Amasezerano ya Washington na Doha: Ibyashyizweho umukono n’ibitarasinywa
Kuva mu 2025 hashyizweho umukono ku nyandiko ebyiri zijyanye n’amahoro mu burasirazuba bwa Congo. Iyi nkuru igaragaza ibyasinywe n’ibitarasinywa, hanyuma igasesengura impamvu imirwano itarahagarara.
Mu myaka ibiri ishize hashyizweho umukono ku nyandiko ebyiri zikomeye zijyanye n’amahoro mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC). Icyakora, mu 2026 haracyabaho inama nyinshi zo kugenzura uko izo nyandiko zishyirwa mu bikorwa. Iyi nkuru itandukanya ibyanditse n’ibisesengurwa.
Ibyemezwa n’inyandiko
Amasezerano y’amahoro hagati ya RDC n’u Rwanda yashyizweho umukono ku wa 27 Kamena 2025 i Washington na ba minisitiri b’ububanyi n’amahanga b’ibihugu byombi, mu buhuza bwa Leta zunze ubumwe za Amerika na Qatar. Ibi bigaragara mu ijambo Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yavugiye muri uwo muhango.
Ku wa 15 Ugushyingo 2025, Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’u Rwanda yasohoye itangazo yakiriye neza ishyirwaho umukono ry’Amasezerano Shingiro ya Doha hagati ya Guverinoma ya RDC na AFC/M23, umutwe amakuru mpuzamahanga menshi avuga ko ushyigikiwe n’u Rwanda. Muri iryo tangazo, Guverinoma y’u Rwanda yavuze ko ari intambwe y’ingenzi mu nzira yo gukemura burundu imizi y’amakimbirane mu burasirazuba bwa RDC n’inzitizi z’amahoro mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Ibyabaye mu 2026
Muri Werurwe 2026, intumwa za RDC n’u Rwanda zahuriye i Washington, zemeranya ku ntambwe zifatika: kubahiriza ubusugire bw’ibihugu byombi, gahunda y’u Rwanda yo kuvana ingabo mu turere twagenwe, gahunda ifite igihe ntarengwa ya RDC yo guhagarika FDLR, no kurinda abasivili bose. Ibi bikubiye mu itangazo rihuriweho ryashyizwe ahagaragara na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Amerika.
Muri Kanama 2026, inama ya gatandatu y’urwego ruhuriweho rushinzwe guhuza ibikorwa by’umutekano yabereye i Geneve, aho impande zombi zemeye gahunda ebyiri zigamije gushimangira uburyo bwo kugenzura ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano ya Washington. Ibi bigaragara mu itangazo rihuriweho ryasohowe nyuma y’iyo nama.
Kuva ku wa 17 kugeza ku wa 21 Kanama 2026, mu Busuwisi habaye ibiganiro hagati ya RDC na AFC/M23. Nk’uko ikinyamakuru Africanews cyabitangaje ku wa 24 Kanama 2026, nyuma y’ibyo biganiro impande zombi zemeranyijwe ku gahunda igaragaza intambwe n’ingengabihe by’ibiganiro bikurikira mu rwego rwa Doha. Zanemeranyijweho uburyo bumwe bwo gutanga raporo ku kurenga ku gahenge k’imirwano, naho ubutumwa bwa mbere bwo kugenzura ako gahenge bwari buteganyirijwe i Minembwe, mu Ntara ya Kivu y’Epfo.
Icyo inyandiko zitavuga
Nk’uko umusesenguzi wa politiki Christian Moleka yabivuze mu nkuru y’ikinyamakuru Africanews, ingingo zerekeye agahenge ni igice kimwe gusa cy’amasezerano ya mbere y’ibyiciro (protocol) ya Doha, mu gihe andi masezerano atandatu y’ibyiciro yari atarashyirwaho umukono. Ni ukuvuga ko igice kinini cy’amasezerano yuzuye kitarashyirwaho umukono.
Isesengura: impamvu umukono utahita uzana amahoro
Ibikurikira ni isesengura, si amatangazo y’impande zavuzwe. Gushyira umukono ku nyandiko no kuyishyira mu bikorwa ni ibintu bibiri bitandukanye. Aya masezerano yombi arimo inshingano zisaba ibikorwa bifatika: kuvana ingabo ahantu runaka, guhagarika imitwe yitwaje intwaro, no kurinda abaturage. Ibyo bisaba uburyo bwo kugenzura n’ingamba ku batabikurikiza.
Bishobora rero kwerekana ko impande zombi zishaka kugumana inzira y’ibiganiro, ariko ko ibyemezo bikomeye bitaraboneka. Umubare munini w’inama zabaye mu 2026 ushobora kuba werekana ko kugenzura ari ho hakiri ikibazo, ariko ibyo ntibyemezwa n’amatangazo ubwayo.