Umusaruro w’inganda mu Rwanda wageze ku rwego rwo hejuru kurusha ikindi gihe muri Nzeri 2026

Aimable Dusabimana ·

Umusaruro w’inganda mu Rwanda wageze ku rwego rwo hejuru kurusha ikindi gihe muri Nzeri 2026

Umusaruro w’inganda mu Rwanda wazamutseho 7,2% muri Nzeri 2026, ugereranyije n’ukwezi nk’uko mu 2025, bituma igipimo cyawo kigera ku rwego rwo hejuru kurusha ikindi gihe cyose mu mibare yatangajwe kuva mu 2011 kugeza ubu.

Ibi byagaragajwe na raporo y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) ku gipimo cy’umusaruro w’inganda, kizwi nka Index of Industrial Production (IIP), yashyizwe ahagaragara muri izi ntangiriro z’Ugushyingo 2026.

Iyo raporo igaragaza ko igipimo cy’umusaruro w’inganda cyageze ku manota 120,2 muri Nzeri 2026, kivuye ku manota 119,1 cyariho muri Kanama, na yo yari yarabaye agahigo.

Ugereranyije na Kanama, umusaruro w’inganda muri Nzeri wazamutseho 0,9%, mu gihe impuzandengo y’umusaruro w’amezi 12 yari ashize yazamutseho 5,6% ugereranyije n’iy’amezi 12 yayabanjirije.

Imibare ya NISR igaragaza ko mu gihembwe cya gatatu cya 2026, kuva muri Nyakanga kugeza muri Nzeri, umusaruro w’inganda wazamutseho 6,7% ugereranyije n’igihembwe nk’icyo mu 2025. Mu mezi icyenda ya mbere y’umwaka, wazamutseho 4,9%.

Izamuka ry’umusaruro w’inganda ryakomeje kwiyongera kuva muri Mata 2026, ubwo ryari kuri 1,1% ugereranyije na Mata 2025, rigera kuri 2% muri Gicurasi, 3,3% muri Kamena, 6% muri Nyakanga, 6,8% muri Kanama na 7,2% muri Nzeri.

Amashanyarazi ku isonga mu kuzamura umusaruro w’inganda

Mu byiciro bine by’inganda bikurikiranwa na NISR, umusaruro w’amashanyarazi ni wo wazamutse ku kigero cyo hejuru muri Nzeri 2026, aho wiyongereyeho 15,5% ugereranyije na Nzeri 2025.

Amashanyarazi ni na yo yagize uruhare runini mu izamuka ry’umusaruro w’inganda muri rusange, kuko yatanze amanota atatu mu izamuka rya 7,2%.

Mu mezi icyenda ya mbere ya 2026, umusaruro w’amashanyarazi wazamutseho 16,3% ugereranyije n’ayo mezi mu 2025, naho mu gihembwe cya gatatu wiyongeraho 17,2%.

Icyakora, ugereranyije na Kanama 2026, umusaruro w’amashanyarazi muri Nzeri wagabanutseho 4,4%, kuko igipimo cyawo cyavuye ku manota 139,9 kigera ku manota 133,8.

Iri zamuka ry’umusaruro w’amashanyarazi rije mu gihe u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu kongera ingufu rubasha gutanga.

Muri Nzeri 2026, Rwanda Energy Group (REG) yatangaje ko u Rwanda rufite ubushobozi bwo gutanga amashanyarazi agera kuri megawati 472, mu gihe Guverinoma iteganya kongeraho megawati 523,73 bitarenze mu 2029.

Muri ubwo bushobozi bushya buteganywa, megawati 300 zizakomoka ku mirasire y’izuba, 165 zikomoke kuri gaz metane, naho 58,76 zikomoke ku ngufu z’amazi.

Amashanyarazi avuye ku mirasire y’izuba yitezweho megawati 300 mu Rwanda

Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na bwo bwarazamutse

Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na kariyeri ni ikindi cyiciro cyagize izamuka rikomeye, aho umusaruro wabwo wiyongereyeho 12% muri Nzeri 2026 ugereranyije na Nzeri 2025.

Ugereranyije na Kanama 2026, umusaruro w’ubucukuzi wazamutseho 9,2%, igipimo cyawo kigera ku manota 130,6.

Mu gihembwe cya gatatu cya 2026, umusaruro w’ubucukuzi wazamutseho 13,4% ugereranyije n’igihembwe nk’icyo mu mwaka ushize, naho mu mezi icyenda ya mbere y’umwaka wiyongeraho 6%.

Iri zamuka ryakurikiye ihindagurika ryari ryaragaragaye muri uyu musaruro, kuko muri Gicurasi 2026 wari wagabanutseho 14,7% ugereranyije na Gicurasi 2025, mbere yo kuzamukaho 26% muri Kanama na 12% muri Nzeri.

Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bukozwe kinyamwuga ni kimwe mu bikomeje kugira uruhare mu kuzamura ubukungu bw’u Rwanda. Aha Perezida Paul Kagame yari yasuye ubuvumo bwa Nyakabingo burimo kimwe mu birombe bicukurwamo amabuye y’agaciro n’Ikigo cy’Abanyamerika cya Trinity Metals

Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na kariyeri bwatanze amanota 1,6 mu izamuka rusange ry’umusaruro w’inganda muri Nzeri.

Iri zamuka rije kandi nyuma y’uko Banki Nkuru y’u Rwanda (BNR) itangaje muri Kanama 2026 ko agaciro k’ibicuruzwa u Rwanda rwohereje mu mahanga kiyongereyeho 51% mu gihembwe cya kabiri cy’uwo mwaka, ahanini bitewe n’izamuka ry’ibyoherezwa mu mahanga birimo amabuye y’agaciro.

Amashami yose y’inganda zitunganya ibicuruzwa yongereye umusaruro

Raporo ya NISR igaragaza ko amashami yose umunani y’inganda zitunganya ibicuruzwa yongereye umusaruro muri Nzeri 2026 ugereranyije n’ukwezi nk’uko mu 2025.

Inganda zitunganya imyenda, imyambaro n’ibikomoka ku mpu ni zo zazamuye umusaruro ku kigero cyo hejuru muri ayo mashami, kuko wiyongereyeho 9%.

Inganda zikora ibikoresho by’ibyuma, imashini n’ibindi bikoresho zongereye umusaruro ku kigero cya 6,1%, naho izikora ibinyobwa n’ibikomoka ku itabi ziwongera ku kigero cya 4,8%.

Izindi nganda zazamuye umusaruro ni izikora ibikoresho byo mu nzu n’ibindi bicuruzwa bitandukanye, ku kigero cya 4,6%, izikora ibinyabutabire, ibikomoka kuri kawucu na pulasitiki ku kigero cya 3,4%, ndetse n’izitunganya ibikomoka ku biti, impapuro n’ibikorwa by’icapiro ku kigero cya 3,3%.

Inganda zitunganya ibiribwa n’izikora ibikoresho bikomoka ku mabuye atari ay’ibyuma, birimo sima, amatafari n’ibirahure, zongereye umusaruro ku kigero cya 1,7% buri shami.

Inganda zitunganya ibicuruzwa ni zo zifite uruhare runini mu bikorwa by’inganda bikurikiranwa na NISR, kuko mu 2024 zari zihariye 68,1% by’agaciro kongerwa n’inganda zikora mu buryo bwemewe n’amategeko.

Muri Nzeri 2026, izi nganda zagize uruhare rungana n’amanota 2,4 mu izamuka rya 7,2% ry’umusaruro w’inganda muri rusange.

Hagati aho, umusaruro w’ibikorwa byo gutunganya no kugeza amazi ku bayakoresha ndetse no gucunga imyanda wazamutseho 11,5% ugereranyije na Nzeri 2025, utanga amanota 0,2 mu izamuka rusange.

Hirya no hino mu gihugu hagenda hashyirwa ibyanya byahariwe inganda gusa

Raporo ya NISR igaragaza ko mu 2024, inganda zitunganya ibicuruzwa zari zihariye 68,1% by’agaciro kongerwa n’inganda, ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na kariyeri bukagira 15,8%, amashanyarazi 12,8%, naho ibikorwa by’amazi no gucunga imyanda bikagira 3,3%.

Iki gipimo cy’umusaruro w’inganda kibarirwamo ibikorwa by’ibigo byanditswe mu rwego rushinzwe imisoro, ariko ntikibarirwamo ubwubatsi. Gifasha gukurikirana uko umusaruro w’inganda uhinduka buri kwezi, kikaba kimwe mu bipimo byifashishwa mu gusuzuma imikorere y’ubukungu bw’u Rwanda.

Ibi bisobanuye iki ku mibereho y’abaturage?

Izamuka ry’umusaruro w’inganda mu Rwanda rishobora kugira uruhare mu kuzamura imibereho y’abaturage, binyuze mu guhanga imirimo, kongera amafaranga yinjira mu miryango no gutuma ibicuruzwa bikenerwa mu buzima bwa buri munsi birushaho kuboneka ku isoko.

By’umwihariko, kwiyongera k’umusaruro w’amashanyarazi bishobora gufasha inganda n’ibindi bikorwa by’ubucuruzi gukora neza, mu gihe iterambere ry’inganda zitunganya ibicuruzwa rishobora kongera amahirwe y’akazi no kugabanya ibikenerwa bitumizwa mu mahanga.

Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na bwo bushobora kongera amafaranga igihugu cyinjiza mu byoherezwa mu mahanga, akagira uruhare mu iterambere ry’ubukungu no mu ishoramari.

Icyakora, izamuka ry’umusaruro w’inganda ntirisobanura ko imibereho y’abaturage yahise ihinduka. Kugira ngo inyungu zaryo zigere ku baturage, ni ngombwa ko rijyana no kwiyongera kw’imirimo, kuzamuka kw’amafaranga binjiza no kubasha kubona ibicuruzwa na serivisi by’ibanze ku biciro bishobora kwigonderwa.

Mu rwego rwo kugira ngo iri zamuka ry’umusaruro w’inganda rijyane n’iterambere ry’izindi nzego ndetse rigire uruhare mu kuzamura imibereho y’abaturage, u Rwanda rukomeje gushyira mu bikorwa Gahunda ya Kabiri y’Igihugu yo Kwihutisha Iterambere (NST2), izageza mu 2029.

Iyi gahunda iteganya guhanga imirimo miliyoni 1,25 mu myaka itanu, kongera ishoramari ry’abikorera, guteza imbere ubuhinzi n’ubworozi, kwagura ibikorwa remezo birimo imihanda, amashanyarazi n’amazi meza, ndetse no guteza imbere uburezi n’ubuvuzi. Harimo kandi kongerera urubyiruko ubumenyi bukenewe ku isoko ry’umurimo no gushyigikira inganda zitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi. Izi ngamba zigamije ko iterambere ry’inganda ritagarukira ku mibare y’umusaruro gusa, ahubwo rinatanga amahirwe y’akazi, rikongera ubushobozi bw’abaturage bwo kwinjiza amafaranga kandi rigateza imbere imibereho yabo.

Muri gahunda zikomeje gushyirwamo imbaraga harimo n’umushinga wo kubaka urugomero rw’amashanyarazi rwa Nyabarongo II witezweho gutanga MW 43.5

Inganda no mu tundi turere tw’igihugu zikomeje gutezwa imbere

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza