Amabuye y’agaciro yazamuye ibyoherezwa mu mahanga, ariko inkomoko yayo iravugwaho
Ibyoherezwa mu mahanga byazamutseho 51% mu gihembwe cya kabiri cya 2026, cyane cyane ku mabuye y’agaciro. Icyakora hari n’ibirego bya Leta y’Amerika n’imiryango itegamiye kuri Leta ku nkomoko y’ayo mabuye.
Amabuye y’agaciro yabaye kimwe mu bintu byazamuye cyane ibyoherezwa mu mahanga n’u Rwanda mu 2026. Muri icyo gihe kimwe, Leta zunze ubumwe za Amerika zafashe ibihano ku bantu no ku bigo by’u Rwanda, zivuga ko bifitanye isano n’ubucuruzi butemewe bw’amabuye akomoka mu burasirazuba bwa Congo. Iyi nkuru itandukanya imibare yatangajwe, ibyemezo byafashwe, n’ibirego bitaracibwa n’urukiko.
Ibyo tuzi neza: imibare
Mu itangazo rya Komite ishinzwe politiki y’ifaranga rya Banki Nkuru y’u Rwanda ryo ku wa 26 Kanama 2026, ibyoherezwa mu mahanga byiyongereyeho 51% mu gihembwe cya kabiri cya 2026, naho ibitumizwa mu mahanga byiyongereyeho 28%. Icyuho cy’ubucuruzi cyari miliyoni 821,9 z’amadolari muri icyo gihembwe. BNR yavuze ko iryo zamuka ryaturutse ku mabuye y’agaciro, ku bindi bicuruzwa bitari ibisanzwe, no ku bicuruzwa byongera koherezwa.
Imibare ya NISR y’igihembwe cya kabiri cya 2026 igaragaza ko ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bwiyongereyeho 26%. Mu 2025, ibyoherezwa mu mahanga by’amabuye atatu — cassiterite, wolframite na coltan — byiyongereyeho 46,2%.
Ibyemezo byafashwe na Leta y’Amerika
Ku wa 2 Werurwe 2026, ikigo cy’Amerika gishinzwe kugenzura umutungo w’abanyamahanga (OFAC) cyashyize Ingabo z’u Rwanda ku rutonde rw’ibihano, kivuga ko zishyigikiye M23.
Ku wa 25 Kamena 2026, OFAC yashyize ku rutonde rw’ibihano uruganda rutunganya zahabu Gasabo Gold Refinery LTD, Perezida waro Jean Malic Kalima, umuyobozi mukuru Bosco Kayobotsi, n’andi masosiyete atatu y’ubucukuzi: Bugambira Mines LTD, Wolfram Mining and Processing LTD na Rwinkwavu Mining Corporation LTD. Ibyo byemezo byashingiye ku itegeko rya Perezida wa Amerika 13413.
Ibi ni ibirego, si imyanzuro y’inkiko
Ibihano bya OFAC ni ibyemezo by’ubuyobozi bwa Leta y’Amerika, si urubanza rwaciwe n’urukiko. Muri Ukwakira 2025, ikigo cy’ubushakashatsi cyo muri Amerika Oakland Institute cyasohoye raporo ivuga ko igice kinini cy’amabuye ya tantalum u Rwanda rwoherezaga hanze cyari icyaturutse muri Congo mu buryo butemewe, kandi ko hagati ya 2013 na 2018 tantalum u Rwanda rwohereje muri Amerika yikubye inshuro 15. Icyo kigo kivuga ko gishingira ku mibare y’Ikigo cy’Amerika gishinzwe ubushakashatsi ku butaka (USGS) no kuri raporo z’itsinda ry’impuguke za Loni. Ibyo ni ibirego by’icyo kigo, ntibyemejwe n’urukiko.
Icyo inyandiko y’amahame iteganya
Ku wa 1 Kanama 2025, u Rwanda na RDC byatangaje inyandiko y’amahame y’uburyo bwo guhuza ubukungu bw’akarere, nk’uko byatangajwe na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Amerika. Muri iyo nyandiko, ibihugu byombi bivuga ko biteganya gukorana n’abandi bafatanyabikorwa mu gukuraho buhoro buhoro inzitizi, zaba iz’isura, iza tekiniki cyangwa iz’ubucuruzi, zibangamira kohereza hanze mu buryo butaziguye kandi bwemewe amabuye akomoka mu karere, cyane cyane gasegereti, tantalum, tungsten, niobium na zahabu.
Isesengura
Ibikurikira ni isesengura. Byerekana ko ikibazo cy’inkomoko y’amabuye kitari icy’umutekano gusa, ahubwo ari n’icy’ubucuruzi. Hari impamvu zo gutekereza ko niba uburyo bwo kugaragaza inkomoko y’amabuye bushimangiwe kandi bugenzurwa ku mugaragaro, bishobora kugabanya ibyo birego. Ariko ibyo ntibyemezwa n’imibare iriho ubu.
Iyi nkuru ishingiye ku itangazo rya Komite ishinzwe politiki y’ifaranga ya Banki Nkuru y’u Rwanda ryo ku wa 26 Kanama 2026, no ku itangazo rya Minisiteri y’Imari ya Amerika ryo ku wa 25 Kamena 2026.