Repubulika ya Tchèque n’u Rwanda byaganiriye ku bufatanye n’ibibazo by’Isi

Ibanze ·

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na Petr Macinka, Minisitiri w’Intebe wungirije akaba na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Repubulika ya Tchèque

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na Petr Macinka, Minisitiri w’Intebe Wungirije akaba na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Repubulika ya Tchèque, bahuriye i New York baganira ku bufatanye n’ibibazo by’akarere n’Isi, mu mubano ushingiye ku biganiro bihoraho kuva mu 2022.

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Olivier J.P. Nduhungirehe, yagiranye ibiganiro na Petr Macinka, Minisitiri w’Intebe Wungirije akaba na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Repubulika ya Tchèque, i New York ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81), baganira ku bufatanye bw’ibihugu byombi no ku bibazo byo mu karere no ku rwego rw’Isi.

Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane (MINAFFET) yatangaje ibyo biganiro ku wa 23 Nzeri 2026, ivuga ko “byagarutse ku bufatanye bw’ibihugu byombi, ndetse no ku bibazo byo mu karere no ku rwego rw’Isi bihuriweho, hibandwa ku gushimangira umubano hagati y’ibihugu byombi.” MINAFFET ntiyagaragaje ingingo zihariye zaganiriweho cyangwa imyanzuro yavuyemo, kandi IBANZE ntiyabashije kubona itangazo ry’uruhande rwa Tchèque kuri ibi biganiro.

Macinka mu cyumweru cy’Inteko Rusange

Petr Macinka yagizwe Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Repubulika ya Tchèque ku wa 15 Ukuboza 2025, akaba ari na Minisitiri w’Intebe Wungirije. Ni we washinze akaba ayoboye ishyaka Motoristé sobě, kandi mu Ukwakira 2025 yatorewe kuba umudepite ku rutonde rw’iryo shyaka. Nk’uko Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Tchèque ibivuga, kuva mu 2008 kugeza mu 2013 yakoraga mu Biro bya Perezida wa Repubulika ya Tchèque, ayobora serivisi y’itangazamakuru akaba n’umuyobozi wungirije w’ishami ry’itangazamakuru, naho kuva mu 2013 kugeza mu 2025 yari umuyobozi mu kigo cyitiriwe Václav Klaus (Institut Václava Klause).

Nk’uko ikinyamakuru Echo24 cyabitangaje gishingiye kuri gahunda yatangajwe na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Tchèque, Macinka yari afite i New York inama zigera hafi kuri 20 zimuhuza n’abayobozi bahuje inshingano bo muri Afurika, mu Burasirazuba bwo Hagati no muri Amerika y’Amajyepfo n’iyo Hagati. Muri urwo rugendo kandi yanakurikiranaga ibijyanye na kandidatire ya Repubulika ya Tchèque ku mwanya w’umunyamuryango udahoraho w’Akanama ka Loni gashinzwe Umutekano mu myaka ya 2032 na 2033, nk’uko ikinyamakuru Aktuálně.cz cyabitangaje.

Macinka yabwiye Aktuálně.cz i New York ko icyumweru cy’Inteko Rusange gifite akamaro kanini kuri we, ati: “Icyo nungukira cyane hano ni uko mbona amahirwe yo guhura n’abantu ahari ntari kuzigera mbona uburyo bwo kujya kubasura.” Ku bijyanye na kandidatire y’igihugu cye, yagize ati: “Mbifata nk’inshingano isaba ko tuyikorera. Ni akazi gakorerwa Repubulika ya Tchèque, kugira ngo irusheho kugaragara kandi ibone uburyo bwo kugira icyo ihindura.”

Umubano ushingiye ku biganiro bihoraho

Umubano w’u Rwanda na Repubulika ya Tchèque ntiwatangiye ubu. Ku wa 8 Werurwe 2022, Jan Lipavský, icyo gihe wari Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Tchèque, yakiriye Vincent Biruta, wari Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, maze basinya amasezerano y’ubwumvikane ashyiraho uburyo bw’ibiganiro bihoraho hagati ya Minisiteri z’Ububanyi n’Amahanga z’ibihugu byombi. Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Tchèque yatangaje icyo gihe ko u Rwanda ruha agaciro gakomeye uruhare diplomasi ya Tchèque yagize mu Kanama ka Loni gashinzwe Umutekano mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, kandi ko gushimangira ubufatanye mu by’umutekano byari mu ntego nyamukuru z’urwo ruzinduko, kuko u Rwanda rubona Tchèque nk’umufatanyabikorwa ushobora kuba uw’ingenzi.

Nk’uko iyo Minisiteri yabitangaje, muri ibyo biganiro Lipavský yashimye uruhare rw’u Rwanda mu kurwanya imitwe y’iterabwoba mu majyaruguru ya Mozambique, kuko “umutekano n’ituze ari byo shingiro ry’iterambere.” Ubuvuzi n’ubuhinzi byagaragajwe nk’inzego zitanga icyizere mu bufatanye bw’ubukungu, kandi icyo gihe hari hakiri ibiganiro ku masezerano yo kwirinda gusoresha kabiri n’ay’ingendo zo mu kirere hagati y’ibihugu byombi.

Muri Werurwe 2025, Minisitiri Nduhungirehe yagiranye ikiganiro kuri telefoni na Lipavský, baganira ku gushimangira umubano w’ibihugu byombi no ku bibazo byo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Ku wa 15 Nyakanga 2025, i Kigali habereye ibiganiro bya mbere bya politiki hagati y’ibihugu byombi, byahuje James Kabarebe, icyo gihe wari Umunyamabanga wa Leta muri MINAFFET, na Jiří Kozák, wari Minisitiri Wungirije w’Ububanyi n’Amahanga wa Tchèque. Nk’uko MINAFFET yabitangaje, basuzumye aho ubufatanye bugeze mu buvuzi, mu bwikorezi, mu kurinda umutekano w’ikoranabuhanga no mu bijyanye n’isanzure, banarebera hamwe izindi nzego nshya z’ubufatanye.

Ubufatanye mu by’ingabo n’umutekano na bwo bumaze igihe. Muri Kamena 2016, itsinda ry’abayobozi icyenda b’ingabo za Tchèque riyobowe na Gen Josef Bečvář, wari Umugaba Mukuru w’Ingabo za Tchèque, ryagiranye ibiganiro na Gen James Kabarebe, wari Minisitiri w’Ingabo, n’uwari Umugaba Mukuru w’Ingabo z’u Rwanda, Gen Patrick Nyamvumba, nk’uko IGIHE yabitangaje. Ku wa 3 Gicurasi 2023, Maj Gen Albert Murasira, wari Minisitiri w’Ingabo, yakiriye Vít Rakušan, wari Minisitiri w’Intebe Wungirije wa Mbere akaba na Minisitiri w’Umutekano w’Imbere mu Gihugu wa Tchèque, baganira ku bufatanye mu by’ingabo n’umutekano. Muri urwo ruzinduko, intumwa za Rakušan zasinyanye na Minisiteri y’Ubuzima amasezerano y’ubwumvikane agamije guteza imbere ubuvuzi bw’inzobere, amahugurwa, ibikorwa remezo n’ibikoresho, naho ku wa 2 Gicurasi 2023 Rakušan asinyana na Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi amasezerano yo kwirinda gusoresha kabiri, nk’uko The New Times yabitangaje.

No mu zindi nzego, muri Mata 2024, nyuma yo gusura Kenya, ibigo bya Tchèque bitanga ibikoresho by’ubuvuzi byitabiriye mu Rwanda inama nyunguranabitekerezo y’iminsi ibiri hamwe n’abahagarariye Minisiteri y’Ubuzima. Muri Kanama 2025, Guverinoma ya Tchèque yatangaje ko igeneye abanyeshuri bo mu Rwanda buruse ebyiri zishyura byose, zo kwiga icyiciro cya gatatu cya kaminuza n’impamyabumenyi y’ikirenga mu mwaka w’amashuri wa 2026–2027. Ambasade ya Tchèque i Nairobi muri Kenya yatangaje ko itegerezanyije amatsiko kwakira abanyeshuri ba mbere bo mu Rwanda muri iyo gahunda.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza