Inteko y’Umuco igiye gushyira umurage w’u Rwanda mu mashusho ya 3D

Ku bufatanye n’ikigo Global Digital Heritage, Inteko y’Umuco igiye gufata ibihangano n’ahantu h’umurage mu mashusho ya 3D, ngo bibungabungwe kandi bigerweho n’abatabasha kujya mu ngoro z’umurage.
Inteko y’Umuco (Rwanda Cultural Heritage Academy) igiye gushyira umurage ndangamuco w’u Rwanda mu ikoranabuhanga rya 3D, ku bufatanye n’ikigo Global Digital Heritage Inc. Intego ni ukubungabunga ibihangano n’ahantu h’amateka no gutuma bigerwaho n’abantu bo hirya no hino ku isi. Gahunda izajya ishyirwa mu bikorwa buhoro buhoro mu ngoro z’umurage z’igihugu.
Itandukaniro n’amafoto asanzwe
Bitandukanye n’ifoto isanzwe ifata ishusho imwe gusa, ikoranabuhanga rya 3D rikora kopi y’ikoranabuhanga irambuye ituma umuntu areba ikintu ku mpande zose.
Robert Masozera, Umuyobozi Mukuru wa Inteko y’Umuco, yavuze ko ikigo cyari gisanzwe gikoresha uburyo busanzwe bwo kubungabunga umurage, ariko ko ubwo buryo bwagabanyaga uko umurage w’u Rwanda ugaragara kandi ukagerwaho.
“Uko u Rwanda rwakira ikoranabuhanga mu nzego zitandukanye, natwe tubona ko kubungabunga umurage ndangamuco bidakwiye gusigara inyuma. Kimwe mu byatugoye ni ubumenyi buke n’ibikoresho bidahagije byo kubungabunga mu buryo bw’ikoranabuhanga,” yavuze.
Yagaragaje ko abakozi b’Ingoro y’Umwami mu Karere ka Nyanza batojwe umwaka ushize uburyo bwo gufata ibihangano muri 3D. Yavuze ko iri koranabuhanga rizakomeza kubungabunga kuko umurage uzajya ubikwa mu buryo bw’ikoranabuhanga, bityo ukarindwa kwangirika, kandi rikanoroshya ubushakashatsi ndetse rikemerera abatabasha kujya mu ngoro z’umurage, muri pariki cyangwa mu buvumo kubireba.
Masozera yavuze kandi ko hari ibiganiro byo gushinga ishami rya Global Digital Heritage mu Rwanda.
Kopi y’ikoranabuhanga y’ibihangano
Herbert Maschner, perezida akaba n’umuhanga mukuru muri Global Digital Heritage, yavuze ko gukora “digital twin” y’igihangano birinda amakusanyirizo yoroshye kwangirika kandi bikaguka ku baturage.
“Hari ibihangano bidashobora kwerekanwa ku mugaragaro kubera ko byoroshye kwangirika, ariko iyo ukoze kopi y’ikoranabuhanga bishobora kurebwa kuri mudasobwa, bigakoreshwa mu nyigisho cyangwa ndetse bikanongera gukorwa n’imashini icapa muri 3D. Ibi bituma abana bakina n’ibisa na byo mu gihe ibyumwimerere birinzwe,” yavuze.
Yavuze ko iri koranabuhanga rinakoreshwa mu buvumo bwa Musanze, aho bumwe butemerewe abashyitsi. “Iyo ukoze ingendo z’ikoranabuhanga, abantu bashobora kubona ahantu nubwo bitakwemerwa cyangwa bitari umutekano ko bahagera,” yavuze.
Kubaka ubumenyi bw’Abanyarwanda
Maschner yavuze ko intego nyamukuru ari ukubaka ubumenyi bw’abenegihugu. “Ntidushaka kubungabungira abandi umurage wabo. Dushaka guha abenegihugu ubushobozi bwo kubungabunga umurage wabo,” yavuze, yongeraho ko batanze ibikoresho birimo photogrammetry kit ya ngoro z’umurage na mudasobwa mu Karere ka Huye.
Jean Bosco Ngara, umwe mu batojwe, yavuze ko bize gufata amakusanyirizo y’ingoro z’umurage mu buryo bw’ikoranabuhanga no kwandika buri kadomo k’igihangano. “Urugero, niba icumu rifite aho ryunamye rivuga amateka yaryo, gufata amashusho bibifata uko biri. Ayo makuru abikwa mu buryo bw’ikoranabuhanga,” yavuze.
Peace Umutoni, undi watojwe, yavuze ko iyi gahunda yamwongereye ubumenyi kandi ko izatuma ingoro z’umurage zigerwaho n’abantu benshi, cyane cyane abana.
Inkomoko: The New Times, “Rwanda to digitise cultural heritage with 3D technology”, 6 Kanama 2026.
Soma inkuru y’umwimerere kuri The New Times