Pakistan yaje kwigira ku Rwanda uko rwateje imbere uburinganire n’iterambere ry’umugore

Intumwa za Pakistan ziyobowe na Dr. Robina Awan zakiriwe na MIGEPROF n’Inama y’Igihugu y’Abagore, zigaragarizwa imibare n’inzego bishingiyeho urugendo rw’u Rwanda mu guteza imbere uburinganire, zinaganira ku bufatanye mu guteza imbere abagore n’urubyiruko.
Intumwa za Pakistan ziyobowe na Dr. Robina Awan, ushinzwe guhuza ibikorwa bya Gahunda ya Minisitiri w’Intebe igenewe Urubyiruko (Prime Minister’s Youth Programme) muri Pakistan, zakiriwe ku wa 23 Nzeri 2026 muri Minisiteri y’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango (MIGEPROF) i Kigali. Izi ntumwa ziri mu Rwanda kwigira ku bunararibonye bwarwo mu guteza imbere uburinganire n’iterambere ry’umugore.
Zakiriwe n’Umunyamabanga Uhoraho wa MIGEPROF, Mireille Batamuliza, ari kumwe n’Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Inama y’Igihugu y’Abagore (NWC), Marie Médiatrice Umubyeyi. Nk’uko MIGEPROF yabitangaje ku rubuga rwa X, ibiganiro by’impande zombi byasuzumye “amahirwe yo gushimangira ubufatanye hagati y’u Rwanda na Pakistan mu kongerera ubushobozi abagore n’urubyiruko, mu burezi, mu kudaheza mu ikoranabuhanga, mu guhanahana ubumenyi no mu bufatanye hagati y’inzego.”
Ibiganiro hagati y’abayobozi ba MIGEPROF n’Inama y’Igihugu y’Abagore n’intumwa za Pakistan byabereye kuri MIGEPROF i Kigali, ku wa 23 Nzeri 2026.
Inama y’Igihugu y’Abagore ni urwego rushinzwe ubuvugizi, kongerera abagore ubushobozi no kubakangurira kugira uruhare mu iterambere, rukorera ku buyobozi no ku bugenzuzi bwa MIGEPROF. Igizwe n’abagore n’abakobwa bose bafite nibura imyaka 18, kandi kuri buri rwego, kuva ku mudugudu kugeza ku rwego rw’igihugu, ikagira komite nyobozi y’abantu barindwi. Umubyeyi yashyizweho na Perezida wa Repubulika ku wa 30 Nzeri 2024 ngo abe Umunyamabanga Nshingwabikorwa wayo. Mbere yaho yari Umuyobozi Nshingwabikorwa Wungirije w’impuzamashyirahamwe Pro-Femmes/Twese Hamwe, aho yari yaratangiye mu 2016 ashinzwe ubuvugizi.
Imibare yagaragarijwe intumwa za Pakistan
Nk’uko ikinyamakuru The Diplomatic Insight cyo muri Pakistan cyabitangaje, muri ibi biganiro intumwa za Pakistan zagaragarijwe imibare n’inzego bisobanura impamvu u Rwanda ruza ku isonga ku Isi mu kugira abagore benshi mu Nteko Ishinga Amategeko. Abagore bafite 63,75% by’imyanya mu Mutwe w’Abadepite na 46,2% muri Sena. Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga, Umushinjacyaha Mukuru na Guverineri wa Banki Nkuru y’u Rwanda na bo ni abagore, mu gihe abagore bangana na 46,9% by’abagize inama njyanama z’uturere na 38,8% by’abagize Guverinoma.
Imibare yatanzwe igaragaza ariko ko umubare w’abagore ukiri muto mu yindi myanya y’ubuyobozi: ni 20% by’abaguverineri b’intara, 26% by’abanyamabanga bahoraho, 36% by’abacamanza na 31% by’abayobozi b’ibigo bya Leta.
Abitabiriye ibiganiro bungurana ibitekerezo ku bufatanye bw’u Rwanda na Pakistan mu guteza imbere abagore n’urubyiruko.
Mu bukungu, 55,6% by’abagore bari ku isoko ry’umurimo, mu gihe ku bagabo ari 71%, naho 96% by’abagore bagerwaho na serivisi z’imari. Imibare y’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubutaka yo mu 2024 yagaragajwe muri ibi biganiro yerekana ko abagore bonyine batunze 18,89% by’ubutaka, abagabo bonyine bagatunga 12%, mu gihe 48,96% by’ubutaka butunzwe n’abagore n’abagabo hamwe.
Urugendo rw’u Rwanda muri uru rwego rushingiye ku nzego enye. MIGEPROF igena politiki y’uburinganire, iyo kurwanya ihohoterwa rishingiye ku gitsina n’iy’imibereho myiza y’umuryango. Urwego rushinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’ihame ry’uburinganire (GMO) rukurikirana uko uburinganire bwitabwaho mu nzego zose. Inama y’Igihugu y’Abagore ikangurira abagore kwitabira gahunda z’iterambere, naho Ihuriro ry’Abagore Bagize Inteko Ishinga Amategeko (FFRP) rigakora ubuvugizi ku mategeko yita ku buringanire.
Izo nzego zikorera ku murongo wa Politiki y’Igihugu y’Uburinganire yavuguruwe mu 2021, Icyerekezo 2050 na Gahunda y’Igihugu yo Kwihutisha Iterambere (NST2) ya 2024–2029. Zishyigikirwa kandi n’ingengo y’imari yita ku buringanire, ndetse na gahunda nka Indashyikirwa na Bandebereho zigamije guhindura imibanire y’abagore n’abagabo mu ngo.
Bamwe mu bitabiriye ibiganiro, barimo abagize itsinda ry’intumwa za Pakistan.
Agahigo kamaze imyaka 18
Itegeko Nshinga ry’u Rwanda riteganya ko abagore bagira nibura 30% by’imyanya mu nzego zifata ibyemezo, kandi ko nibura 30% by’abadepite baba abagore. Mu matora y’abadepite yo mu 2008, abagore begukanye imyanya 45 muri 80, bangana na 56,25%, u Rwanda ruca agahigo rwari rusanganywe ko kugira ijanisha riri hejuru ku Isi ry’abagore mu nteko ishinga amategeko, nk’uko Ihuriro Mpuzamahanga ry’Inteko Zishinga Amategeko (IPU) ribigaragaza. Mu matora yo mu 2013 bageze kuri 64%, kandi kuva mu 2008 abagore ni bo benshi mu Mutwe w’Abadepite.
Umwe mu bitabiriye ibiganiro byahuje MIGEPROF, Inama y’Igihugu y’Abagore n’intumwa za Pakistan.
Umubano wa Pakistan n’u Rwanda
U Rwanda na Pakistan bifitanye umubano ushingiye kuri dipolomasi kuva mu 1962. Pakistan yafunguye ambasade yayo i Kigali mu 2021, naho u Rwanda rufungura iyarwo i Islamabad muri Kamena 2024, nk’uko Ambasade y’u Rwanda muri Pakistan yabitangarije abanyamakuru, bigatangazwa n’ikinyamakuru Daily Times.
Uru ruzinduko rwabaye mu gihe i Kigali habaga Ihuriro ry’Ishoramari hagati y’u Rwanda na Pakistan (Rwanda–Pakistan Investment Forum 2026), ryatangiye ku wa 23 Nzeri 2026. Mbere y’iryo huriro, Dr. Robina Awan yari mu bashyitsi Ambasade y’u Rwanda muri Pakistan yakiriye ubwo yasobanuriraga abanyamakuru b’i Islamabad iby’iryo huriro, nk’uko Daily Times yabitangaje.