“Future Health”: U Rwanda mu biganiro byateguwe na UAE ku buzima bw’ejo hazaza

Dr. Yvan Butera yahagarariye u Rwanda i New York mu biganiro bya Future Health byayobowe na Ahmed Al Sayegh, Minisitiri w’Ubuzima no Gukumira Indwara wa UAE, byahuje ibihugu 15 bigamije ko inzego z’ubuzima ziva ku kuvura indwara zikibanda ku kumenya ibyago hakiri kare no gukumira indwara.
U Rwanda, ruhagarariwe n’Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubuzima, Dr. Yvan Butera, rwitabiriye i New York ibiganiro bya Future Health (Ubuzima bw’ejo hazaza) byahuje abaminisitiri n’abayobozi mu rwego rw’ubuzima baturutse mu bihugu 15, ku ruhande rw’Inteko Rusange ya 81 y’Umuryango w’Abibumbye (UNGA81). Byateguwe n’ihuriro Future Health rya Abu Dhabi, biyoborwa na Ahmed Al Sayegh, Minisitiri w’Ubuzima no Gukumira Indwara wa Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu (UAE), byibanda ku buryo inzego z’ubuzima zava ku kuvura indwara zikajya ku kumenya ibyago hakiri kare no kuzikumira.
Nk’uko Minisiteri y’Ubuzima (MINISANTE) yabitangaje ku wa 25 Nzeri 2026, iyi gahunda ihuza abafatanyabikorwa “kugira ngo bategure ejo hazaza h’ubuzima bwiza.” Ibiganiro byagaragaje isano iri hagati y’inzego z’ubuzima zihamye, zishyigikiwe n’amakuru, ubwenge bw’ikoranabuhanga n’abakozi bafite ubumenyi, n’ingingo zo gukumira indwara, imibereho myiza n’imijyi ibereye guturwamo, kugira ngo abantu babeho igihe kirekire bafite ubuzima bwiza. Dr. Butera yari mu bafashe ijambo, nk’uko bigaragara ku mafoto ya MINISANTE, ariko Minisiteri ntiyatangaje ibyo yavuze by’umwihariko.
Dr. Yvan Butera (wa mbere ibumoso) na Minisitiri Ahmed Al Sayegh wa UAE (wambaye amadarubindi, iburyo bw’umugore uvuga) mu biganiro bya Future Health byabereye i New York.
Kuva ku kuvura ukagera ku gukumira
Ibiganiro byari bifite insanganyamatsiko igira iti “Kuvugurura inzego z’ubuzima hagamijwe kumenya ibyago mbere, gukumira indwara no kuzamura ubuzima bw’abaturage” (Redesigning Health Systems for Prediction, Prevention and Population Health Outcomes). Byitabiriwe n’abahagarariye Angola, Brésil, Ethiopia, Finland, Guyana, Indonesia, Madagascar, Mali, Nigeria, u Rwanda, Suède, UAE, u Bwongereza, Tanzania na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, barimo abaminisitiri b’ubuzima ba Indonesia, Guyana na Mali.
Nk’uko itangazo Future Health yashyize ahagaragara ku wa 26 Nzeri 2026 ribivuga, abitabiriye bagaragaje ibintu bine bijyana: amakuru ku baturage afasha kumenya ibyago hakiri kare; amafaranga n’uburyo bushishikariza gukumira indwara; ubushobozi bwo guhindura ayo makuru serivisi zitangwa ku gihe; n’inzego abaturage bizera, zidaheza kandi zibageraho aho batuye. Mu ngero zatanzwe harimo gusuzuma abaturage mu byiciro byose by’ubuzima bwabo, abajyanama b’ubuzima bifashisha inyandiko z’ikoranabuhanga, kwegereza abaturage serivisi z’ubuvuzi na politiki ku mirire.
Muri iryo tangazo, Minisitiri Al Sayegh yagize ati: “Gushora imari mu gukumira indwara ni ugushora imari mu bantu no mu hazaza h’imiryango migari yacu. Uko siyansi iduha gusobanukirwa neza ibyago, tugomba gukora ku buryo ubwo bumenyi butuma hafatwa ingamba hakiri kare kandi ubuzima bukarushaho kuba bwiza.”
Dr. Yvan Butera (ibumoso) aganira n’undi mu bitabiriye ibiganiro bya Future Health i New York.
Future Health, ihuriro rya Abu Dhabi
Future Health ni urubuga rw’ubufatanye mpuzamahanga mu buzima rukora umwaka wose, rutegurwa n’Urwego rushinzwe Ubuzima muri Abu Dhabi (Department of Health – Abu Dhabi) n’abafatanyabikorwa barwo, rukaba rushyigikiwe na Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Igikomangoma cya Abu Dhabi. Insanganyamatsiko yarwo ya 2026 ni “Kumva ibimenyetso ni ko kumenya ibizaba” (To Sense is to Predict).
Dr. Ahmed AlKhazraji, Umuyobozi Mukuru ushinzwe gahunda yo kubaho neza (Healthy Living) muri urwo rwego, wari uruhagarariye muri ibi biganiro, yasobanuye uko Abu Dhabi ishyira mu bikorwa ingamba zayo zo gukumira indwara, maze nk’uko iryo tangazo ribivuga agira ati: “Ubushobozi bwo kumenya ibyago hakiri kare ni intambwe ikomeye, ariko kubimenya byonyine ntibihagije ngo ubuzima bube bwiza. Tugomba guhangana n’ibintu bigira ingaruka ku buzima kera cyane mbere y’uko umuntu agera kwa muganga.”
Inyandiko y’ubushakashatsi Future Health yashyize ahagaragara ku wa 23 Nzeri 2026, ifatanyije na McKinsey Health Institute, igaragaza ko guhangana n’ibyago by’indwara bishobora kwirindwa byakongera ku musaruro mbumbe w’Isi agera kuri tiriyari 16,4 z’amadolari ya Amerika ku mwaka mu 2050, kandi ko ku bintu 23 bigena ubuzima bw’umuntu, 19 biri hanze y’urwego rw’ubuvuzi. Dr. AlKhazraji yanatumiye abayobozi bo mu rwego rw’ubuzima ku Isi gukomereza ibi biganiro mu nama Abu Dhabi Future Health Summit izaba kuva ku wa 20 kugeza ku wa 22 Ukwakira 2026.
Aho u Rwanda ruhurira n’izi ngingo
Dr. Butera ari ku mwanya w’Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubuzima kuva mu Gushyingo 2022, akaba ashinzwe ubuzima rusange n’ubuvuzi bw’ibanze. Ku ngingo y’abakozi bafite ubumenyi, u Rwanda ruri mu mavugurura yiswe “4x4”, yemejwe n’Inama y’Abaminisitiri ku wa 13 Nyakanga 2023, agamije kongera inshuro enye umubare w’abakozi bo mu rwego rw’ubuzima mu myaka ine, bakava ku mukozi umwe ku baturage 1.000 bakagera nibura kuri bane. MINISANTE ivuga ko kugeza mu Kuboza 2025 abanyeshuri barenga 16.360 bari bamaze gutangira kwiga imyuga y’ubuvuzi kuva iyo gahunda yatangira.
Uruhare rw’ikoranabuhanga mu gukumira indwara ruzanagarukwaho mu nama ya gatanu ya Africa HealthTech Summit u Rwanda ruzakira kuva ku wa 30 Nzeri kugeza ku wa 2 Ukwakira 2026 muri Kigali Convention Centre, ifite insanganyamatsiko igira iti “Ubuzima bwiza kuri bose, bushyigikiwe n’inzego z’ubuzima zikoresha ubwenge bw’ikoranabuhanga.” MINISANTE ivuga ko izaganira ku buryo ikoranabuhanga ryafasha gukumira indwara, gushyigikira abakozi bo mu rwego rw’ubuzima, kwegereza abaturage serivisi nziza no kubaka imiryango ifite ubuzima bwiza.