Urwego rushya mu gutegura abayobozi mu by’umutekano: Ishuri Rikuru ry’u Rwanda rya Gisirikare ryatangije amasomo

National Defence College–Rwanda yatangiye amasomo yayo ya mbere i Bumbogo, iba indi ntambwe mu rugendo rwo kubaka National Defence University–Rwanda. Iri shuri rishya ryibanda ku mitekerereze n’imiyoborere yo ku rwego rw’ingamba, aho umutekano utareberwa gusa mu bikorwa bya gisirikare ahubwo ugahuzwa na politiki, ubukungu, dipolomasi n’andi masomo agenga inyungu z’igihugu.
Ku wa 25 Nzeri 2026, i Bumbogo mu Mujyi wa Kigali hatangiye igice gishya mu mateka y’uburezi bwa gisirikare mu Rwanda, ubwo hafungurwaga ku mugaragaro amasomo ya mbere ya National Defence College–Rwanda (NDC-R).
Ni amasomo azamara amezi 11, azwi nka Course 1-26/27, ahuza itsinda rya mbere ry’abazayakurikirana, abarimu n’abayobozi bashinzwe kuyobora amasomo. Minisitiri w’Ingabo, Juvenal Marizamunda, yavuze ko gutangira kwayo ari intambwe nshya mu kongerera ubushobozi urwego rw’uburezi bwa gisirikare, cyane cyane ku rwego rwo gutekereza no gufata ibyemezo by’ingamba.
NDC-R ni kimwe mu bigo bigize National Defence University–Rwanda (NDU-R), Kaminuza y’Igihugu y’Ingabo n’Umutekano yashyizweho n’Itegeko Nº 015/2026 ryo ku wa 10 Mata 2026. Intego yayo, nk’uko iri tegeko ribivuga, ni ukwigisha no kongerera ubumenyi abakora mu nzego zishinzwe kurinda igihugu n’umutekano, abayobozi bakuru ba Leta bafite aho bahurira n’izo nshingano ndetse n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga, binyuze mu masomo, amahugurwa n’ubushakashatsi byo ku rwego rwo hejuru.
Urwego rutandukanye no kwigisha urugamba gusa
Umwihariko wa NDC-R uri mu kuba itegura abayobozi ku rwego rw’ingamba.
Minisitiri Marizamunda yasobanuye ko kuri uru rwego, umuyobozi atareba gusa uko ibikorwa bya gisirikare bikorwa cyangwa uko operasiyo runaka iyoborwa. Ahubwo asabwa gusobanukirwa intego z’igihugu no kureba uburyo imbaraga za gisirikare zikorana n’ubukungu, dipolomasi, amakuru n’izindi nzego mu kurinda inyungu z’igihugu.
Ni yo mpamvu yatangaje ko abaziga muri iri shuri basabwa kwagura imitekerereze, gusesengura ibintu mu buryo bunenga kandi bwimbitse, kugira ibiganiro bishingiye ku bitekerezo bitandukanye no guteza imbere ubushobozi bwo gufata ibyemezo mu bibazo bikomeye by’umutekano. Yanabasabye kutabona gutoranywa kwabo nk’igihembo, ahubwo bakabifata nk’inshingano.
Ibyo binajyana n’inshingano zahawe NDU-R n’itegeko, zirimo gukora ubushakashatsi ku bibazo by’umutekano ku rwego rw’igihugu, akarere n’isi, guteza imbere imitekerereze yo ku rwego rw’ingamba no gutegura abayobozi bashobora gufata ibyemezo mu bihe bigoye.
Inzira yatangiye kugaragara mu 2024
Igitekerezo cyo gushyiraho uru rwego rwo hejuru rw’uburezi bwa gisirikare cyari kimaze igihe gitegurwa.
Muri Gicurasi 2024, Minisitiri Marizamunda yabwiye Sena ko u Rwanda rwari rufite Rwanda Military Academy i Gako ndetse na Rwanda Defence Force Command and Staff College i Nyakinama, ariko hakenewe urundi rwego rwo hejuru.
Icyo gihe yavuze ko National Defence College yari iteganyijwe kwakira abasirikare bakuru, mu mushinga wari ugamije gutanga amahugurwa kuva ku rwego rwa Colonel kugera ku ba General. Yanatangaje ko ayo mashuri yari kuzahuzwa mu buryo bwagutse na National Defence University.
Rwanda Military Academy–Gako isanzwe izwi cyane mu gutegura abinjira mu rwego rw’aba Ofisiye. Urugero, mu 2024 yahaye RDF ba Ofisiye bashya 624, barimo abari barangije gahunda y’umwaka umwe ndetse n’abakurikiranye amasomo ya gisirikare afatanyijwe n’impamyabumenyi za kaminuza.
Ku rundi ruhande, RDF Command and Staff College i Nyakinama yibanda ku ba Ofisiye bakuru no kubategura mu miyoborere, isesengura n’imikorere yo ku rwego rwa command and staff. Amasomo yayo anakoreshwa mu gufasha abayitabira gusobanukirwa politiki z’igihugu n’ibibazo mpuzamahanga bifitanye isano n’umutekano.
NDC-R iza hejuru y’izo nzego, igashyira imbaraga ku mitekerereze y’umuyobozi ugomba kureba umutekano nk’ikibazo cyagutse cy’igihugu.
Kaminuza irenze amashuri y’Ingabo gusa
Itegeko rishyiraho NDU-R rigaragaza ko ari urwego rugari kurusha National Defence College yonyine.
Mu bigo byashyizwe muri iyi Kaminuza harimo National Defence College–Rwanda, Defence College of Health Sciences, Defence Institute of Sciences and Technology, Institute for Defence and Strategic Studies, National Intelligence Academy, RDF Command and Staff College, National Police College na Rwanda Military Academy.
Urwego rushya mu burezi bwa gisirikare: National Defence College yatangije amasomo
Ibi bivuze ko uburyo bushya bwateganyijwe butareba gusa imyitozo isanzwe ya gisirikare, ahubwo burimo ubuzima, siyansi n’ikoranabuhanga, ubushakashatsi ku mutekano, ubutasi, Polisi n’imiyoborere ya gisirikare.
Itegeko kandi riteganya ko Perezida wa Repubulika, ari na we Mugaba w’Ikirenga w’Ingabo z’u Rwanda, ari Umuyobozi w’Icyubahiro wa NDU-R, ufite inshingano zo gutanga imirongo migari ngenderwaho no kuyobora imihango imwe n’imwe y’iyi Kaminuza cyangwa akagena umuhagararira.
Ubufatanye n’amashuri yo mu bindi bihugu
NDC-R itangiye kandi mu gihe RDF isanzwe ifitanye ubufatanye n’ibigo byigisha abasirikare bakuru mu bindi bihugu.
Muri Gashyantare 2024, itsinda ry’abarimu n’abanyeshuri bo muri National Defence College ya Nigeria ryasuye RDF. Icyo gihe abayoboraga iryo tsinda bavuze ko u Rwanda rwari rufite gahunda yo gushyiraho ishuri nk’iryo, banagaragaza ko ubufatanye bushobora kujya mu guhanahana abarimu n’ubunararibonye.
Mu minsi mike mbere y’uko NDC-R itangira amasomo yayo ya mbere, itsinda ry’abasirikare bakuru n’abarimu bo muri National Defence College ya Ghana na ryo ryari mu Rwanda mu rugendo rw’ubushakashatsi no guhanahana ubunararibonye.
RDF yanatangaje muri Nzeri 2026 ko u Rwanda rwiteguye kwakira abasirikare bo muri Botswana mu mashuri mashya arimo NDU-R na NDC-R, mu rwego rw’ubufatanye mu mahugurwa ya gisirikare.
Gutangira kwa National Defence College–Rwanda rero ntikugarukira ku gufungura ishuri rishya i Bumbogo. Ni igice cy’urugendo rwatangiye n’amashuri ategura aba Ofisiye, rugakomereza ku gutegura abayobora operasiyo n’inzego za gisirikare, none rukagera ku rwego rwo gutegura abayobozi basabwa kureba umutekano mu ishusho yagutse y’igihugu, akarere n’isi.