Ubwumvikane ku cyaha: imanza zirenga 850 zakemuwe mu minsi itanu mu magereza

Kuva ku wa 26 kugeza ku wa 30 Mutarama 2026, inzego z’ubutabera zakemuye imanza 855 mu bigo by’amagororero byose by’igihugu. Zifuza ko iki gikorwa kizajya kiba buri mezi abiri.
Kuva ku wa 26 kugeza ku wa 30 Mutarama 2026, inzego z’ubutabera z’u Rwanda zakoze igikorwa cyo gukemura imanza mu bigo by’amagororero byose by’igihugu. Muri iyo minsi itanu, imanza 825 zakemuwe hakoreshejwe ubwumvikane ku cyaha, izindi 30 zikemurwa hakoreshejwe kunga hagati y’uregwa n’uwagizweho ingaruka.
Abakoze iki gikorwa
Iki gikorwa cyakozwe ku bufatanye bw’Urwego rw’Ubucamanza, Ubushinjacyaha Bukuru, umuryango Legal Aid Forum n’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Imfungwa n’Abagororwa (RCS).
Umuvugizi w’Urwego rw’Ubucamanza, Harrison Mutabazi, yavuze ko abakozi b’inkiko n’izindi nzego z’ubutabera bari mu bigo by’amagororero byose mu gihugu, batanga ubumenyi, baburanisha imanza z’ubwumvikane ku cyaha kandi banunga impande zombi.
Icyo ubwumvikane ku cyaha ari cyo
Ubwumvikane ku cyaha ni uburyo bwo gukemura urubanza rw’inshinjabyaha hatabanje kuruburanisha mu mizi yarwo yose. Ukekwaho icyaha yemera ku bushake bwe ibyo akurikiranyweho, hakabaho ubwumvikane ku gihano, hanyuma urukiko rukabyemeza.
Bisobanura ko uwemeye ataba yahamijwe icyaha nyuma y’iburanisha risanzwe; aba yemeye ku bwende bwe, urukiko rukemeza ubwo bwumvikane. Umuntu ntashobora guhatirwa kwemera icyaha.
Impamvu bikorwa
Mutabazi yavuze ko izo nzego zifuza ko iki gikorwa kizajya kiba buri mezi abiri mu bigo by’amagororero byose. Yongeraho ko iyo bikomeje muri ubwo buryo imanza zihuta, bikagabanya ibirarane kandi bikagabanya n’ubucucike mu bigo by’amagororero.
Yavuze kandi ko ubu buryo bugarura umwuka w’ubutabera bwunga, ni ukuvuga ubwibanda ku gusana ibyangiritse aho kwibanda ku gihano cyonyine.
Abo bireba
Benshi mu bari mu bigo by’amagororero baba ari abafunzwe by’agateganyo: abakekwaho ibyaha batarahamywa n’urukiko. Ni yo mpamvu igikorwa nk’iki kigira uruhare runini ku gihe umuntu amara ategereje ko urubanza rwe ruburanishwa.
Kunga hagati y’uregwa n’uwagizweho ingaruka na bwo ni ubundi buryo: impande zombi ziganira, uwagizweho ingaruka akavuga icyo akeneye, hanyuma hakabaho ubwumvikane bwemezwa.
Uko kunga kwagiye kwiyongera
Imibare y’umwaka w’ubucamanza wa 2024/2025 igaragaza ko imanza zarangijwe hakoreshejwe kunga zavuye ku 2.395 zo mu mwaka wa 2023/2024 zigera ku 3.166, ni ukuvuga ubwiyongere bwa 32%. Ni imibare igaragaza ko ubu buryo bugenda bwakirwa n’abantu benshi.
Inkomoko: The New Times, "Plea bargain: Over 800 criminal cases settled in week-long drive", Mutarama 2026.
Soma iyi nkuru ku rubuga rwa The New Times