Kibeho: Umuganda usoza Nzeri wahuje gukora umuhanda n’urugamba rwo guca inzoga z’ibyuma

Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Dominique Habimana, yakoranye umuganda usoza Nzeri n’abaturage b’i Kibeho muri Nyaruguru, nyuma abasaba kwirinda ibiyobyabwenge no gutanga amakuru ku hakiri inzoga zitujuje ubuziranenge.
Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Dominique Habimana, yifatanyije n’abaturage bo mu Murenge wa Kibeho, mu Karere ka Nyaruguru, mu muganda rusange usoza ukwezi kwa Nzeri wabaye ku wa Gatandatu, tariki ya 26 Nzeri 2026. Nk’uko Minisiteri y’Ubutegetsi bw’Igihugu (MINALOC) yabitangaje, uyu muganda wahujwe n’ubukangurambaga bugamije guteza imbere umuryango utekanye no kugira urubyiruko rushoboye, binyuze mu gukomeza kwirinda no kurwanya ibiyobyabwenge n’ibinyobwa bitujuje ubuziranenge. Ni ubukangurambaga buzwi nka SoberGen (Sober Generation), bugamije kugira urubyiruko rwirinda ubusinzi n’ibiyobyabwenge.
Minisitiri Dominique Habimana (wambaye umupira w’umukara n’amataratara) akora umuganda hamwe n’abaturage b’i Kibeho
Habimana, wagizwe Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu muri Nyakanga 2025, yari kumwe na Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Alice Kayitesi, nk’uko Akarere ka Nyaruguru na InyaRwanda babitangaje. IGIHE yatangaje ko umuganda wabereye mu Mudugudu wa Sinayi, mu Kagari ka Kibeho, abaturage bakora umuhanda w’umugenderano wunganira uwa kaburimbo. Uyu muhanda witezweho koroshya urujya n’uruza i Kibeho mu gihe cy’ingendo nyobokamana, igihe imihanda isanzwe iba isa n’ifunze.
Abitabiriye umuganda i Kibeho, barimo abambaye imipira ya SoberGen n’umusirikare, bacukura ubutaka
Abitabiriye umuganda bacukura ku nkengero z’inzira y’igitaka i Kibeho
“Iterambere rigomba gusanga abaturage bameze neza”
Nyuma y’umuganda, Minisitiri Habimana yagiranye ikiganiro n’abaturage cyibanze ku ngingo eshatu: kubaka umuryango utekanye kandi ushoboye, kwirinda ibiyobyabwenge n’ubusinzi mu rubyiruko, no guhashya ibinyobwa bitujuje ubuziranenge. Nk’uko MINALOC yabitangaje, yagize ati: “Kuba muzima bijyana no kwirinda ibiyobyabwenge aho biva bikagera. Niba hari aho unyuze babicuruza, menyesha ubuyobozi. Iterambere twifuza tuzarigeraho turi bazima, rigomba gusanga abaturage bameze neza, bari ‘sober’ [badasinze]. Ntabwo wazana iterambere ku rundi ruhande abaturage bari kwicwa n’ibiyobyabwenge.”
Minisitiri Dominique Habimana aganiriza abaturage b’i Kibeho nyuma y’umuganda
Mu butumwa MINALOC yashyize ahagaragara nyuma y’umuganda, Minisitiri yagize ati: “Dukeneye urubyiruko rufite ubuzima bwiza, rutekereza neza kandi rukoresha imbaraga zarwo mu kubaka igihugu. Ibiyobyabwenge n’ubusinzi bibangamira iyo ntego. Imihanda, amashanyarazi, amazi, amashuri n’amavuriro turimo kubaka bigomba gusanga abaturage bafite ubuzima bwiza, bashoboye kubyifashisha no gukomeza guteza imbere igihugu.”
Yagiriye inama abakibitse bimwe mu binyobwa bitemewe kubitanga hakiri kare, kuko urugamba rwo kubihashya rutazarangira, kandi ko uzafatwa azabihanirwa. Nk’uko Kigali Today yabitangaje, yibukije kandi ko nta waciye inzoga gakondo: abazenga basabwa kutazivangamo ibyica ubuzima, kandi igihe bateganya kuzikoresha nko mu bukwe bakabimenyesha ubuyobozi. Yasoje agira ati: “Nta shema riri mu gusinda. Reka twirinde ubusinzi n’ibindi biyobyabwenge, duharanire kugira umuryango utekanye n’urubyiruko rushoboye.”
Imbaga y’abitabiriye umuganda ikoraniye ahabereye ibiganiro, iruhande rw’amahema
Bamwe mu rubyiruko n’abaturage bakurikiye ibiganiro bari mu ihema
Ubuhamya bw’abaturage
Bamwe mu baturage b’i Kibeho babwiye Minisitiri ko guca inzoga z’ibyuma byahinduye imibereho y’ingo zabo. Josiane Uwingabire wo mu Mudugudu wa Rurembo, Akagari ka Gakoma, yagize ati: “Abagabo bacu bari barabaswe n’ibyuma. Abenshi inshingano zo mu rugo zari zarabaye nkeya.” Yavuze ko ubu abagabo bongeye kwita ku ngo, abana bakajya ku ishuri, nk’uko Kigali Today yabitangaje. Nyirinkindi Vianney yabwiye IGIHE ati: “Wasangaga abantu bahora mu rugomo, tukarara duhetse abantu bakubiswe, bagiye babaye inkomere tujyana kwa muganga.”
Umwe mu bitabiriye ubukangurambaga bwa SoberGen aganiriza abari aho
Hanumviswe ubuhamya bwa Shimirwa Tuzabana Landouard w’imyaka 30, wo mu Murenge wa Ruramba, wasobanuye uko ibiyobyabwenge byamwangirije ubuzima kugeza ajyanywe mu kigo ngororamuco cya Iwawa. Nk’uko IGIHE yabitangaje, ubu yarahindutse, yize umwuga, akaba akorera muri Nyaruguru. Yagize ati: “Rubyiruko, ntimugakinishe ibiyobyabwenge. Nta vitamini, nta sukari iba mu kiyobyabwenge, ahubwo mubigendera kure.”
Umusore wambaye umupira wa SoberGen avugira imbere y’icyapa cyanditseho “Umuganda rusange”
Umukinnyi wa filime Mugisha Emmanuel uzwi nka Kibonge yibukije urubyiruko ko ikirengeje urugero cyose ari kibi, naho InyaRwanda ivuga ko umuhanzi Juno Kizigenza na we yari mu bitabiriye ibikorwa bya SoberGen i Kibeho. Umuyobozi w’Akarere ka Nyaruguru na we yibukije abaturage kwirinda ibiyobyabwenge, gukumira ibiza no kwitabira ibikorwa biteganyijwe mu gihembwe cy’ihinga cya 2027 A.
Urubyiruko rwambaye imipira ya SoberGen ruzamuye ibipfunsi mu bukangurambaga bwo kurwanya ibiyobyabwenge
Urugamba rwatangiye muri Nyakanga
Ku wa 26 Nzeri, umuganda wahujwe n’ubukangurambaga bwa SoberGen no mu tundi turere turimo Gasabo, Musanze, Kayonza na Rusizi, nk’uko KT Press yabitangaje. Ibikorwa byo guhashya inzoga zitujuje ubuziranenge byatangiye ku wa 20 Nyakanga 2026, kandi nk’uko The New Times yabitangaje, mu ntangiriro za Kanama Ikigo cy’u Rwanda gishinzwe kugenzura ibiribwa n’imiti (Rwanda FDA) cyari kimaze gufunga inganda zirenga 130 zakoraga ibinyobwa bitemewe. IGIHE, ishingiye ku mibare ya Minisiteri y’Ubuzima, ivuga ko mu mezi atandatu ya mbere ya 2026 abarenga 500 bivuje indwara zifitanye isano n’ibi binyobwa, 50 muri bo barapfa, abarenga 100 barahuma.
Abitabiriye umuganda n’ubukangurambaga bwa SoberGen bafata ifoto y’urwibutso i Kibeho