Urubyiruko rw’i Rusororo rwasabwe gutanga amakuru ku nzoga z’ibyuma zigihishwe

Ibanze ·

Umuganda rusange i Rugende mu Murenge wa Rusororo, Akarere ka Gasabo

Mu muganda rusange usoza Nzeri wabereye i Rugende mu Murenge wa Rusororo, Minisitiri w’Ubuzima Dr. Sabin Nsanzimana yavuze ko “haracyari umurizo w’ibyuma”, asaba urubyiruko gutanga amakuru ku mirongo 114, 112 na 9001, kwirinda ibiyobyabwenge no kureka ubusinzi.

Minisitiri w’Ubuzima, Dr. Sabin Nsanzimana, yasabye urubyiruko n’abaturage b’Umujyi wa Kigali gufasha inzego guca burundu inzoga z’ibyuma zigihishwe, batanga amakuru ku mirongo itishyurwa ya 114, 112 na 9001. Yabivugiye mu muganda rusange usoza ukwezi kwa Nzeri wo ku wa 26 Nzeri 2026, ku rwego rw’Umujyi wa Kigali wabereye i Rugende mu Kagari ka Mbandazi, Umurenge wa Rusororo mu Karere ka Gasabo.

Uyu muganda wahujwe n’ubukangurambaga bwa SoberGen, bugamije kubaka urubyiruko rutarangwamo ubusinzi n’ibiyobyabwenge. Witabiriwe kandi n’Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Urubyiruko n’Iterambere ry’Ubuhanzi, Sandrine Umutoni, Umuyobozi w’Umujyi wa Kigali, Samuel Dusengiyumva, Umuyobozi wa Komisiyo y’Igihugu y’Amatora, Oda Gasinzigwa, n’Umunyamabanga w’Ishyirahamwe ry’Umupira w’Amaguru mu Rwanda (FERWAFA), Bonnie Mugabe. Umunota.com uvuga ko abakinnyi b’amakipe y’igihugu y’abatarengeje imyaka 23 na 17, n’ikipe Common Jannali FC yo muri Australia, na bo bifatanyije n’abaturage.

Abitabiriye bamennye laterite mu muhanda uzwi nka “Ku Makamyo” banawucira inzira z’amazi, banatema ibihuru mu gishanga. Nk’uko InyaRwanda yabitangaje, Meya Dusengiyumva yavuze ko umuganda wabereye i Rugende kuko ari hamwe mu hantu hakundaga kugaragara inzoga nyinshi z’ibyuma.

Urubyiruko rwambaye imipira y’icyatsi, imwe yanditseho “RWANDA”, rukuraho ibihuru mu muganda i Rusororo.

Abitabiriye umuganda i Rusororo bahererekanya amatafari.

“Haracyari umurizo w’ibyuma”

Nyuma y’umuganda, Minisitiri Nsanzimana yavuze ko inzoga z’ibyuma zitarashira burundu. Nk’uko IGIHE yabitangaje, yagize ati: “Haracyari umurizo w’ibyuma. Haracyari utwuma dukeya mureke dufatanye, na two dushire… Biriya bintu byica mu bwonko. Niwumva kwa runaka bari guteka kanyanga uhamagare 114 cyangwa 112 hanyuma baze babisobanure kuko byica abantu.”

Minisiteri y’Ubuzima (MINISANTE) yakusanyije ubutumwa bwe mu ngingo eshatu: gutanga amakuru ku haba hakiri inzoga z’ibyuma; kuzibukira ibiyobyabwenge n’itabi no kwirinda “ibigare” by’ababikoresha, kuko byangiza ubwonko; no kureka ubusinzi, abo kureka inzoga burundu bitashobokera bakanywa nkeya (#TunyweLess). Yanasabye urubyiruko gusoza umwaka rufite ubuzima bwiza buzira ubusinzi n’ibiyobyabwenge.

Nk’uko Umunota.com wabitangaje, Minisitiri yanagize ati: “Nta hantu na hamwe abantu bateye imbere ku isi barabaswe n’ubusinzi, ahubwo hari ibihugu byagiye bisenyuka, urubyiruko rwagiye rubura intege zo kubaka igihugu bitewe n’ibijyanye n’ubusinzi.”

Abaturage n’abambaye impuzankano za gisirikare bacukura itaka mu muganda i Rusororo.

Nk’uko InyaRwanda yabitangaje, ku bijyanye n’itabi Minisitiri yagize ati: “Hari abantu bajya ahantu ku dushyamba nimugoroba bagatumura ibintu by’ibitabi. Biriya bintu birabangiza ubwonko. N’amasigara ni mabi nimushaka muzayareke burundu.” Abitabiriye bahise basaba ko n’amasigara yacibwa burundu nk’uko ibyuma byaciwe, maze ubwo Minisitiri yababazaga ababishyigikiye, hafi ya bose bamanika amaboko.

Urubyiruko rwabwiye IGIHE ko ibyuma bitarashira ariko impinduka zigaragara. Ngizwenayo Jonathan yagize ati: “Hari bake bakibifite ariko hasigaye bakeya. Gusa kubera ubukangurambaga hari icyamaze guhinduka. Ubundi iyo bafataga ibyuma, ntibabonaga umwanya wo gukora ariko aho babiciriye, uba ubona urubyiruko ruhuze cyane mu mirimo…”

Ubutumwa bwo kwirinda ibyuma n’ibiyobyabwenge bwatanzwe imbere y’imbaga y’abitabiriye umuganda i Rusororo.

Ibyuma byahitanye abarenga 50

Ibyuma ni izina rihabwa inzoga zikaze zitujuje ubuziranenge Leta yahagurukiye guca. Mu kiganiro na IGIHE cyatangajwe ku wa 4 Kanama 2026, Minisitiri Nsanzimana yavuze ko kuva muri Mutarama kugeza muri Nyakanga abantu barenga 500 bagiye kwivuza nyuma yo kuzinywa, abarenga 100 bagahuma, kandi ko abarenga 50 bari bamaze kwicwa na zo. Icyo gihe, Ikigo cy’u Rwanda gishinzwe kugenzura ibiribwa n’imiti (Rwanda FDA) cyari kimaze gufunga inganda zirenga 100 zikora inzoga.

Leta yashyizeho umurongo utishyurwa wa 9001 wo gutanga amakuru ku hahishwe ibyuma. Nk’uko IGIHE yabitangaje, Minisitiri Nsanzimana yavuze ko kuva gahunda yo guca ibyuma yatangira hafashwe litiro zigera kuri miliyoni 20, naho ku wa 20 Nzeri 2026, Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Habimana Dominique, yari yasabye abakizihishe kuzishyikiriza inzego ku bushake.

Nk’uko RadioTV10 ibivuga, SoberGen yamenyekanye cyane mu gihugu ku wa 19 Nzeri 2026, ubwo urubyiruko rwakoraga umuganda warwo wihariye mu gihugu hose, ku rwego rw’igihugu ukabera mu Karere ka Ruhango. Ubu bukangurambaga bwashyize urubyiruko ku isonga mu butumwa bwari busanzwe butangwa, burimo “Hehe n’Icyuma” na #TunyweLess. MINISANTE yatangije #TunyweLess nyuma y’uko ubushakashatsi bw’igihugu bugaragaje ko ikigero cyo kunywa inzoga cyavuye kuri 41% mu 2013 kikagera kuri 48% mu 2022.

Bamwe mu bitabiriye ubukangurambaga bwa SoberGen nyuma y’umuganda, bambaye imipira n’ingofero bya SoberGen.

Isuku, imvura n’umuziki

Mbere y’uyu muganda, Minisiteri y’Ubutegetsi bw’Igihugu yari yatangaje ko uzibanda ku bikorwa byo gukumira ibiza bishobora guterwa n’imvura, ukanatangirwamo ubutumwa bwo kwirinda ibinyobwa n’ibiribwa bitujuje ubuziranenge, nk’uko InyaRwanda yabitangaje.

Bamwe mu bitabiriye umuganda n’ubukangurambaga bwa SoberGen i Rusororo baganira.

Meya Dusengiyumva yasabye abaturage gufatanya n’inzego mu guca ibyuma n’ibindi binyobwa bitujuje ubuziranenge, no gutanga amakuru y’aho bikibitswe. Nk’uko KT Press yabitangaje, yanagize ati: “Tugomba kugira isuku ku mibiri yacu, mu ngo zacu n’aho dukorera, kandi muri iki gihe cy’imvura tugomba kwirinda kwinjira mu miyoboro y’amazi iyo imvura nyinshi iri kugwa. Tubanze tureke amazi atambuke.”

Urubyiruko rwambaye imipira ya SoberGen rwishimye nyuma y’umuganda i Rusororo.

Umuganda wasojwe n’igitaramo cy’abahanzi Bruce Melodie na Davis D. InyaRwanda ivuga ko Bruce Melodie yibukije urubyiruko ko ari rwo Rwanda rw’uyu munsi n’urw’ejo hazaza, arusaba kwirinda inzoga n’ibinyobwa bitujuje ubuziranenge kuko igihugu gikeneye urubyiruko rufite mu mutwe hazima.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza