Kuba umwe nyuma y’ibihano: Abagore 78 bahamijwe Jenoside basoje amahugurwa ya MINUBUMWE i Nyamagabe

Ibanze ·

Umugore wambaye ikanzu y’umukara ageza ijambo ahagaze imbere y’ameza yo kuvugiraho, inyuma ye hari icyapa cyanditseho “Twimakaze Ubumwe n’Ubudaheranwa, 31 Kanama - 23 Nzeri 2026”; iruhande rwe hicaye umukozi wa RCS wambaye impuzankano n’umugabo wambaye ishati y’icunga

Abagore 78 bahamijwe uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi, bitegura gusoza ibihano, basoje amahugurwa ya MINUBUMWE ku kwimakaza Ubumwe n’Ubudaheranwa mu Igororero rya Nyamagabe, biyemeza gusaba imbabazi abo bahemukiye no kwirinda ingengabitekerezo ya Jenoside.

Abagore 78 bahamijwe kugira uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi, bitegura gusoza ibihano, basoje icyiciro cya 9 cy’amahugurwa ku kwimakaza Ubumwe n’Ubudaheranwa yaberaga mu Igororero rya Nyamagabe kuva ku wa 31 Kanama 2026. Aya mahugurwa yasojwe ku wa Gatatu, tariki ya 23 Nzeri 2026, n’Umuyobozi Nshingwabikorwa ushinzwe Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Ubudaheranwa muri Minisiteri y’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu (MINUBUMWE), Uwera Kayumba Marie Alice.

Ni amahugurwa ategurwa na MINUBUMWE ku bufatanye n’Urwego rw’u Rwanda rushinzwe Igorora (RCS). Abayitabiriye baturutse mu magororero atandukanye yo hirya no hino mu gihugu. Nk’uko IGIHE yabitangaje, bakatiwe ibihano by’imyaka iri hagati ya 15 na 30, bakaba bafite imyaka y’amavuko iri hagati ya 50 na 100. Muri bo, 12 bahise basubira mu miryango yabo amahugurwa akirangira.

Umwe mu bagore basoje amahugurwa ageza ijambo ku bitabiriye umuhango wo kuyasoza mu Igororero rya Nyamagabe

“Kuba umwe” nk’amahitamo mashya

Nk’uko MINUBUMWE yabitangaje, Uwera Kayumba yasabye abo bagore kuzirikana iteka inyigisho bahawe, zikabafasha guhinduka nyakuri no gutangira urugendo rushya rwubaka, ruzira amacakubiri n’ingengabitekerezo ya Jenoside, ahubwo rushingiye ku mahitamo meza yo kuba umwe.

Yasabye kandi imiryango yabo n’umuryango nyarwanda muri rusange kwakira neza abarangiza ibihano no kubagirira icyizere kuko bagororotse. Yagize ati: “Ni ngombwa kongera kubana na bo nta kwishishanya n’urwikekwe, ahubwo mukabafasha gufatanya n’abandi mu rugendo rwo kwimakaza Ubumwe n’Ubudaheranwa.”

Abagore basoje amahugurwa bahagaze bakoma amashyi mu muhango wo kuyasoza

Nk’uko IGIHE yabitangaje, Uwera Kayumba yasobanuye ko aya mahugurwa agamije gufasha abagororwa kwiyumvamo agaciro no kumva uruhare rwabo mu kubaka Igihugu, kwiyunga n’abo bakoreye ibyaha n’imiryango yabo, no kwirinda gusubira mu byaha, cyane cyane ivangura, amacakubiri n’ingengabitekerezo ya Jenoside. Yagize ati: “Ni ngombwa ko abarangiza ibihano ku byaha bya Jenoside yakorewe Abatutsi basubira mu miryango yabo barahindutse by’ukuri, barangwa n’indangagaciro zubaka, biteguye gukomezanya n’abandi kwimakaza ubumwe n’ubudaheranwa.” Yasabye kandi inzego z’ibanze n’abafatanyabikorwa gukomeza kubaba hafi, kuko urugendo rwo gusubira mu buzima busanzwe rutarangirira mu mahugurwa.

Biyemeje gusaba imbabazi abo bahemukiye

Mu izina ry’abasoje amahugurwa, Mukamacumu Theresie wo mu Karere ka Nyamasheke yashimye inyigisho bahawe, avuga ko zabagaragarije ko Igihugu kibitayeho nubwo batatiye igihango cy’Ubunyarwanda bakagira uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

Umwe mu bagore basoje amahugurwa asoma ijambo imbere y’abitabiriye umuhango

Yavuze ko biyemeje gufatanya n’abandi Banyarwanda kubaka Igihugu no gusigasira ibyagezweho, kuba igisubizo aho kuba ikibazo, no kuba umusemburo w’amahoro aho bari hose. Biyemeje kandi gusobanurira abo bazasanga ko icyaha ari kibi uko cyaba kimeze kose, kubwiza ukuri abo bakoreye icyaha n’imiryango yabo, kubasaba imbabazi no kwiyunga na bo, guhindura imyumvire n’imitekerereze, guharanira kwigira no kwiteza imbere, kubahiriza gahunda za Leta n’indangagaciro na kirazira by’umuco nyarwanda, ndetse no kwirinda ingengabitekerezo ya Jenoside no kwamagana uwo ari we wese washaka kubasubiza mu mateka mabi banyuzemo. Mu byo biyemeje harimo no kurushaho gushimira Perezida Paul Kagame uko ayoboye Igihugu kigendera ku mategeko kandi gishyira umuturage ku isonga.

Umwe mu bagore basoje amahugurwa ashyikirizwa icyemezo n’umukozi w’Urwego rw’u Rwanda rushinzwe Igorora (RCS)

Mu nkuru Imvaho Nshya yasohoye ku wa 9 Nzeri 2026, amahugurwa akiri mu nzira, Mukamacumu yari yagize ati: “Twabaye ababyeyi babi, ntitwagirira akamaro uwahigwaga, twabaye ibigwari. Bari kudutegura uko Igihugu cyubatse. Igihugu cyaratubabariye, natwe tugomba kugira uruhare mu gusigasira ibyiza cyagezeho, tukareka icyaha icyo ari cyo cyose cyadusubiza ahabi twavuye.”

Imyitwarire izaba igihamya cy’impinduka

Komiseri w’Agateganyo ushinzwe Kugorora muri RCS, CSP Mukantabana Olive, yavuze ko aya masomo yari akenewe cyane. Yagize ati: “Mwahawe ibiganiro bitandukanye birimo Ubumwe n’Ubudaheranwa, ibijyanye na politiki y’igihugu, uburinganire n’iterambere ry’umuryango n’ibindi bizabafasha kwisanga mu bo musanze.” Yababwiye ko bazasanga hanze hari ikoranabuhanga, ariko ko batazatinda kurimenyera, yongeraho ati: “Ikizashimangira ko mwacengeye amasomo, ni imyitwarire myiza muzagaragaza nimugera mu miryango yanyu.”

Bamwe mu bagore basoje amahugurwa bakurikiye ibiganiro, bambaye imyenda y’amahugurwa iriho ikirango cya MINUBUMWE

Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akarere ka Nyamagabe, Samvura Valens, yasabye abo bagore kongera gutekereza ku buremere bwa Jenoside n’ingaruka zayo, no guharanira ko Igihugu kitazasubira muri ayo mateka. Yagize ati: “Kurangiza igihano ntabwo ari ugusiba ibyabaye, ahubwo ni intambwe ibaha amahirwe yo kongera kubaho no kugaragaza impinduka nziza, binyuze mu bikorwa muzafatanya n’abo muzaba musanze.”

Bamwe mu bitabiriye umuhango wo gusoza amahugurwa mu Igororero rya Nyamagabe

Abamaze guhugurwa barenga 2.800

Iyi gahunda yatangiye muri Werurwe 2025. Igenewe abagororwa bahamijwe ibyaha bya Jenoside basigaje amezi atandatu cyangwa munsi yayo ngo basoze ibihano, nk’uko The New Times yabitangaje, kandi buri cyiciro kimara nk’ukwezi kumwe. MINUBUMWE ivuga ko abagabo bahugurirwa mu Igororero rya Nyamasheke, naho abagore bagahugurirwa mu Igororero rya Nyamagabe.

Abandi bitabiriye umuhango bakurikiye ibiganiro

Muri Kamena 2026, ubwo hasozwaga icyiciro cya munani cyabereye mu Igororero rya Nyamasheke, MINUBUMWE yatangaje ko abari bamaze guhugurwa ari 2.748, barimo abagabo 2.544 n’abagore 204. Ubwo iki cyiciro cya 9 cyatangiraga, IGIHE yatangaje ko, hamwe n’aba bagore 78, abamaze guhugurwa bageze ku 2.826, barimo abagore 282.

Muri Gashyantare 2026, ubwo icyiciro cya karindwi cyatangizwaga, Uwera Kayumba yavuze ko abantu barenga 120.000 bari barafunzwe mu ntangiriro bazira ibyaha bifitanye isano na Jenoside, kandi ko kuva mu 2018 buri mwaka hafungurwa abarenga 1.000 barangije ibihano, bigatuma hakenerwa gahunda zinoze zo kubafasha gusubira mu muryango, nk’uko The New Times yabitangaje. Muri Kamena 2026, iki kinyamakuru cyanditse ko iyi gahunda yashyizweho nyuma y’ubushakashatsi bwagaragaje ko bamwe mu bafunguwe bahuraga n’ingorane zirimo ingengabitekerezo ya Jenoside, guhakana no gupfobya Jenoside, gutoteza abarokotse n’abatangabuhamya, amakimbirane mu miryango no kwigunga.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza