Tanzania n’u Rwanda byaganiriye ku guteza imbere ubufatanye mu nzego zihuriweho

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na mugenzi we wa Tanzania, Amb. Dr. Mahmoud Thabit Kombo, bahuriye i New York ku ruhande rwa UNGA81, baganira ku gushimangira umubano no kwagura ubufatanye mu bubanyi n’amahanga, mu bukungu, mu bucuruzi no mu ishoramari.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, Olivier J.P. Nduhungirehe, na mugenzi we wa Tanzania, Amb. Dr. Mahmoud Thabit Kombo, bagiranye ibiganiro i New York muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81). Ibiganiro byabo byibanze ku mubano w’ibihugu byombi no kwagura ubufatanye mu bubanyi n’amahanga, mu bukungu, mu bucuruzi no mu ishoramari.
Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane (MINAFFET) yatangaje iby’iyi nama ku wa 22 Nzeri 2026, ivuga ko ibiganiro “byibanze ku gushimangira umubano w’ibihugu byombi no guteza imbere ubufatanye mu nzego zifitiye impande zombi inyungu.” Minisitiri Nduhungirehe na we yabigarutseho ku rubuga rwe rwa X, yandika ati: “Guhura n’umuvandimwe wanjye, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Tanzania, Mahmoud Thabit Kombo, ku ruhande rwa UNGA81.”
Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe (ibumoso) na mugenzi we wa Tanzania, Amb. Dr. Mahmoud Thabit Kombo, basuhuzanya i New York ku ruhande rwa UNGA81.
Nduhungirehe ari mu ntumwa z’u Rwanda zitabiriye UNGA81, ziyobowe na Minisitiri w’Intebe Justin Nsengiyumva, uhagarariye Perezida Paul Kagame. Nk’uko The New Times yabitangaje, ibiganiro rusange by’iyi Nteko byatangiye ku wa 22 Nzeri 2026.
Nduhungirehe (ibumoso) aganira na Kombo mu biganiro bagiranye i New York.
Icyo Tanzania yatangaje ku biganiro
Ku wa 23 Nzeri 2026, Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane bw’Afurika y’Iburasirazuba ya Tanzania na yo yatangaje ko abaminisitiri bombi baganiriye “ku ngingo zirebana n’ububanyi n’amahanga, ubukungu n’ibibazo mpuzamahanga, bagamije gukomeza gushimangira umubano n’ubufatanye bimaze igihe kirekire kandi bishingiye ku mateka hagati ya Tanzania n’u Rwanda, ku nyungu z’abaturage b’ibihugu byombi.”
Minisitiri Kombo (iburyo) aganira na Nduhungirehe i New York; ku meza hari inyandiko.
Urubuga rw’amakuru URT Updates rwo muri Tanzania rwatangaje ko ibiganiro byibanze ku gushimangira ubufatanye mu bubanyi n’amahanga no mu bukungu, ndetse no guhuza imirongo ku bibazo by’akarere n’iby’isi bireba impande zombi. Rwongeyeho ko abaminisitiri barebeye hamwe uburyo bwo kwagura amahirwe y’ubucuruzi n’ishoramari, no gutuma ubufatanye bw’ibihugu byombi bukomeza kugirira abaturage babyo akamaro kagaragara. Iyi nama kandi, nk’uko urwo rubuga rwabitangaje, yashimangiye ubushake bwa Tanzania n’u Rwanda bwo kubana neza nk’abaturanyi, gukomeza ubufatanye bw’imena no kurushaho gushyira hamwe mu Muryango w’Afurika y’Iburasirazuba (EAC).
Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe amwenyura mu biganiro na mugenzi we wa Tanzania i New York.
Icyambu cya Dar es Salaam n’inama zihoraho
U Rwanda ntirukora ku nyanja, bityo Tanzania ni imwe mu nzira z’ingenzi zihuza ubucuruzi bwarwo n’amasoko mpuzamahanga. Ubwo yagiriraga uruzinduko rw’akazi i Dar es Salaam ku wa 25 n’uwa 26 Nyakanga 2026, Minisitiri Nduhungirehe yagize ati: “Tanzania ni umufatanyabikorwa w’imena w’u Rwanda, kandi hafi 80% by’imizigo yacu itwarwa mu nyanja inyura ku cyambu cya Dar es Salaam.”
Kombo (iburyo) avuga azamuye ikiganza, Nduhungirehe amuteze amatwi, mu biganiro byabo i New York.
Muri urwo ruzinduko, nk’uko ikinyamakuru Daily News cyo muri Tanzania cyabitangaje, abaminisitiri bombi bemeranyije ko inama itaha ya Komisiyo Ihuriweho Ihoraho (Joint Permanent Commission, JPC) hagati y’ibihugu byombi izaba mu Kuboza 2026, igasuzuma aho amasezerano asanzwe ageze ashyirwa mu bikorwa, ikanagaragaza andi mahirwe y’ubufatanye.
Amb. Dr. Mahmoud Thabit Kombo, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane bw’Afurika y’Iburasirazuba wa Tanzania, mu biganiro na Nduhungirehe ku ruhande rwa UNGA81.
Inama ya 16 y’iyo Komisiyo yabereye i Kigali kuva ku wa 24 kugeza ku wa 26 Nyakanga 2025. Ku munsi wayo wa nyuma, Nduhungirehe na Kombo bayoboranye inama y’abaminisitiri muri Kigali Convention Centre, basinya amasezerano abiri y’ubwumvikane: amwe arebana n’ubufatanye mu buhinzi, andi arebana n’ibiro by’Ikigo gishinzwe ibyambu muri Tanzania (Tanzania Ports Authority, TPA) bikorera i Kigali, bisanzwe bikora kuva muri Werurwe 2018.
Minisitiri Kombo mu biganiro na Nduhungirehe i New York, byibanze ku bubanyi n’amahanga, ubukungu n’ibibazo mpuzamahanga.
Ku rwego rw’abakuru b’ibihugu, Perezida Paul Kagame yagiriye uruzinduko rw’akazi rw’umunsi umwe i Dar es Salaam ku wa 3 Gicurasi 2026, agirana ibiganiro na Perezida Samia Suluhu Hassan. U Rwanda na Tanzania ni ibihugu bituranye, kandi byombi ni abanyamuryango ba EAC.