Ahantu 20 h’umurage ndangamuco hemejwe ku rwego rw’igihugu mu Rwanda

Minisiteri y’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Imyitwarire y’Indangagaciro yemeje ahantu 20 h’umurage ndangamuco hakurikijwe iteka rya minisitiri ryo mu 2024, mu gihe ahandi harenga 536 hakiri mu isuzuma.
Minisiteri y’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Imyitwarire y’Indangagaciro (MINUBUMWE) yemeje ahantu 20 h’umurage ndangamuco mu gihugu hose, mu rwego rwo kubungabunga amateka y’u Rwanda no gukomeza indangamuntu y’igihugu. Ibi byatangajwe na Minisitiri Jean-Damascène Bizimana ubwo yagezaga ku Nteko Ishinga Amategeko uko politiki y’umurage ndangamuco yo mu 2015 irimo gushyirwa mu bikorwa.
Uko hemejwe
Aha hantu hemejwe hakurikijwe iteka rya minisitiri ryo mu 2024, rinagena uburyo hakoreshwa mu burezi, mu bukerarugendo no mu kwinjiza amafaranga. Usibye aha hantu 20, ahandi harenga 536 haracyasuzumwa hagendewe ku kamaro kaho mu muco, mu mateka no mu bukungu.
Ibigo by’ubwami n’amateka
Ku rutonde hari Ingoro y’Umwami i Nyanza, ifitanye isano n’Umwami Mutara III Rudahigwa, ndetse na Rwesero Art Museum, yari yaragenewe kuba icumbi ry’uwo mwami none ikaba ibika amateka y’ubwami n’ibihangano.
Hari kandi Ingoro ya Kandt House, yubatswe hagati ya 1908 na 1910, yitiriwe umuyobozi w’Umudage Richard Kandt; ibirindiro by’umwami i Rubengera byakoreshejwe n’Umwami Kigeli IV Rwabugiri mu bikorwa bya gisirikare no mu mihango irimo Umuganura; ibirindiro bya Rwabugiri i Kageyo; n’imigi Rwabugiri yashinze, harimo iy’i Kinyaga mu Karere ka Nyamasheke.
Handi ni ahitwa Rubona Pots, hafitanye isano n’Umwami Ruganzu II Ndori. Nk’uko imigani isigasirwa ivuga, ngo yakoze amariba afite ishusho y’inkono akubise icumu hasi.
Ishyamba rya Buhanga n’ahandi
Ishyamba ritagatifu rya Buhanga, riri mu Karere ka Musanze, rifitanye isano na Gihanga, ufatwa mu migani nk’uwashinze u Rwanda. Rifite hegitari 30 kandi ririmo ahabereye imihango yo kwima ingoma, ibiti bya kera, ubuvumo n’isoko y’amazi ifatwa nk’itagatifu.
Ku rutonde hari kandi Ingoro ya Mulindi, cyabaye icyicaro cy’Umuryango FPR-Inkotanyi mu gihe cy’urugamba rwo kubohora igihugu, na Mausoleé y’Intwari z’Igihugu. Hiyongeraho Ishuri Ryisumbuye rya Nyange, ryamenyekanye muri Werurwe 1997 ubwo abanyeshuri banze gutandukana mu matsinda ashingiye ku moko igihe barimo gutera n’abacengezi.
Inzibutso za Jenoside
Umubare munini w’aha hantu ni inzibutso za Jenoside yakorewe Abatutsi: Kigali, Nyamata, Ntarama, Murambi, Nyarubuye, Bisesero, Rebero, Nyange na Nyanza-Kicukiro. Urwibutso rwa Nyange kandi ruranga amateka y’inkiko Gacaca, zatangiriye aho mu 2002.
Inkomoko: The New Times, “Inside Rwanda’s 20 newly classified cultural heritage sites”, 24 Werurwe 2026.
Soma inkuru y’umwimerere kuri The New Times