Ubutabera nsanasano: Abakozi ba RIB n’abavoka basoje amahugurwa ku buhuza n’imishyikirano

Ibanze ·

Umugore uhagaze imbere y’abakozi ba RIB bambaye amakoti y’akazi, bicaye ku meza mu cyumba cy’amahugurwa

Abantu 36 barimo abakozi ba RIB n’abavoka basoje amahugurwa ku buhuza, imishyikirano no gucunga amakimbirane, yateguwe na MINIJUST ifatanyije na UNDP, atangwa na ILPD.

Ku wa Gatanu, tariki ya 25 Nzeri 2026, Minisiteri y’Ubutabera (MINIJUST) yatangaje ko hasojwe amahugurwa ku buryo bwo gukemura amakimbirane hatisunzwe inkiko (Alternative Dispute Resolution, ADR), yahawe abantu 36 barimo abakozi b’Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha (RIB) n’abavoka bo mu Rugaga rw’Abavoka mu Rwanda. Ayo mahugurwa yateguwe na MINIJUST ku bufatanye n’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye rishinzwe Iterambere (UNDP), atangwa na Institute of Legal Practice and Development (ILPD), ikigo gihugura abakora umwuga w’amategeko.

Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa X, MINIJUST yavuze ko “amahugurwa yongereye ubumenyi ngiro mu buhuza, mu mishyikirano no mu gucunga amakimbirane.” Ubwo butumwa bwaherekejwe n’ikimenyetso #UbutaberaNsanasano. Ubutabera nsanasano ni izina rikoreshwa mu Kinyarwanda kuri ubu buryo, rikaba ari na ryo ryahawe politiki y’igihugu ibugenga, yashyizweho mu 2022.

Abakozi ba RIB n’abandi bitabiriye amahugurwa bakurikiye umwe mu batanze ibiganiro

Ku wa Mbere, tariki ya 21 Nzeri 2026, ILPD yari yatangaje ko iri guhugura abavoka n’abakozi ba RIB kuri ubu buryo, hagamijwe kubongerera ubumenyi bwo kubukoresha no kohereza imanza muri bwo mu nzego zose z’ubutabera. Ku rubuga rwayo rwa Instagram, ILPD yasobanuye ko amahugurwa yibanda “ku kongera ubumenyi ngiro bwo gukoresha neza, guteza imbere no kohereza imanza mu nzira zo gukemura amakimbirane hatisunzwe inkiko, bityo buri wese akabona ubutabera bwihuse kandi bunoze.”

Umwe mu batanze ibiganiro ahagaze imbere y’abitabiriye amahugurwa, mu ifoto yashyizwe ahagaragara na ILPD

RIB n’abavoka mu rugendo rw’ubutabera nsanasano

Uruhare rw’izi nzego zombi rwagarutsweho mu nama nyunguranabitekerezo ya mbere y’igihugu ku gukemura amakimbirane hatisunzwe inkiko, yabaye ku wa 22 Gicurasi 2026, nk’uko urubuga rwa ILPD rwabitangaje. Perezida w’Urukiko Rukuru, Jean Pierre Habumuremyi, yavuze ko inzego z’ubutabera zikwiye gukoresha ubuhuza uko bishoboka kose kuva ku ntangiriro z’iperereza n’ikurikiranacyaha. Yagize ati: “Ubuhuza mu manza nshinjabyaha nibukoreshwa byimazeyo ku rwego rw’ubushinjacyaha, imanza nyinshi zizarangira zitoherejwe mu rukiko.”

Phocas Rutembesa wo mu Rugaga rw’Abavoka yavuze ko abavoka bagenda bayoboka ubuhuza n’ubwumvikane ku cyaha, ariko ko inzego zikwiye kurushaho gufata iya mbere: “Akenshi ni abavoka basunika ngo habeho ubwumvikane ku cyaha. Ni gake tubona abashinjacyaha ari bo batangiza iyo nzira ubwabo.” Umuyobozi Mukuru ushinzwe Ubugenzacyaha muri RIB, Jean Marie Twagirayezu, we yagaragaje ko hakenewe amategeko asobanutse kurushaho, abakozi b’inzobere, gukomeza guhugura abakora mu by’amategeko no kurushaho gusobanurira abaturage akamaro k’ubu buryo.

Abitabiriye amahugurwa mu kiganiro, bamwe muri bo bicaye imbere y’abandi

Umwe mu batanze ibiganiro aganiriza abitabiriye amahugurwa, biganjemo abakozi ba RIB

Ubutabera nsanasano mu mibare

Nk’uko IGIHE yabitangaje ku wa 23 Nzeri 2026, mu mwaka w’ubucamanza wa 2025/26 ibibazo 19.888 byakemuwe hifashishijwe ubutabera nsanasano, bivuye ku bihumbi 15 mu mwaka wabanje, ni ukuvuga inyongera ya 32,4%. Iyo nkuru ivuga ko, nk’uko Minisiteri y’Ubutabera ibigaragaza, ibirarane by’imanza byavuye ku ijanisha rya 62% mu 2022 bikagera kuri 49% muri Kamena 2025, intego ikaba ko mu myaka itanu yatangiye mu 2024 bizaba bisigaye ari 30%.

Muri ya nama yo muri Gicurasi, Umuyobozi Mukuru wa ILPD, Dr Aimé Muyoboke Karimunda, yavuze ko kuva muri Kamena 2023 imanza 34.754 zari zimaze gukemurwa binyuze mu bwumvikane bushingiye ku kwemera icyaha (plea bargaining), naho kuva muri Nzeri 2025 kugeza muri Gicurasi 2026 imanza 1.458 zikemurwa binyuze mu buhuza hagati y’uwakorewe icyaha n’uwagikoze.

Umugabo uhagaze imbere asobanurira abitabiriye amahugurwa

Umuvugizi w’Inkiko, Harrison Mutabazi, yabwiye IGIHE ko hari imishinga y’amategeko iri gutegurwa kugira ngo ibyaha bishobora gukemurwa muri ubu buryo byiyongere. Yagize ati: “Nk’ubu ku byaha bihanishwa igifungo kitarenze imyaka itanu bisanzwe biteganywa n’amategeko ko bikemukira mu butabera nsanasano. Gusa hari ibindi turi kugenda tuganiraho kugira ngo bizongerwemo.”

Umwe mu batanze ibiganiro aganira n’abitabiriye amahugurwa, barimo abakozi ba RIB n’abandi bambaye imyenda isanzwe

Ubufatanye na UNDP n’andi mahugurwa

UNDP isanzwe ari umufatanyabikorwa wa MINIJUST muri uru rwego. Ubwo Minisitiri w’Ubutabera n’intumwa z’Umuryango w’Abibumbye basuraga Ikigo cyo gukemura amakimbirane hatisunzwe inkiko (ADR Centre) cy’i Nyamirambo ku wa 30 Nyakanga 2025, Uhagarariye UNDP mu Rwanda, Dr Fatmata Lovetta Sesay, yagize ati: “Twishimira gufatanya na Minisiteri y’Ubutabera kwagura ubu buryo bushya.” Icyo gihe MINIJUST yatangaje ko icyo kigo, cyatangijwe muri Kanama 2024, cyari cyakiriye ibibazo 151 hagati ya Nzeri 2024 na Kamena 2025, 149 muri byo bigakemuka.

Abitabiriye amahugurwa mu ifoto y’urwibutso yasangijwe na MINIJUST ubwo yatangazaga isozwa ryayo

Aya mahugurwa aje akurikira andi MINIJUST yateguye muri uyu mwaka: kuva ku wa 29 Werurwe kugeza ku wa 1 Mata 2026 yahuguye abagenzacyaha n’abashinjacyaha ku bufatanye n’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi (EU), naho ku wa 31 Werurwe 2026, ifatanyije na International Alert, itangiza amahuriro y’ubutabera nsanasano (ADR Clubs) mu mashuri y’amategeko.

Ifoto y’urwibutso y’abitabiriye amahugurwa, yashyizwe ahagaragara na ILPD

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza