Kenya yicapiye ibizamini bya Leta ku nshuro ya mbere mu myaka 65

Perezida wa Kenya, William Ruto, yatangaje ko igihugu cye cyacapiye ibizamini bya Leta imbere mu gihugu ku nshuro ya mbere mu myaka 65. Yabivugiye mu ijambo rye rya kane ku miterere y’igihugu, yagejeje ku Nteko Ishinga Amategeko i Nairobi ku wa Gatatu, tariki ya 18 Ugushyingo 2026.
Ruto yagize ati: “Ku nshuro ya mbere mu myaka 65, impapuro z’ibizamini zacapiwe hano muri Kenya.”
Aya magambo yashyizwe ku rubuga rwa X na Kenyans.co.ke. Yavuzwe mu gihe Kenya yiteguraga gusoza ibizamini bya Leta byitabiriwe n’abanyeshuri benshi kurusha ikindi gihe cyose mu mateka y’iki gihugu.
Ruto yavuze ko abanyeshuri miliyoni 3,6 bakoze ibizamini bya KPSEA, bisuzuma abarangije amashuri abanza, KJSEA, bisuzuma abiga mu cyiciro cya mbere cy’amashuri yisumbuye, na KCSE, gisoza amashuri yisumbuye. Biteganyijwe ko ibyo bizamini bisozwa ku wa Gatanu, tariki ya 20 Ugushyingo 2026.
Asobanura icyatumye ashyigikira ko ibyo bizamini bicapirwa mu gihugu, Ruto yavuze ko yabajije abayobozi ba Minisiteri ati: “Niba ducapa amafaranga muri Kenya, kuki tudashobora gucapa ibizamini muri Kenya?”
Ruto yavuze ko gucapira ibizamini imbere mu gihugu byanagabanyije amafaranga yakoreshwaga, bituma hirindwa amafaranga menshi yari gupfushwa ubusa.
Yagize ati: “Kandi muri iki gikorwa kimwe twakuyeho hafi miliyari imwe n’igice y’amashilingi yari kuzapfushwa ubusa.”
Hafi miliyari 1,5 z’amashilingi ya Kenya ni umubare watangajwe na Perezida Ruto ubwe. Muri Gashyantare 2026, Umunyamabanga Uhoraho ushinzwe Uburezi bw’Ibanze, Prof Julius Bitok, yari yabwiye Komisiyo y’Uburezi y’Inteko ko mu ngengo y’imari ya 2026/27 hateganyijwe miliyoni 147 z’amashilingi yo kugura imashini icapa.
Iyo mashini yari igenewe gutuma ibizamini bitangira gucapirwa muri Kenya, aho gukomeza kubicapira mu Bwongereza.
Ruto yanavuze ko ibizamini byakozwe mu mutuzo, nta bwoba cyangwa igihunga, ndetse nta n’igitutu cy’abashinzwe umutekano nk’uko byahoze.
Yagize ati: “Muri make, twakoze ibizamini nta mupolisi n’umwe uhari. Uko ni ko bikwiye kugenda.”
Ku wa 4 Ugushyingo 2026, Minisiteri y’Uburezi yari yatangaje ko Guverinoma ikomeje gukurikiranira hafi ibizamini, ku bufatanye na minisiteri zirimo iy’Umutekano w’Imbere mu Gihugu, hagamijwe gukaza umutekano mu duce twari twaragize ibibazo.
Ruto yashimangiye ko ibizamini bikwiye kuba uburyo bwo gusuzuma aho abanyeshuri bageze mu myigire yabo, aho kubatera ubwoba bw’ahazaza.
Yongeyeho ati: “Ibizamini ni igice gisanzwe cy’imyigire, si igikorwa cy’umutekano cyangwa ikibazo cy’ubuzima n’urupfu. Bikwiye gusuzuma intambwe abana bacu bagezeho, aho kubatera ubwoba ku hazaza habo.”
Abadepite n’abasenateri ba Kenya bakurikiye ijambo rya Perezida William Ruto mu Nteko Ishinga Amategeko, ku wa 18 Ugushyingo 2026.
Perezida William Ruto yakirwa n’ingabo z’icyubahiro ubwo yageraga ku Nteko Ishinga Amategeko i Nairobi, ku wa 18 Ugushyingo 2026.
Minisitiri w’Uburezi wa Kenya, Julius Ogamba, atanga impapuro z’ikizamini cya KCSE i Nyali, mu Ntara ya Mombasa, ku wa 16 Ugushyingo 2026.
Minisitiri Julius Ogamba asura abanyeshuri bari gukora ikizamini cya KCSE ku ishuri rya Khadija Senior School i Mombasa, ku wa 16 Ugushyingo 2026.
Minisitiri Julius Ogamba agenzura uko ikizamini cya KCSE gikorwa ku ishuri rya State House Girls Senior School i Nairobi, ku wa 4 Ugushyingo 2026.
Minisitiri Julius Ogamba agenzura uko isuzuma rya KJSEA rikorwa ku ishuri rya Sotik Comprehensive School mu Ntara ya Bomet, ku wa 30 Ukwakira 2026.