Umubano wa kera w’u Rwanda na Misiri wagarutsweho i New York

Ibanze ·

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe na Minisitiri Biruta mu biganiro na Dr. Badr Abdelatty wa Misiri

Minisitiri Olivier J.P. Nduhungirehe, ari kumwe na Minisitiri Vincent Biruta, yaganiriye na mugenzi we wa Misiri, Dr. Badr Abdelatty, i New York ku wa 22 Nzeri 2026, ku gushimangira ubufatanye bw’ibihugu byombi, uruhare rw’ibigo byo muri Misiri mu mishinga y’u Rwanda n’amahoro mu karere.

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Olivier J.P. Nduhungirehe, ari kumwe na Minisitiri w’Umutekano mu Gihugu, Dr. Vincent Biruta, yagiranye ibiganiro na Dr. Badr Abdelatty, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga, Ubutwererane Mpuzamahanga n’Abanyamisiri baba mu mahanga, ku wa Kabiri tariki ya 22 Nzeri 2026. Ibi biganiro byabereye i New York ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81), byibanze ku gushimangira umubano w’u Rwanda na Misiri, ubufatanye mu by’ubukungu, ndetse n’amahoro n’umutekano muri Afurika.

Mu butumwa Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane (MINAFFET) yashyize ku mbuga nkoranyambaga ku wa 23 Nzeri 2026, yavuze ko ibiganiro “byibanze ku kurushaho gushimangira ubufatanye bumaze igihe kirekire hagati y’u Rwanda na Misiri, harimo ubutwererane hagati y’ibihugu byombi n’ibyo bihuriyeho bishyize imbere mu karere no ku rwego mpuzamahanga.”

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Misiri, Dr. Badr Abdelatty (ibumoso), na mugenzi we w’u Rwanda, Olivier J.P. Nduhungirehe, basuhuzanya i New York ku wa 22 Nzeri 2026. (Ifoto: Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Misiri)

Nyuma y’ibyo biganiro, Minisitiri Abdelatty yanditse ku rubuga rwa X ati: “Naganiriye n’umuvandimwe wanjye, Bwana Olivier Nduhungirehe, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, ku buryo bwo gushimangira umubano w’ibihugu byombi n’ubufatanye mu by’ubukungu. Twunguranye kandi ibitekerezo ku bibera muri Afurika, dushimangira gukomeza guhuza ibikorwa mu gushyigikira amahoro, ituze n’iterambere.”

Minisitiri Nduhungirehe na we yasangije ubwo butumwa bwa mugenzi we, yongeraho ati: “Nagiranye ibiganiro byatanze umusaruro, nk’uko bisanzwe, n’umuvandimwe wanjye, Minisitiri Badr Abdelatty wa Misiri.”

Misiri irifuza ko ibigo byayo bigira uruhare mu mishinga y’u Rwanda

Nk’uko Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Misiri yabitangaje, Minisitiri Abdelatty yashimangiye ko igihugu cye gishishikajwe no gukomeza guteza imbere umubano n’ubufatanye mu by’ubukungu n’u Rwanda, hashingiwe ku byavuye mu ruzinduko Perezida w’u Rwanda yagiriye i Cairo umwaka ushize. Yagaragaje ko yifuza ko inama ya kane ya Komisiyo ihuriweho n’ibihugu byombi yaterana vuba bishoboka.

Yanagaragaje akamaro ko kongera uruhare rw’abikorera bo muri Misiri mu mishinga y’iterambere n’iy’ibikorwa remezo mu Rwanda, avuga ko ibigo by’iwabo bifite ubunararibonye butandukanye mu gukorera muri Afurika, kandi bifite ubushobozi bwo gusubiza ibyo u Rwanda rukeneye, birimo kubaka ingomero, guteza imbere ibikorwa remezo no gushinga inganda zikora imiti imbere mu gihugu. Yanagarutse ku myiteguro irimo gukorwa yo gutegura Ihuriro Nyafurika rya Alamein (Alamein Africa Forum), riteganyijwe kuva ku wa 2 kugeza ku wa 4 Ukwakira 2026.

Abaminisitiri Abdelatty na Nduhungirehe mu biganiro, hagati yabo hari amabendera ya Misiri n’u Rwanda. (Ifoto: Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Misiri)

Nili, amahoro n’umutekano mu karere

Abaminisitiri bombi baganiriye kandi ku buryo bwo gushimangira amahoro, umutekano n’iterambere muri Afurika, by’umwihariko mu kibaya cy’uruzi rwa Nili, mu Ihembe rya Afurika no mu karere k’Ibiyaga Bigari. Nk’uko itangazo rya Misiri ribivuga, impande zombi zemeranyije kurushaho guhuza ibikorwa, haba hagati y’ibihugu byombi cyangwa mu miryango mpuzamahanga, mu nyungu bihuriyeho no mu gushyigikira ituze n’iterambere ku mugabane w’Afurika.

Muri iryo tangazo, Minisitiri Abdelatty yashimangiye akamaro k’ubufatanye n’ubwuzuzanye ku ruzi rwa Nili kugira ngo impande zose zibyungukiremo hakurikijwe amategeko mpuzamahanga, yamagana ingamba zifatwa n’uruhande rumwe. Yashimangiye ko Nili ari umutungo w’amazi uhuriweho ugomba gucungwa hakurikijwe amategeko mpuzamahanga, cyane cyane ihame ryo kutangiza abandi n’inshingano yo gufatanya binyuze mu kumenyeshanya mbere, kujya inama no kumvikana.

U Rwanda na Misiri byombi ni ibinyamuryango by’Ihuriro ry’Ibihugu byo mu Kibaya cy’Uruzi rwa Nili (Nile Basin Initiative). Amasezerano agenga ubufatanye mu gukoresha amazi ya Nili (Cooperative Framework Agreement), azwi kandi nk’amasezerano ya Entebbe, yatangiye gukurikizwa ku wa 13 Ukwakira 2024, nyuma yo kwemezwa n’ibihugu bitandatu ari byo u Rwanda, u Burundi, Etiyopiya, Sudani y’Epfo, Tanzaniya na Uganda. Misiri na Sudani byo byarayanze, bivuga ko ntacyo abitegeka.

Intumwa za Misiri (ibumoso) n’iz’u Rwanda (iburyo) mu biganiro byayobowe n’abaminisitiri b’ububanyi n’amahanga b’ibihugu byombi; intumwa z’u Rwanda zirimo Minisitiri Biruta. (Ifoto: Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Misiri)

Ubufatanye bwubakiye ku ruzinduko rwa Cairo

Umubano w’u Rwanda na Misiri si mushya. Nk’uko Ambasade y’u Rwanda muri Misiri ibigaragaza ku rubuga rwayo, Ambasade ya Misiri i Kigali yafunguwe mu 1976, naho iy’u Rwanda i Cairo yongera gufungurwa muri Werurwe 2015. Komisiyo ihuriweho n’ibihugu byombi yashyizweho muri Nzeri 1989; inama yayo ya kabiri yabereye i Cairo kuva ku wa 7 kugeza ku wa 10 Nzeri 2009, iyobowe n’abaminisitiri b’ububanyi n’amahanga b’ibihugu byombi, isinyirwamo inyandiko icumi z’ubufatanye mu nzego zirimo ubuhinzi, gasutamo, uburezi, ubuzima n’umuco.

Uruzinduko Minisitiri Abdelatty yagarutseho ni urwo Perezida Paul Kagame yagiriye i Cairo ku wa 23 Nzeri 2025, akakirwa na mugenzi we Abdel Fattah Al-Sisi. Nk’uko The New Times yabitangaje, abakuru b’ibihugu byombi bayoboye isinywa ry’amasezerano mu nzego zirimo guteza imbere ishoramari, gucunga umutungo w’amazi, buri gihugu kugenera ikindi ubutaka, ndetse n’imitunganyirize y’imijyi n’iterambere ry’imiturire.

Icyo gihe, nk’uko icyo kinyamakuru cyabitangaje, Perezida Kagame yagize ati: “U Rwanda rufata Misiri nk’umufatanyabikorwa ukomeye, kandi ubufatanye bwacu buragaragara kandi bukomeje kwiyongera.” Yavuze kandi ko ibihugu byombi bifatanyije kubaka i Kigali ikigo kigezweho cyita ku ndwara z’umutima, maze ku bijyanye n’imiti yongeraho ati: “Ibigo by’ubuvuzi n’iby’imiti byo muri Misiri bisanzwe ari abafatanyabikorwa beza cyane muri uru rwego, kandi turifuza gukora byinshi kurushaho.”

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza