Kuki Macron yanze gahunda y’abimukira mu Rwanda kandi bamwe mu baminisitiri be bayishyigikiye?

Ibanze ·

Abahagarariye u Rwanda n’ibihugu bitanu by’u Burayi i Vienna muri Autriche, ku wa 16 Ugushyingo 2026, ubwo batangazaga ko barimo gusuzuma hamwe gahunda yo gushyiraho ikigo cyakira abimukira mu Rwanda

Perezida w’u Bufaransa, Emmanuel Macron, yanze ko igihugu cye cyitabira gahunda yo kohereza mu Rwanda abimukira batemerewe gukomeza gutura mu bihugu by’u Burayi, avuga ko ubwo buryo budatanga umusaruro kandi butajyanye n’amahame u Bufaransa bugenderaho. Nyamara iki cyemezo cyateje impaka no mu banyapolitiki b’u Bufaransa, aho bamwe bagaragaje ko iyo gahunda ikwiye gusuzumwa, abandi bakayishyigikira ku mugaragaro.

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yasabye Macron kuganira n’abanyapolitiki bo mu gihugu cye bagaragaje ibitekerezo bitandukanye n’ibye. Abo barimo Benjamin Haddad na Bruno Retailleau bagaragaje ko bashobora gushyigikira iyo gahunda cyangwa ikaba yasuzumwa.

Nduhungirehe yabigarutseho mu kiganiro Tête-à-tête cya France 24, cyashyizwe ahagaragara kuri uyu wa 19 Ugushyingo 2026, ubwo yasobanuraga impamvu u Rwanda rwemeye kugirana ibiganiro n’ibihugu bitanu by’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi ku buryo bwo kwakira abimukira basabwe kuva muri ibyo bihugu.

Ni iki cyatumye Macron atabishyigikira?

Ku wa 19 Kamena 2026, Perezida Emmanuel Macron yatangaje ko u Bufaransa budashyigikiye gahunda yo gushyiraho ibigo byakira abimukira mu bihugu bitari mu Muryango w’Ubumwe bw’u Burayi.

Macron yasobanuye ko atemera ko ubwo buryo bwatanga umusaruro, anagaragaza impungenge zishingiye ku mahame u Burayi bwubakiyeho. Yavuze ko atari yabona gahunda nk’izo zigerwaho n’intsinzi, ahereye ku zageragejwe mu Bwongereza no mu Butaliyani.

Yagaragaje kandi ko u Bufaransa budashyigikiye ko amafaranga y’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi yakoreshwa mu gutera inkunga ibyo bigo, nubwo bwubaha uburenganzira bw’ibindi bihugu bwo kugerageza ubwo buryo.

Icyo gihe Macron ntiyavugaga by’umwihariko amasezerano mashya n’u Rwanda, ahubwo yavugaga gahunda rusange yo gushyiraho ibigo byakira abimukira hanze y’u Burayi, ari na yo ibihugu bitanu byaje guhitamo kugerageza mu Rwanda.

Nyuma y’uko ibyo bihugu bitangaje umugambi wabyo, Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’u Bufaransa yongeye gushimangira ku wa 18 Ugushyingo 2026 ko igihugu cye kitazawitabira.

Umuvugizi w’iyo minisiteri yasobanuye ko icyemezo kitahindutse, ashimangira ko u Bufaransa butemera imikorere y’ibyo bigo kubera impungenge ku musaruro wabyo no ku mahame yabo.

Ibi bigaragaza ko kutitabira iyo gahunda ari umwanzuro wa Leta y’u Bufaransa uhuye n’umurongo Perezida Macron yagaragaje ku mugaragaro.

U Bufaransa bwanze kwinjira muri gahunda yo kwakira abimukira y’u Rwanda n’ibindi bihugu by’i Burayi

Ku wa 16 Ugushyingo 2026, u Rwanda n’ibihugu bitanu by’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi, ari byo u Budage, Autriche, Danemark, u Buholandi n’u Bugereki, byatangaje ko biri mu biganiro byo gushyiraho uburyo bwo kwakira mu Rwanda abimukira batemerewe gukomeza kuba muri ibyo bihugu.

Iyi gahunda igenewe abantu batagifite uburenganzira bwo gutura muri ibyo bihugu, bamaze gufatirwa icyemezo gishobora gushyirwa mu bikorwa cyo kubisohokamo, ariko bikaba bitashoboka ko bahita basubizwa mu bihugu bakomokamo.

Biteganyijwe ko abazakirwa bazashobora guhabwa amahirwe yo gutura no gukorera mu Rwanda, cyangwa bagafashwa gusubira ku bushake mu bihugu bakomokamo ndetse no kujya ahandi bemerewe gutura.

Ibiganiro biracyakomeje, aho impande zombi ziteganya kumvikana ku buryo burambuye gahunda izashyirwa mu bikorwa, kugira ngo abimukira ba mbere bashobore koherezwa mu Rwanda mu 2027.

Minisitiri w’Umutekano w’Imbere mu Gihugu w’u Rwanda, Vincent Biruta, yasobanuye ko iyi gahunda igamije guha amahirwe mashya abantu batemerewe gukomeza kuba mu bihugu by’u Burayi, kandi ko u Rwanda rwiteguye gukorana n’abafatanyabikorwa mu gushakira umuti urambye ikibazo cy’abimukira.

U Rwanda rwumvikanye n’ibihugu bitanu by’i Burayi ku kuba byakohereza abimukira batacyemerewe kubigumamo bagahabwa amahirwe ya kabiri mu Rwanda

Nduhungirehe yasabye Macron kuganiriza Haddad na Retailleau babona umwanzuro we ukundi

Mu gusubiza ikibazo cy’umunyamakuru ku mpamvu u Bufaransa butifuza kwitabira iyo gahunda, Nduhungirehe yagaragaje ko hari abanyapolitiki bo mu Bufaransa bafite ibitekerezo bitandukanye n’ibya Macron.

Yavuze ko Perezida Macron yakagombye kubaza bamwe mu bayobozi bakorana cyangwa se bakoranye na we, agaruka kuri Benjamin Haddad na Bruno Retailleau.

Minisitiri w’u Bufaransa ushinzwe iby’u Burayi, Benjamin Haddad, ku wa 17 Ugushyingo 2026, yabwiye France 2 ko mu gushaka uburyo bwo gukemura ikibazo cy’abimukira batemewe n’amategeko, nta gisubizo gikwiye guhita cyirengagizwa hatabanje gusuzumwa niba cyatanga umusaruro.

Haddad yavuze ko icyo ari igitekerezo cye bwite, agaragaza ko hakwiye gukurikiranwa uko gahunda y’ibihugu bitanu izagenda mbere yo kwemeza ko idashobora gukora.

Icyakora, nyuma y’icyo kiganiro, Haddad yasohoye ubundi butumwa ashimangira ko ibigo nk’ibyo bitaragaragaza umusaruro wifuzwa, kandi ko ashyigikiye icyemezo cya Leta y’u Bufaransa cyo kutabyitabira no kutabiteramo inkunga y’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi, ibisa n’ingaruka z’igitutu ku bitekerezo bye.

Minisitiri w’u Bufaransa ushinzwe u Burayi, Benjamin Haddad, yagaragaje ko iyi gahunda ikwiye amahirwe yo gusuzumwa

Ku rundi ruhande, Bruno Retailleau, wahoze ari Minisitiri w’Umutekano w’Imbere mu Gihugu akaba ari umukandida w’ishyaka ry’Aba-Républicains mu matora ya Perezida ateganyijwe mu 2027, yashyigikiye ku mugaragaro gahunda y’ibihugu bitanu by’i Burayi n’u Rwanda.

Retailleau yatangaje ko naramuka atorewe kuyobora u Bufaransa, igihugu kizahita cyinjira muri iyo gahunda, anavuga ko kudashyigikirwa kwayo na Macron ari byo byatumye u Bufaransa butayitabira.

Ibyo bitekerezo bigaragaza ko ikibazo cyo kwakirira abimukira hanze y’u Burayi gikomeje guteza impaka mu Bufaransa, nubwo icyemezo cya Leta yabwo cyo kutitabira iyo gahunda kitahindutse.

Bruno Retailleau, wahoze ari Minisitiri w’Umutekano w’Imbere mu Gihugu akaba ari umukandida w’ishyaka ry’Aba-Républicains mu matora ya Perezida ateganyijwe mu 2027, yashyigikiye ku mugaragaro gahunda y’ibihugu bitanu by’i Burayi n’u Rwanda

Abimukira barenga 3,000 banyuze mu Rwanda

Mu gusobanura impamvu u Rwanda rukomeje kwitabira gahunda zo kwakira abimukira, Nduhungirehe yagarutse ku bunararibonye igihugu gifite mu gufasha abantu bavuye mu bihugu birimo intambara n’ibindi bibazo.

Yatanze ingero z’abanyeshuri b’Abanya-Afghanistan batashoboraga gukomeza amashuri yabo nyuma y’uko Abatalibani bafashe ubutegetsi, abanyeshuri bo muri Sudan bahungishirijwe mu Rwanda, ndetse n’abimukira b’Abanyafurika bari baraheze muri Libya.

Ibyo byabaye kuva mu 2019, u Rwanda rwakorana n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe na UNHCR mu gushyiraho uburyo bwo gukura muri Libya impunzi n’abasaba ubuhungiro bari mu kaga, bakazanwa mu Rwanda by’agateganyo mu gihe bashakirwa ibisubizo birambye.

Amakuru Minisiteri ishinzwe Ibikorwa by’Ubutabazi (MINEMA) yatangaje muri Kamena 2026 agaragaza ko u Rwanda rwari rumaze kwakira abarenga 3,000 muri iyo gahunda, aho 2,623 muri bo bari baramaze kwimurirwa mu bindi bihugu.

Muri ibyo bihugu harimo Canada, Leta Zunze Ubumwe za Amerika, u Bufaransa, Suède, Norvège, Finlande, u Budage n’ibindi.

Abarenga 80% by’abanyuze mu Rwanda bakomereje i Burayi no muri Amerika ya Ruguru

Nduhungirehe yavuze ko abarenga 80% by’abimukira bakiriwe muri iyo gahunda yo kubakura muri Libya bashoboye kwimurirwa mu bihugu by’u Burayi n’ibya Amerika ya Ruguru, aho bahawe amahirwe yo gutangira ubuzima bushya.

Yasobanuye kandi ko u Rwanda rudashaka kuba igihugu abimukira banyuramo gusa, ahubwo ko abashaka kuhatura bashobora guhabwa amahirwe yo kwinjira mu muryango nyarwanda no kwiteza imbere.

Mu gihe ubufatanye bushya n’ibihugu by’u Burayi bukomeje kuganirwaho, impande zombi zivuga ko hazashyirwaho uburyo bwo kubahiriza amategeko n’uburenganzira bw’abantu bazakirwa.

Kunengwa ntibizabuza u Rwanda gukomeza guha abimukira amahirwe mashya

Ku rundi ruhande, imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu n’inzego zimwe zishinzwe kurengera abimukira zagaragaje impungenge ku buryo abantu bazoherezwa muri ibyo bigo bazarengerwa, uko bazahabwa ubufasha mu mategeko n’uko bazarindwa gusubizwa mu bihugu bashobora baturutsemo bahunga ibibazo cyangwa ibyo bashobora kugiriramo ibibazo.

Komisiyo Nyafurika y’Uburenganzira bwa Muntu n’Ubw’Abaturage na yo yasabye ko ibiganiro by’u Rwanda n’ibihugu bitanu by’u Burayi byakorwa mu mucyo, kandi ko hazashyirwaho ingamba zifatika zo kurengera uburenganzira bw’abazimurwa.

Nduhungirehe yavuze ko u Rwanda rwakiriye abantu baturutse mu bihugu bitandukanye kubera ibibazo bahuye na byo, kandi ko iyo mikoranire idashingiye gusa ku nyungu za politiki, ahubwo no ku guha abantu amahirwe yo kongera kubaka ubuzima.

Mu gusubiza impungenge n’ibinenga gahunda y’u Rwanda yo kwakira abimukira, Nduhungirehe yagize ati: “Bityo rero, u Rwanda ruzahora runengwa. Ariko icy’ingenzi kurusha ibindi ni amahirwe ya kabiri duha abimukira.”

Yashimangiye ko amateka y’u Rwanda yo kwakira abantu bakeneye ubufasha ari imwe mu mpamvu igihugu gikomeje kwitabira gahunda nk’izi, nubwo hari abazishidikanyaho.

Mu gihe impaka zikomeje ku ruhande rw’ibihugu by’u Burayi, u Rwanda ruvuga ko intego yarwo ari ugufasha abantu batakaje amahirwe yo gutura mu bihugu barimo, kugira ngo bashobore kubona ahandi batangirira ubuzima bushya.

Nduhungirehe yavuze ko u Rwanda rwakiriye abantu baturutse mu bihugu bitandukanye kubera ibibazo bahuye na byo, kandi ko iyo mikoranire idashingiye gusa ku nyungu za politiki, ahubwo no ku guha abantu amahirwe yo kongera kubaka ubuzima.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza