Ibikomoka ku buhinzi ku isonga ry’izamuka ry’ibiciro mu Rwanda mu Ukwakira 2026
.jpg)
Ibikomoka ku buhinzi, by’umwihariko imboga, byagize uruhare runini mu izamuka ry’ibiciro by’ibicuruzwa na serivisi mu Rwanda, ryageze kuri 26,5% mu Ukwakira 2026 ugereranyije n’ukwezi nk’uko mu mwaka ushize. Imboga zonyine zazamutseho 63,7%, mu gihe ibiciro mu byaro byazamutse ku muvuduko uruta uwo mu mijyi.
Iyi mibare ikubiye muri raporo y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) ku ihindagurika ry’ibiciro by’ibicuruzwa na serivisi bikenerwa n’ingo (Consumer Price Index – CPI), yashyizwe ahagaragara kuri uyu wa Kabiri, tariki ya 10 Ugushyingo 2026.
Raporo igaragaza ko igipimo cy’izamuka ry’ibiciro mu Rwanda hose cyavuye kuri 20% muri Nzeri kigera kuri 26,5% mu Ukwakira 2026, kikaba kiri ku rwego rwo hejuru kuva muri Mata 2023, ubwo cyari kuri 28,4%.
Ugereranyije na Nzeri 2026, ibiciro mu gihugu hose byazamutseho 6,5% mu kwezi kumwe, bikaba ari byo byiyongereye cyane kurusha ikindi gihe cyose mu mibare NISR ifite kuva mu 2009.
Imboga zagize uruhare runini mu izamuka ry’ibiciro
Mu bicuruzwa byahenze cyane harimo imboga, zazamutseho 63,7% mu mwaka umwe, ndetse na 18,1% mu kwezi kumwe gusa, ugereranyije Ukwakira na Nzeri 2026.
Imibare ya NISR igaragaza ko mu izamuka rusange ry’ibiciro rya 26,5% mu gihugu hose, imboga zonyine zagizemo uruhare rw’amanota 15 ku ijana, ni ukuvuga hafi 57% by’iryo zamuka.
Ibiribwa n’ibinyobwa bidasembuye muri rusange byazamutseho 39,1% mu Rwanda hose, bikomeza kuba mu byagize uruhare runini mu ihindagurika ry’ibiciro.
Uru ruhare rw’imboga rusobanurwa ahanini n’umwanya zifite mu byo ingo zikenera. Mu bicuruzwa na serivisi NISR ishingiraho mu kubara ihindagurika ry’ibiciro, imboga zihariye 18% mu gihugu hose, harimo 26% mu byaro na 9% mu mijyi.
Icyakora, raporo ntigaragaza impamvu yihariye yatumye imboga zihenze kuri uru rugero. Bityo, ntibyakemezwa ko iri zamuka ryatewe n’umusaruro muke, imihindagurikire y’ikirere cyangwa izindi mpamvu hatabanje kuboneka andi makuru abishimangira.
Ibiciro mu byaro byazamutse kurusha ibyo mu mijyi
Mu gihe ibiciro by’ibicuruzwa na serivisi mu mijyi byazamutseho 19,5% mu mwaka umwe, mu byaro byazamutseho 31,3%, bigaragaza ikinyuranyo gikomeye mu ihindagurika ry’ibiciro hagati y’ibi bice byombi by’igihugu.
Mu byaro, izamuka ry’ibiciro ryavuye kuri 13,3% muri Nyakanga rigera kuri 16% muri Kanama, 22% muri Nzeri na 31,3% mu Ukwakira 2026.
Ni ubwa mbere kuva muri Mata 2023, ubwo ryari kuri 35,9%, iri zamuka rigeze kuri uru rwego. Ugereranyije Ukwakira na Nzeri 2026, ibiciro mu byaro byazamutseho 8,6%, izamuka ry’ukwezi kumwe riri hejuru kurusha irindi ryose kuva mu 2009.
Ibiribwa n’ibinyobwa bidasembuye mu byaro byazamutseho 43,5% mu mwaka umwe na 13,6% mu kwezi kumwe. Imboga zo zazamutseho 65,7% mu mwaka umwe na 18,5% mu kwezi kumwe.
Mu izamuka rusange ry’ibiciro mu byaro rya 31,3%, imboga zonyine zagizemo uruhare rw’amanota 20,4 ku ijana, bigaragaza ko ari zo zagize uruhare runini kurusha ibindi bicuruzwa.
Ibindi byazamutse cyane mu byaro harimo ibiciro by’itumanaho byiyongereyeho 54,8%, ubwikorezi 37,9%, uburezi 28,5%, naho iby’inzu, amazi, amashanyarazi, gazi n’ibindi bicanwa bizamukaho 20,1%.
Nubwo ibiciro by’itumanaho, ubwikorezi n’uburezi byari byazamutse cyane ugereranyije n’Ukwakira 2025, nta hinduka byagize hagati ya Nzeri n’Ukwakira 2026.
Mu mijyi, izamuka ry’ibiciro ryageze ku rwego rwo hejuru kuva mu 2023
Mu mijyi, igipimo cy’izamuka ry’ibiciro cyageze kuri 19,5% mu Ukwakira 2026, kivuye kuri 17,2% muri Nzeri. Ni urwego rwo hejuru kuva muri Gashyantare 2023, ubwo cyari kuri 20,8%.
Iri zamuka rimaze amezi atanu yikurikiranya ryiyongera, kuko ryari kuri 12,9% muri Gicurasi, 13,6% muri Kamena, 14,5% muri Nyakanga, 15,7% muri Kanama, 17,2% muri Nzeri, mbere yo kugera kuri 19,5% mu Ukwakira.
Mu byazamutse cyane harimo ibiribwa n’ibinyobwa bidasembuye byiyongereyeho 28,9%, ubwikorezi 22,4%, amafunguro n’amacumbi yo muri resitora n’amahoteli 20,6%, naho ibiciro by’inzu, amazi, amashanyarazi, gazi n’ibindi bicanwa bizamukaho 14,2%.
Imboga zonyine zazamutseho 56,4% mu mwaka umwe, zigira uruhare rw’amanota 7,2 ku ijana mu izamuka rusange ry’ibiciro mu mijyi.
Ibiribwa n’ibinyobwa bidasembuye byose hamwe byagize uruhare rw’amanota 10,1 ku ijana, ubwikorezi 2,9, ibijyanye n’inzu, amazi n’ingufu 2,3, naho resitora n’amahoteli 1,6.
Ugereranyije Ukwakira na Nzeri 2026, ibiciro mu mijyi byazamutseho 3,3%, ahanini bitewe n’ibiribwa n’ibinyobwa bidasembuye byazamutseho 7,8%. Imboga zazamutseho 16,5% muri uko kwezi, mu gihe inyama zo zagabanutseho 9,3%.
Ibikorerwa mu Rwanda byahenze kurusha ibitumizwa mu mahanga
Raporo ya NISR igaragaza kandi ko ibiciro by’ibicuruzwa bikorerwa mu Rwanda byazamutseho 22,8% mu mijyi, mu gihe ibitumizwa mu mahanga byazamutseho 9,5%.
Ikinyuranyo cyarushijeho kugaragara mu biribwa, aho ibikorerwa mu gihugu byazamutseho 35% mu mwaka umwe, naho ibitumizwa mu mahanga bizamukaho 8,4%.
Ugereranyije Ukwakira na Nzeri 2026, ibiciro by’ibiribwa bikomoka mu Rwanda byazamutseho 10,1%, mu gihe iby’ibitumizwa mu mahanga byagabanutseho 0,8%.
Mu mijyi kandi, ibiciro by’ibiribwa bishya bihindagurika bitewe n’ibihe by’umwaka byazamutseho 39,9% mu mwaka umwe na 11,1% mu kwezi kumwe.
Ibiciro by’ingufu byazamutseho 36,3% mu mwaka umwe, mu gihe iyo ibiribwa bishya n’ingufu bivanywe mu ibarura, ibiciro byazamutseho 11,5% mu mwaka umwe na 0,8% mu kwezi kumwe.
Ibi bigaragaza ko nubwo ibiribwa bishya n’ingufu biri mu byagize uruhare runini mu izamuka ry’ibiciro, hari n’ibindi bicuruzwa na serivisi byakomeje guhenda.
Icyo iri zamuka risobanuye ku mibereho y’abaturage
Izamuka ry’ibiciro by’ibiribwa rigira ingaruka ku bushobozi bw’ingo bwo guhaha, by’umwihariko izikoresha igice kinini cy’amafaranga zinjiza mu kugura ibiribwa n’ibindi bikenerwa buri munsi.
Iyo ibiciro byiyongereye ariko amafaranga urugo rwinjiza ntahinduke, rugura ibicuruzwa bike ugereranyije na mbere, cyangwa rugasabwa kugabanya amafaranga rwageneraga ibindi bikorwa.
Mu gihe ibiciro by’imboga byazamutseho 63,7% mu mwaka umwe, bishobora gutuma zimwe mu ngo zongera amafaranga zigenera ibiribwa cyangwa zigahindura uburyo bwo guhaha no gutegura amafunguro.
Iri zamuka rishobora kandi kugira ingaruka ku bakora ubucuruzi bw’ibiribwa, resitora n’ibindi bikorwa bishingiye ku bicuruzwa bikomoka ku buhinzi, kubera ihinduka ry’amafaranga bakoresha mu kugura ibyo bakeneye.
Gusa, izamuka ry’ibiciro by’imboga ku masoko ntirisobanura ko abahinzi bose babonye inyungu ziyongereye kuri urwo rugero, kuko amafaranga agera ku muhinzi ashobora gutandukana n’igiciro umuguzi wa nyuma yishyura.
Banki Nkuru y’u Rwanda ikomeje ingamba zo kugabanya izamuka ry’ibiciro
Iri zamuka ry’ibiciro rije mu gihe Banki Nkuru y’u Rwanda (BNR) ikomeje gushyira mu bikorwa politiki y’ifaranga igamije kugumisha ihindagurika ry’ibiciro hagati ya 2% na 8%.
Kuva muri Mutarama 2026, igipimo cy’izamuka ry’ibiciro mu mijyi cyakomeje kuba hejuru y’uru rwego, bituma BNR ifata ingamba zirimo kuzamura igipimo cy’inyungu fatizo.
Muri Gashyantare 2026, BNR yazamuye icyo gipimo kigera kuri 7,25%, muri Gicurasi kigera kuri 8,25%, naho muri Kanama kigera kuri 8,75%, mu rwego rwo kugabanya umuvuduko w’izamuka ry’ibiciro.
Nubwo izi ngamba zigamije kugabanya igitutu ku biciro mu bukungu, izamuka ry’ibiciro by’ibiribwa rikomeza kuba ikibazo cyihariye, kuko rishobora no guterwa n’impinduka mu musaruro, ibihe by’ihinga n’isarura ndetse n’uko ibicuruzwa bigezwa ku masoko.
NISR ikusanya buri kwezi ibiciro 29.482 mu mijyi n’ibindi 10.744 mu byaro, mu rwego rwo gukurikirana ihindagurika ry’ibiciro by’ibicuruzwa na serivisi bikenerwa n’ingo.
Mu igenamigambi rya politiki y’ifaranga, igipimo cy’izamuka ry’ibiciro mu mijyi ni cyo gikoreshwa nk’igipimo ngenderwaho, nubwo NISR itangaza n’imibare y’ibyaro ndetse n’iy’igihugu hose.
Imibare y’Ukwakira 2026 igaragaza ko izamuka ry’ibiciro rikomeje kugaragara mu bice bitandukanye by’ubuzima bw’abaturage, ariko rikaba rikomeye cyane mu biribwa, by’umwihariko imboga, ndetse no mu byaro aho igipimo cyaryo cyarenze 30% mu mwaka umwe.
Ibiciro byazamutseho angahe mu Ukwakira 2026?