Inyamaswa ntizitwarwa n’imihanda gusa — zitwarwa n’abantu ubwabo

Ibanze ·

Umukumbi w’impongo (elk) uri ku nkengero z’umuhanda muri parike ya Grand Teton muri Amerika, imodoka n’abashyitsi bahagaze ku muhanda — ifoto yafashwe mu 2016.

Abashakashatsi bakurikiranye inyamaswa zirenga 4.500 zo mu bwoko 37 basanga hejuru ya 65% by’ayo moko zihindura imyitwarire bitewe n’ukuhaba kw’abantu ubwabo, atari imihanda n’inyubako gusa.

Iyo bavuze ko abantu bangiza ubuzima bw’inyamaswa zo mu gasozi, akenshi batekereza ku mihanda, ku mijyi no ku mirima. Ubushakashatsi bunini bwasohotse mu kinyamakuru Science mu 2026 bwerekanye ikintu kitari cyaramenyekana neza: inyamaswa zitwarwa cyane n’ukuhaba kw’abantu ubwabo, si ibyo abantu bahinduye ku butaka gusa. Ibi byatangajwe ku wa 21 Gicurasi 2026 n’ikinyamakuru cya Kaminuza ya Yale, Yale News.

Amanota miliyoni 11,8 yerekana aho inyamaswa zanyuze

Abashakashatsi bashyize ibyuma bya GPS ku nyamaswa zirenga 4.500 zo mu bwoko 37 — inyoni 22 n’inyamabere 15 — muri Amerika, bakusanya amanota agera kuri miliyoni 11,8 yerekana aho izo nyamaswa zanyuze.

Ayo makuru bayagereranyije n’amakuru y’ingendo z’abantu akomoka kuri telefoni zigendanwa, hiyongereyeho ibipimo bya satelite byerekana uko ahantu hahinduwe n’abantu. Ingamba zo kurwanya COVID-19 zo mu 2019-2020 zabaye nk’igerageza karemano: zatumye bashobora gutandukanya ingaruka z’ukuhaba kw’abantu n’iz’impinduka z’igihe kirekire zakorewe ku butaka.

Hejuru ya 65% by’amoko yarahindutse

Ibyavuye muri ubwo bushakashatsi byerekana ko hejuru ya 65% by’amoko yize yahinduye imyitwarire bitewe n’ukuhaba kw’abantu. Ikindi gitangaje ni uko ingaruka z’ukuhaba kw’abantu zagaragaye cyane ahantu hataraba hahinduwe cyane n’abantu.

Ntibyagenze kimwe ku moko yose

Iyi ni ingingo ikwiye kwitonderwa: ubwo bushakashatsi ntibuvuga ko amoko yose yitwaye kimwe. Amwe yagabanyije aho anyura, andi — nk’amasega n’ibikona — yagutse aho akora.

Nk’uko Scott Yanco, umwe mu banditsi b’ubwo bushakashatsi, yabitangarije Yale News, “Ingamba zo kubungabunga ibinyabuzima zigomba kuba zigamije ibintu byihariye cyane, aho kuba uburyo bumwe bukoreshwa kuri byose.”

Walter Jetz, umwarimu muri Kaminuza ya Yale akaba n’umuyobozi w’ikigo cya Yale gishinzwe ubudasa bw’ibinyabuzima, na we yabwiye Yale News ati: “Inyamaswa zigirwaho ingaruka n’ukuhaba kw’abantu ubwabo ndetse n’impinduka abantu bateza ku miterere y’ahantu.”

Iyi nkuru dukesha ikinyamakuru Yale News.

IBANZE.com

Fungura JavaScript kugira ngo ukoreshe urubuga rwose.

Subira ahabanza