Uganda yafashe ingamba nshya zikomeye zo gukumira Ebola ituruka muri RDC

Ibanze ·

Dr Diana Atwine, Umunyamabanga Uhoraho wa Minisiteri y’Ubuzima ya Uganda, agenzura ahasuzumirwa abagenzi ku Kibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Entebbe, ku wa 21 Ukwakira 2026

Minisiteri y’Ubuzima ya Uganda yatangaje ingamba nshya zikomeye zo gukumira Ebola ituruka muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), zirimo guhagarika ibitaramo mu turere two ku mupaka dufite ibyago byinshi byo kwibasirwa n’iki cyorezo no gukaza igenzura ry’abagenzi. Izi ngamba zatangiye gukurikizwa ako kanya, mu gihe izari zisanzweho na zo zikomeje kubahirizwa.

Itangazo ryo ku wa Kane, tariki ya 19 Ugushyingo 2026, ryashyizweho umukono na Dr Diana Atwine, Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y’Ubuzima ya Uganda, rivuga ko izi ngamba zafashwe n’Itsinda ry’Igihugu rishinzwe Kwitegura no Guhangana n’Ibyorezo, hagamijwe gukumira ko Ebola iri muri RDC yakwinjira muri Uganda.

Rigira riti: “Muri iki gihe cy’igenzura ryakajijwe, Minisiteri yabonye ko abantu bakomeje kwambuka imipaka yacu, harimo n’abanyura mu nzira zitemewe zambukiranya umupaka, bikaba byongereye ibyago by’uko iyi ndwara yakwinjira muri Uganda igakwira mu baturage bacu no mu bindi bihugu.”

Ibitaramo n’ibindi bikorwa bihuza abantu benshi byahagaritswe mu turere two ku mupaka dufite ibyago byinshi byo kwibasirwa n’iki cyorezo, kugeza igihe hazatangarizwa ukundi.

Itangazo rikomeza riti: “Nta gitaramo, iserukiramuco, mitingi cyangwa ikindi gikorwa nk’ibyo kizabera muri utu turere hatabanje gutangwa uruhushya rwanditse na Minisiteri y’Ubuzima.”

Abambuka umupaka mu buryo butemewe n’amategeko n’ababibafashamo bazakurikiranwa mu nkiko cyangwa bahanwe hakurikijwe amategeko. Abanya-Uganda bagarutse bavuye muri RDC bazasuzumwa ku buryo bw’itegeko kugira ngo harebwe niba bafite ibyago byo kuba baranduye, bashyirwe mu kato k’iminsi 21 cyangwa basabwe kwishyira mu kato bakurikiranwa.

Abakozi b’imiryango y’ubutabazi bambuka umupaka bagomba kubanza guhabwa uruhushya n’Umuyobozi Mukuru wa Serivisi z’Ubuzima. Kwinjiza cyangwa gusohora muri Uganda imirambo y’abapfuye na byo bisaba kubanza guhabwa uruhushya n’uwo muyobozi.

Ku Kibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Entebbe, igenzura ry’abagenzi ryakajijwe. Abagenzi bose b’indege bagomba kuzuza ifishi igaragaza aho bazaba mbere yo kurira indege, kugira ngo byorohereze gushakisha abahuye n’abarwayi. Ibigo by’indege n’abandi batwara abantu bazahanwa nibigaragara ko batwaye babizi abagenzi badafite uruhushya cyangwa ibyangombwa byuzuye.

Mu turere dufite ibyago byinshi, abantu bashya bahageze n’abahimukiye bagomba guhita bamenyeshwa abayobozi b’Inama Njyanama z’Imidugudu (LC1). Ingendo z’abanyeshuri biga bataha bava muri RDC bajya muri Uganda, mu turere 34 twagaragajwe nk’utufite ibyago byinshi, kimwe n’iz’abava muri Uganda bajya muri RDC, zabujijwe. Abanyeshuri bacumbikiwe bakekwaho kuba barahuye n’ubwandu bazamara iminsi 21 mu kato ahantu habigenewe mbere yo gusubira ku ishuri.

Amahoteli n’ahandi hacumbikirwa abantu bigomba kubika neza urutonde rw’ababigana, kugenzura indangamuntu zabo no guha ayo makuru inzego z’ubuzima n’iz’umutekano igihe zibisabye. Amashuri, ibigo nderabuzima, za gare, insengero, amahoteli n’ahandi hahurira abantu benshi bigomba gushyiraho uburyo bwo gukaraba intoki no kubahiriza izindi ngamba zo kwirinda ubwandu. Radiyo zo mu turere twose two ku mupaka zigomba kugenera nibura amasaha abiri buri kwezi ibiganiro bikangurira abaturage kwirinda Ebola.

Minisiteri yibukije ko Ebola yandura binyuze mu guhura n’amaraso cyangwa amatembabuzi y’umubiri w’umurwayi, uwapfuye cyangwa inyamaswa zanduye. Ibimenyetso byayo birimo kugira umuriro mu buryo butunguranye, kuribwa umutwe n’imikaya, gucika intege, kuruka, gucibwamo no kuva amaraso mu buryo budasobanutse. Yasabye abaturage kwirinda guhura n’abafite ibyo bimenyetso n’imirambo y’abazize indwara itazwi, gukaraba intoki kenshi bakoresheje isabune n’amazi meza, no guhita bamenyesha ikigo nderabuzima kibegereye cyangwa bagahamagara umurongo utishyurwa 0800 100 066 igihe bakeka ko hari uwanduye.

Icyorezo cya Ebola kiri muri RDC giterwa na virusi yitwa Bundibugyo. Umuryango Mpuzamahanga wita ku Buzima (OMS) wagitangaje nk’icyorezo gihangayikishije isi ku wa 17 Gicurasi 2026. Ku wa 17 Ugushyingo 2026, Umuyobozi Mukuru wa OMS yatangaje ko hamaze kubarurwa abarwayi barenga 11.000 n’abapfuye barenga 5.400 mu turere tw’ubuzima 67 two mu ntara umunani za RDC. Buri cyumweru haracyaboneka abarwayi bashya bari hagati ya 400 na 500, kandi icyorezo kiracyakwirakwira mu bice bimwe. Bibiri bya gatatu by’abapfuye byemejwe ko bazize Ebola bapfiriye hanze y’ibigo byita ku barwayi b’iyi ndwara.

Uganda na yo yatangaje icyorezo cya Ebola ku wa 15 Gicurasi 2026, yemeza abarwayi 20, barimo 18 bakize na babiri bapfuye. Umurwayi wa nyuma, wari waranduriye hanze y’igihugu, yasezerewe mu bitaro ku wa 16 Nyakanga 2026. Nyuma y’iminsi 42 nta wundi murwayi mushya ubonetse, hatangajwe ko icyorezo cyarangiye. Ku wa 20 Ukwakira 2026, Minisiteri y’Ubuzima ya Uganda yatangaje ko nta murwayi wa Ebola wari ukibarizwa muri icyo gihugu.

Ku wa 21 Ukwakira 2026, Dr Diana Atwine yakiriye ibyuma bipima umuriro w’umubiri byatanzwe n’Umuryango Mpuzamahanga Ushinzwe Abimukira (IOM), bigenewe gukaza igenzura ry’abagenzi ku mipaka y’ingenzi. Kuri uwo munsi, yanagenzuye uko abagenzi basuzumwa ku Kibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Entebbe.

Minisiteri y’Ubuzima ya Uganda ifite kandi amatsinda ari muri RDC afasha mu bikorwa byo guhangana na Ebola. I Butembo, mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru, ayo matsinda yakiriye Prof. Steve Ahuka, uyobora ibikorwa byo guhangana na Ebola ku rwego rw’igihugu muri RDC, wari kumwe n’amatsinda ya OMS n’Ikigo Nyafurika gishinzwe Kurwanya Indwara (Africa CDC).

Kuva ku wa 10 kugeza ku wa 12 Ugushyingo 2026, Uganda n’u Rwanda bakoreye ku mupaka wa Katuna/Gatuna imyitozo ihuriweho yo kwitegura no guhangana n’ibyorezo. Iyo myitozo yari igamije kugerageza uburyo bwo gutahura umuntu ukekwaho indwara, kubimenyesha inzego z’ubuzima zo hakurya y’umupaka no guhuza ibikorwa byo kumugeza kwa muganga mu buryo butekanye.

Mu itangazo ryayo, Minisiteri yashimiye Polisi ya Uganda, Ingabo za Uganda (UPDF), izindi nzego z’umutekano, abayobozi b’inzego z’ibanze, ibigo by’indege, itangazamakuru n’abaturage ku bufatanye bagaragaje. Yavuze ko izakomeza gutangaza amakuru mashya uko ibintu bizagenda bihinduka.

Dr Diana Atwine yakira ibyuma bipima umuriro w’umubiri byatanzwe na IOM, bigenewe gukaza isuzuma ku mipaka ya Uganda, ku wa 21 Ukwakira 2026.

Amatsinda ya Minisiteri y’Ubuzima ya Uganda, aya RDC, aya OMS n’aya Africa CDC i Butembo, mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru, aho Uganda ifasha mu guhangana na Ebola, mu Ukwakira 2026.

Amatsinda yo guhangana na Ebola asura ahakorerwa ibikorwa byo kurwanya icyo cyorezo i Butembo, muri RDC, mu Ukwakira 2026.

Amatsinda ya Uganda n’u Rwanda yitabiriye imyitozo ihuriweho yo kwitegura guhangana n’ibyorezo ku mupaka wa Katuna/Gatuna, kuva ku wa 10 kugeza ku wa 12 Ugushyingo 2026.

Abakozi ba OMS ku mupaka wa Katuna/Gatuna, mu myitozo ihuriweho ya Uganda n’u Rwanda yo kwitegura guhangana n’ibyorezo.

Ku mupaka wa Katuna/Gatuna, mu myitozo yageragezaga uko umuntu ukekwaho indwara amenyekana n’uko amakuru ahererekanywa hagati ya Uganda n’u Rwanda.

Abitabiriye imyitozo ihuriweho ya Uganda n’u Rwanda ku mupaka wa Katuna/Gatuna, barimo abo mu nzego z’umutekano.

Amatsinda azakora imyitozo asobanurirwa uko izagenda, mu myitozo y’ibanze yabereye ku mupaka wa Katuna/Gatuna ku wa 9 Ugushyingo 2026.

Umukozi w’Ikigo cy’Igihugu cy’Ubuzima (RBC) avuga mu myitozo y’ibanze yabereye ku mupaka wa Katuna/Gatuna ku wa 9 Ugushyingo 2026.

Umukozi wa OMS asobanura uko imyitozo ihuriweho ya Uganda n’u Rwanda izakorwa, ku mupaka wa Katuna/Gatuna ku wa 9 Ugushyingo 2026.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza