamo amavugurura y’uburyo amatora ategurwa, nk’uko byari byasabwe n’abakuru b’ibihugu.
Yakomeje ati: “Bityo, si ubwumvikane bwadutegetswe cyangwa ngo bunasibwe na RDC. Ni ubwumvikane bwatanzwe n’u Rwanda, bwaganiriweho na Perezida wa Bénin, uwa Togo n’uwa Sénégal, hanyuma bushyikirizwa RDC.”
Nduhungirehe yavuze ko Perezida wa RDC yari yabanje kwanga ubwo bwumvikane, asaba ko Mushikiwabo yegura, maze amavugurura akayoborwa n’umuyobozi ushinzwe ubutegetsi bwa OIF.
Ikiganiro cyagarutse no ku ruhare rw’u Bufaransa. Umunyamakuru yibukije ibaruwa Perezida Emmanuel Macron yandikiye Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, u Rwanda rukayita iy’agasuzuguro, ndetse n’inama itari yoroshye abo bakuru b’ibihugu bombi bagiranye i Cambodge. Yibukije kandi inkunga u Bufaransa bwahaye Mushikiwabo mu matora yo mu 2018.
Minisitiri Nduhungirehe yavuze ko u Rwanda n’u Bufaransa bifitanye umubano mwiza. Yasobanuye ko mu gihe cy’umwaka hafi wose wari uhereye Mushikiwabo atanze kandidatire ye, u Bufaransa na Perezida Macron batigeze bagaragaza impungenge. Yibukije ko ku wa 30 Kamena, Mushikiwabo yanagaragaje kandidatire ye i Paris, hamwe n’abandi bakandida.
Ati: “Louise Mushikiwabo yari afite uburenganzira bwo kuba ahari. Kandi nta na rimwe Perezida Macron yigeze anavugana na Perezida Kagame kuri ibyo.”
Yavuze ko ibintu byahindutse mu minsi ya nyuma, ubwo Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Bufaransa yasuraga Kinshasa, na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa RDC, Thérèse Kayikwamba Wagner, agasura Paris.
Ati: “U Bufaransa bwakangishijwe na RDC, yavuze ko izavana ubunyamuryango bwayo muri Francophonie, Louise Mushikiwabo aramutse atowe. Kandi mu by’ukuri ibi byakozwe kubera ko RDC yari yamaze kubona ko umukandida wayo adashyigikiwe n’abaminisitiri, kandi ko atashoboraga gutorwa, cyane cyane nyuma y’ikiganiro cyabereye i Paris.”
Agaruka ku ibaruwa yo ku wa 12 Ugushyingo, yagize ati: “Bityo, ibaruwa twakiriye ku wa 12 Ugushyingo ntabwo yari ikintu kidasanzwe, kuko yari igisabo cya nyuma Perezida Macron yashyaga Perezida Kagame ndetse na Perezida Tshisekedi ngo bumvikane mu minsi ibiri, akaba ibyo bihugu byombi bikavanaho abakandida babyo.”
Mushikiwabo yayoboye OIF kuva muri Mutarama 2019. Umwanzuro wafatiwe i Phnom Penh utuma akomeza inshingano ze kugeza mu mpeshyi za 2027.
Nduhungirehe yasoje agira ati: “Francophonie si Françafrique, kandi u Bufaransa ntibukwiye guhatura uyu muryango kwamara ibitekerezo byabwo.”
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yavuze ko Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) yari imaze kubona ko umukandida wayo mu matora y’Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF) adashyigikiwe n’abaminisitiri, bityo ikagerageza kubuza Louise Mushikiwabo kongera gutorwa.